Góc khuất vụ án Bác sĩ Lê Thanh Liêm: Bài 4 - Phiên xử lạ lùng “quên” triệu tập... bị cáo, luật sư

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Nhận xét về vụ án Bác sĩ Lê Thanh Liêm (SN 1957, nguyên Giám đốc Sở Y tế Long An) bị cáo buộc “Cố ý làm trái quy định Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 165 Bộ luật Hình sự 1999, nhiều luật sư cho rằng đây là một vụ án “gọt chân cho vừa giày”. Hồ sơ cho thấy quá trình điều tra, truy tố, xét xử của cấp sơ thẩm đã xảy ra không ít vi phạm tố tụng.
Bác sĩ Liêm trong phiên sơ thẩm năm 2020. Bác sĩ Liêm trong phiên sơ thẩm năm 2020.

Sở Tài chính giám định việc của... Sở Xây dựng

Suốt từ đầu năm 2017, khi Bác sĩ (BS) Liêm bị cho thôi chức Giám đốc, phải “ngồi chơi xơi nước”, cũng là quãng thời gian cơ quan điều tra (CQĐT) ráo riết điều tra gói thầu lắp hệ thống camera tại Sở Y tế.

Để khởi tố bị can, phải có kết luận giám định (KLGĐ) chứng minh gói thầu gây thiệt hại. Sau khi CQĐT trưng cầu, lần thứ nhất, Sở Tài chính (STC) ra KLGĐ 803/KLGĐ-STC ngày 21/3/2017, nêu rõ “nếu không được thực hiện thanh tra thì sẽ gây ra thiệt hại cho ngân sách”. Như vậy, chưa có thiệt hại xảy ra, chưa thể xét đến tội “cố ý làm trái…”.

Rồi tiếp đó xảy ra sự việc Công an (CA) tỉnh bị phê bình vì đề nghị cấm xuất cảnh BS Liêm. CA tỉnh tiếp tục trưng cầu. STC ra KLGĐ bổ sung 2062/KLGĐ-STC ngày 14/8/2017. Lúc này tỉnh vẫn chưa có Quyết định quyết toán vốn đầu tư với dự án. Nhưng không hiểu dựa trên cơ sở nào, STC lại cho rằng gói thầu “chênh lệch giữa giá