Hà Nội chủ động thích ứng với già hóa dân số

Những yêu cầu đặt ra với già hóa dân số

Hưởng ứng Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026 - 2031, Hội Người cao tuổi TP Hà Nội vừa tổ chức Lễ phát động “Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam” năm 2026 với nhiều hoạt động thiết thực chăm lo, hỗ trợ người cao tuổi.

Phát biểu tại Lễ phát động, ông Nguyễn Thế Toàn - Phó Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội cho biết, Hà Nội có hơn 16% dân số là người cao tuổi, dự báo đến năm 2050 là khoảng 30% dân số. Vấn đề già hóa, dân số già và dân số siêu già đặt ra yêu cầu cần phải quan tâm đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe, quan hệ giữa các thế hệ; khả năng thích ứng của xã hội và người cao tuổi với già hóa dân số nhanh.

Từ yêu cầu đó, Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026 trên địa bàn Hà Nội được triển khai với chủ đề “Cộng đồng chung tay chăm sóc tích hợp người cao tuổi trong xu thế già hóa dân số”. Chủ đề nhấn mạnh trách nhiệm của cộng đồng và toàn xã hội trong xây dựng môi trường sống thân thiện, an toàn; chăm sóc toàn diện sức khỏe, đời sống vật chất và tinh thần cho người cao tuổi. Đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục phát huy kinh nghiệm, trí tuệ và uy tín trong gia đình, cộng đồng và xã hội.

Nhằm cụ thể hóa định hướng này, Ban Công tác Người cao tuổi TP Hà Nội đề nghị các cấp Hội tăng cường phối hợp chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ngay tại cộng đồng, từ khám, tư vấn, theo dõi sức khỏe cho đến nghiên cứu, hoàn thiện các mô hình chăm sóc ban ngày, chăm sóc tích hợp phù hợp với nhu cầu thực tế của người cao tuổi. Cùng với đó, tiếp tục phát huy phong trào “Tuổi cao - Gương sáng”, khuyến khích người cao tuổi tham gia xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường, xây dựng đô thị, tham gia giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Các cấp Hội cũng được đề nghị huy động nguồn lực xã hội chăm lo cho người cao tuổi; khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, các nhà hảo tâm cùng đồng hành trong các hoạt động hỗ trợ. Trong đó, việc củng cố, nâng cao chất lượng các câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau được chú trọng, tạo thêm không gian để người cao tuổi được chăm sóc, giao lưu và hỗ trợ lẫn nhau tại cộng đồng.

Xây dựng một thiết chế an sinh xã hội phù hợp

Thực tế cho thấy, thời gian qua, Hà Nội đã và đang triển khai các giải pháp chăm sóc người cao tuổi theo hướng đưa dịch vụ đến gần cộng đồng, phát huy vai trò của y tế cơ sở và huy động sự tham gia của gia đình, cộng đồng. Một trong những bước đi cụ thể là thí điểm mô hình “Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi” tại xã, phường theo Hướng dẫn số 3281/HD-SYT ngày 14/4/2026 của Sở Y tế Hà Nội.

Mô hình được tổ chức tại cộng đồng, tận dụng cơ sở vật chất và nhân lực hiện có của trạm y tế và địa phương, không thành lập tổ chức mới, không phát sinh bộ máy riêng. Các hoạt động chủ yếu gồm chăm sóc, theo dõi và quản lý sức khỏe người cao tuổi; phục hồi chức năng, vận động liệu pháp và phòng ngừa té ngã; tư vấn dinh dưỡng; chăm sóc đời sống tinh thần; tổ chức các hoạt động giao lưu và kết nối cộng đồng.

Điểm đặc biệt của mô hình là không tách người cao tuổi khỏi gia đình mà đưa dịch vụ chăm sóc đến gần hơn với cuộc sống hằng ngày của họ. Người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và sinh hoạt trong thời gian ban ngày, sau đó trở về gia đình, qua đó tạo sự kết nối giữa gia đình, cộng đồng, y tế cơ sở và bệnh viện.

Tính đến hiện tại, mô hình đã được triển khai thí điểm tại 6 xã, phường gồm Bồ Đề, Đống Đa, Quốc Oai, Tây Hồ, Long Biên và Việt Hưng. Trong đó, Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại phường Bồ Đề là mô hình mới nhất, được đưa vào hoạt động từ ngày 16/9, sau 3 tháng khẩn trương chuẩn bị. Trước đó, các cơ sở tại 5 địa phương khác đã từng bước đi vào hoạt động, thu hút hàng trăm lượt người cao tuổi đến trải nghiệm và tham gia các hoạt động chăm sóc sức khỏe, vận động, giao lưu, sinh hoạt.

Là một trong những người cao tuổi trải nghiệm mô hình tại cơ sở phường Tây Hồ, bà Nguyễn Thị Diệt (SN 1940, phường Tây Hồ) đánh giá cao điều kiện chăm sóc tại đây. Bà cho biết, cơ sở có không gian sạch đẹp, tiện nghi; điều dưỡng nhiệt tình, chu đáo, tạo cảm giác thoải mái trong quá trình sinh hoạt. “Ở đây tôi vừa được chăm sóc, vừa có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện với nhiều người cùng trang lứa. Tôi thấy mô hình này rất thiết thực và phù hợp với người cao tuổi”, bà Diệt chia sẻ.

Cùng với mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày, Hà Nội tiếp tục chú trọng công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ, lập sổ quản lý, theo dõi sức khỏe người cao tuổi ngay từ tuyến cơ sở. Theo thống kê của Sở Y tế Hà Nội, năm 2025, tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hằng năm đạt 91,3%; 100% người cao tuổi bị bệnh được khám và điều trị; tỷ lệ người cao tuổi được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe đạt 95%.

Trong năm 2026, Hà Nội tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả nhiệm vụ khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân trên địa bàn, trong đó người cao tuổi là một trong những nhóm được ưu tiên. Việc quản lý sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính thường xuyên không chỉ giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe, giảm nguy cơ bệnh tiến triển, về lâu dài còn giảm áp lực đối với gia đình, hệ thống y tế và an sinh xã hội.