Gru-di-a: 9 tháng sau “cuộc chiến 5 ngày”
Tình hình ở Gru-di-a ngày càng căng thẳng sau khi xảy ra vụ đụng độ giữa người biểu tình và cảnh sát tại thủ đô
Sau cuộc chiến với Nga mùa hè năm ngoái, Gru-di-a đối mặt với tình trạng đói nghèo và thất nghiệp ngày càng tồi tệ. Các cuộc biểu tình phản đối Tổng thống liên tục diễn ra với cường độ ngày càng lớn. Hàng nghìn người ủng hộ phe đối lập từ các địa phương đổ về thủ đô tổ chức mít-tinh, tuần hành, phong tỏa phủ tổng thống và dự định “phong tỏa tổng thống mọi nơi, mọi lúc”… Cuộc binh biến thất bại mới tuần trước chỉ là dấu hiệu mới nhất thể hiện sự bất bình với Tổng thống Saakashvili. Thực tế, chung quanh vụ binh biến này, mỗi bên có một ý kiến khác nhau.
Những hạn chế của tham vọng
Ông Saakashvili muốn chứng kiến quân đội của mình diễu hành trên đại lộ Rustaveli của
Giao tiếp chủ yếu với nhân dân hơn là với các nhà chính trị, ngoại giao hay nhà báo phương Tây, ông Saakashvili thừa nhận ông đang điều hành một đất nước của những người nghèo. Khi đi thăm một nhà máy dệt ở tỉnh Ajaria mới đây, ông Saakashvili nói với các công nhân: “Kẻ thù chính của Gru-di-a là thất nghiệp và đói nghèo”. Kể từ khi chấm dứt xung đột với Nga mùa hè năm ngoái, ngoại thương của Gru-di-a giảm 70% và đầu tư nước ngoài giảm 2/3.
Từ nhiều thế kỷ, thị trường hàng đầu của nông sản Gru-di-a như rượu, quýt và rau quả là Nga. Nhưng từ khi Saakashvili làm tổng thống, Nga đã từ chối đàm phán thiết lập các quan hệ thương mại lâu dài với Gru-di-a. Nga tố cáo chính Saakashvili đã khơi mào cuộc chiến hồi tháng 8-2008 bằng việc tấn công thủ phủ Tskhinvali của Nam Ossetia, nơi có đông người Nga sinh sống.
“Cuộc chiến 5 ngày” đã kết thúc với thất bại lớn nhất thuộc về Gru-di-a, kể từ khi nước này tuyên bố độc lập năm 1992. Không chỉ mất mọi quyền kiểm soát hai tỉnh Abkhazia và Nam Ossetia, cuộc chiến còn làm hàng hóa Gru-di-a mất quyền thâm nhập thị trường Nga, dẫn đến sự nghèo khó của đất nước gia tăng. Đói nghèo lan rộng gây nên những làn sóng biểu tình từ phe đối lập. Có tới 86% số người dân Gru-di-a mong muốn ông Saakashvili từ chức trước thời hạn và tổ chức bầu cử tổng thống mới.
Nội bộ rối ren
Nếu các cuộc bầu cử mới được tiến hành, Hiến pháp Gru-di-a không cho phép ông Saakashvili tái ứng cử nhiệm kỳ thứ 3. Việc ông Saakashvili thành công trong hỗ trợ một người mà ông ủng hộ trúng cử cũng khó có thể xảy ra. Trong bối cảnh đó, đương nhiên ông Saakashvili muốn bám chặt quyền lực hơn bằng cách kết tội các thành viên phe đối lập làm tay sai cho Mát-xcơ-va. Saakashvili từng có ảo giác về âm mưu lật đổ của phe thân Nga từ tháng 11-2007, khi các cuộc biểu tình nghiêm trọng do phe đối lập tiến hành dẫn đến việc ông ta phải ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc.
Bản thân các đảng đối lập, dù không được sự ủng hộ rộng rãi, chưa bao giờ là mối đe dọa thực sự đối với đất nước. Và khi Abkhazia và Nam Ossetia tuyên bố độc lập và được Nga công nhận, các đảng đối lập ở Gru-di-a lại ít lôi cuốn người dân hơn so với trước chiến tranh.
Từ cuối tháng 4-2009, trước sức ép của các cuộc biểu tình, Tổng thống Saakashvili đã đề cập đến khả năng từ chức, tuy nhiên đến khi xảy ra vụ binh biến, vẫn chưa thấy tiến triển gì tiếp theo ý định này. Trong diễn biến mới đây, chính quyền Gru-di-a tuyên bố sẵn sàng đàm phán với phe đối lập để bàn về những yêu sách của phe này, cụ thể là các biện pháp cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc tiến hành cuộc bầu cử tổng thống và quốc hội trước thời hạn một cách công bằng. Nếu điều này xảy ra suôn sẻ, tình hình an ninh ở Gru-di-a có thể sẽ ổn định hơn, song sự phục hồi kinh tế sau những xáo trộn do “cuộc chiến 5 ngày” xem ra vẫn không thể trong một sớm một chiều.
Bảo Bình