GPMB cầu Tứ Liên: Cần sớm tháo gỡ vướng mắc để người dân ổn định cuộc sống

Từ sự đồng thuận của người dân đến nỗ lực của chính quyền cơ sở

Dự án cầu Tứ Liên và đường hai đầu cầu là một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm của Hà Nội, có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường kết nối hai bờ sông Hồng, mở rộng không gian phát triển đô thị và giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm. Để dự án sớm được triển khai, công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ then chốt, đòi hỏi sự phối hợp của chính quyền, chủ đầu tư và đặc biệt là sự đồng thuận của người dân trong vùng dự án.

Tại khu vực ngõ 310 Nghi Tàm, phường Hồng Hà, toàn bộ các hộ dân trong phạm vi dự án đã chấp hành chủ trương, phối hợp kiểm đếm, nhận phương án bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng. Đây là sự chia sẻ rất lớn của người dân, bởi phía sau mỗi thửa đất, mỗi căn nhà bị thu hồi hoặc cắt xén không chỉ là giá trị tài sản, mà còn là nơi ở, sinh kế, ký ức gia đình và các mối quan hệ cộng đồng đã gắn bó qua nhiều năm.

Trước đó, Báo Pháp luật Việt Nam đã ghi nhận quá trình người dân phường Hồng Hà bàn giao mặt bằng cho dự án cầu Tứ Liên; đồng thời phản ánh nỗ lực của chính quyền hai địa phương Hồng Hà – Thư Lâm trong việc hỗ trợ người dân tái định cư, hoàn thiện hồ sơ đất, bàn giao thực địa, hướng dẫn thủ tục để bà con sớm ổn định cuộc sống.

Thực tế, sau khi bàn giao nơi ở cũ, các hộ dân vẫn còn băn khoăn về việc chậm nhận được các khoản hỗ trợ thuê nhà, hỗ trợ tạm cư, tiến độ cấp GCN QSDĐ trong thời gian chờ xây dựng nhà mới.

Ông Tuấn, tổ dân phố số 2, một hộ dân thuộc diện GPMB, cho biết gia đình đã bốc thăm đất tái định cư tại xã Thư Lâm, nhưng vẫn đang chờ hoàn thiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để có thể xây dựng nhà, ổn định cuộc sống. Trong thời gian chờ đợi, gia đình phải thuê nhà, gửi đồ đạc và duy trì công việc, việc học tập của con cái. Anh mong muốn là các khoản hỗ trợ thuê nhà, hỗ trợ tạm cư theo quy định sớm được chi trả, giúp gia đình giảm bớt áp lực trong giai đoạn chuyển tiếp.

Tương tự, bà Phan Thị Thanh Hòa, trú tại số 81/310 Nghi Tàm, có đơn gửi UBND phường Hồng Hà và đơn vị thực hiện dự án, phản ánh gia đình đã bàn giao mặt bằng từ tháng 5/2026 nhưng chưa nhận được đầy đủ khoản tiền tạm cư tháng đầu, chưa được nhận Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và khoản hỗ trợ thuê nhà 03 tháng còn lại. Một số hộ khác như ông Tuấn cũng quan tâm đến tiến độ giải quyết các khoản hỗ trợ sau khi người dân đã nhận bàn giao đất tái định cư.

Từ phía chính quyền địa phương, tài liệu do UBND phường Hồng Hà cung cấp cho thấy, Ban Quản lý dự án Đầu tư–Hạ tầng phường đã có Tờ trình số 177/TTr-BQLDA ngày 03/6/2026 về việc thẩm định phương án hỗ trợ khác, cụ thể là hỗ trợ thuê nhà đối với hộ gia đình, cá nhân đã nhận bàn giao đất tái định cư để thực hiện Dự án thành phần 1.1 GPMB cầu Tứ Liên.

Theo nội dung tờ trình, chính sách áp dụng căn cứ Khoản 4 Điều 19 Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND ngày 02/4/2026 của UBND TP Hà Nội. Thời gian hỗ trợ là 03 tháng; mức hỗ trợ 2.500.000 đồng/nhân khẩu thực tế ăn ở tại nơi thu hồi đất/tháng, nhưng không quá 15.000.000 đồng/thửa đất ở thu hồi/tháng. Tổng kinh phí dự kiến là 3.450.000.000 đồng.

Như vậy, có thể thấy UBND phường Hồng Hà và các bộ phận chuyên môn đã có bước triển khai, trình thẩm định phương án hỗ trợ thuê nhà cho người dân. Vấn đề người dân đang chờ đợi hiện nay là tiến độ phê duyệt, danh sách cụ thể các hộ đủ điều kiện, thời điểm chi trả và cách thức công khai thông tin để người dân nắm được quyền lợi của mình.

Chính sách thu hồi phần đất còn lại - vướng mắc từ thực tiễn

Trong số các trường hợp còn vướng công tác GPMB, chỉ có trường hợp hộ ông Đào Thành Thái–bà Nguyễn Thị Lan, địa chỉ số 64/ 310 Nghi Tàm, là trường hợp cần được xem xét thận trọng dưới góc độ áp dụng chính sách.

Theo Văn bản số 1634/UBND-BQLDA ngày 05/6/2026 của UBND phường Hồng Hà, trong phạm vi thu hồi đất thực hiện Dự án cầu Tứ Liên còn trường hợp hộ ông Đào Thành Thái và bà Nguyễn Thị Lan với tổng diện tích đất đang sử dụng 189,80m²; diện tích đất trong chỉ giới GPMB là 110,70m²; diện tích đất ngoài chỉ giới GPMB còn lại là 79,10m².

Hồ sơ cũng ghi nhận tại địa chỉ thu hồi đất có 2 hộ gia đình với 7 nhân khẩu trong đó có con trai trưởng thành 29 tuổi. Về nguồn gốc đất, ngày 16/8/2019 được Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hà Nội cấp GCN quyền sử dụng đất số CP 781715 với diện tích 187,0m², trong đó 180,0m² đất ở và 7,0m² đất vườn liền kề.

Phường Hồng Hà đã ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quyết định thu hồi đất đối với phần diện tích trong chỉ giới GPMB 110,70m². Ngày 27/5/2026, gia đình ông Thái, bà Lan có đơn gửi UBND phường Hồng Hà đề nghị thu hồi nốt phần diện tích đất ngoài chỉ giới GPMB 79,10m² và đề nghị được bố trí tái định cư.

Điểm vướng mắc ở đây là phần diện tích còn lại 79,10m² lớn hơn diện tích tối thiểu 50m² theo quy định tại Hà Nội. Tuy nhiên, gia đình cho rằng việc thu hồi, phá dỡ một phần ngôi nhà 5 tầng đã làm ảnh hưởng đến cầu thang, công trình phụ, lối đi và nhiều công năng sinh hoạt thiết yếu, khiến phần công trình còn lại không thể sử dụng ổn định, an toàn.

Vấn đề đặt ra là: một thửa đất còn lại trên 50m² có mặc nhiên đồng nghĩa với một nơi ở ổn định hay không, nếu công trình trên đất đã bị cắt xén, mất công năng hoặc không còn bảo đảm điều kiện sinh hoạt, đồng nghĩa với việc gia đình bà Lan phải bỏ ra khoản tiền lớn hơn mức được bồi thường để hoàn thiện ngôi nhà này, gây thiệt hại kinh tế rất lớn.

Theo Khoản 7 Điều 91 Luật Đất đai 2024, khi Nhà nước thu hồi đất mà phần diện tích còn lại nhỏ hơn diện tích tối thiểu theo quy định của UBND cấp tỉnh, nếu người sử dụng đất đồng ý thu hồi thì cơ quan có thẩm quyền quyết định thu hồi và thực hiện bồi thường, hỗ trợ, quản lý diện tích này theo quy định. Với trường hợp hộ ông Thái – bà Lan, do phần diện tích còn lại là 79,10m² lớn hơn ngưỡng tối thiểu, nên việc UBND phường không thể áp dụng như trường hợp đất còn lại nhỏ hơn diện tích tối thiểu, mà phải xin ý kiến của thành phố.

Tuy nhiên, vướng mắc thực tế lại nằm ở khả năng tiếp tục sử dụng, phần nhà còn lại sau khi bị phá dỡ một phần.

Chính vì vậy, UBND phường Hồng Hà đã có Văn bản số 1634/UBND-BQLDA ngày 05/6/2026 báo cáo UBND TP Hà Nội, đề nghị xem xét, chấp thuận để phường thu hồi nốt phần diện tích ngoài chỉ giới GPMB 79,10m² theo đề nghị của gia đình và bố trí tái định cư theo quy định. Kinh phí bồi thường, hỗ trợ trong trường hợp này được đề xuất tính vào kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Dự án cầu Tứ Liên.

Tiếp đó, tại Văn bản số 1763/UBND-BQLDA ngày 17/6/2026 gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Chủ tịch UBND phường Hồng Hà, Lê Hồng Thắng tiếp tục báo cáo bổ sung theo chỉ đạo của UBND TP, nêu lại thông tin hồ sơ, nguồn gốc đất và kiến nghị thành phố xem xét, chấp thuận nội dung nêu trên. Việc UBND phường Hồng Hà liên tiếp báo cáo, kiến nghị cho thấy chính quyền cơ sở đã nhận diện vướng mắc từ thực tiễn nhưng vượt thẩm quyền, đồng thời đang chủ động tìm hướng tháo gỡ để bảo đảm quyền lợi cho người dân và tiến độ dự án.

Trường hợp này cần được xem xét thấu đáo: Thứ nhất là điều kiện thu hồi phần diện tích còn lại và bố trí tái định cư theo quy định. Thứ hai là trách nhiệm đánh giá, xử lý phần công trình còn lại sau khi bị cắt xén. Nếu phần Nhà còn lại không bảo đảm lối đi, cầu thang, công trình phụ, hệ thống kỹ thuật và an toàn kết cấu, thì cần có đánh giá chuyên môn, phương án hoàn trả công năng, hỗ trợ sửa chữa, di chuyển tài sản hoặc tạm cư trong thời gian khắc phục.

Kịp thời tháo gỡ vướng mắc để tạo đồng thuận trong công tác GPMB

Công tác GPMB đối với các dự án hạ tầng lớn luôn là nhiệm vụ khó, đặc biệt tại các khu dân cư ổn định, nơi nhà đất có lịch sử sử dụng lâu dài, nhiều thế hệ cùng sinh sống, công trình xây dựng qua nhiều giai đoạn và điều kiện thực tế không phải lúc nào cũng khớp hoàn toàn với các tiêu chí trong văn bản quy phạm pháp luật.

Vì vậy, cán bộ địa phương cần linh hoạt việc áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong từng trường hợp cụ thể sao cho vừa đúng quy định nhưng phải tạo sự công bằng, thuyết phục và quan trọng phải phù hợp với thực tiễn đời sống.

Trường hợp ông Thái/bà Lan, cần sớm có ý kiến chính thức của UBND TP Hà Nội, Sở NN và MT, Sở Xây dựng, Tài Chính và các cơ quan chức năng về đề nghị của gia đình cho thu hồi nốt phần diện tích 79,10m² ngoài chỉ giới GPMB và bố trí tái định cư theo quy định. Nếu đề nghị được chấp thuận, cần sớm xác định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cụ thể. Nếu không chấp thuận, cần trả lời rõ căn cứ pháp lý, đồng thời có phương án đánh giá sửa chữa đảm bảo kỹ thuật, đầy đủ chi phí hoàn trả công năng phần nhà còn lại sau cắt xén để bảo đảm gia đình bà có thể sinh sống an toàn - ổn định.

Đặc biệt, nội dung này đã được UBND phường Hồng Hà báo cáo, kiến nghị nhiều lần. Việc giải quyết trường hợp cụ thể không chỉ tháo gỡ khó khăn cho một hộ dân, mà còn tạo cơ sở để xử lý các tình huống tương tự trong quá trình GPMB các dự án trọng điểm khác trên địa bàn thành phố.

Công tác GPMB của Hà Nội chỉ thực sự thành công khi mặt bằng được bàn giao và quyền lợi hợp pháp của người dân phải được bảo đảm. Cầu Tứ Liên là công trình của tương lai, nhưng tương lai ấy cần được xây dựng trên nền tảng của sự chia sẻ, thấu hiểu, minh bạch và trách nhiệm với quyền lợi chính đáng mà người đã nhường đất vì sự phát triển chung của Thủ đô.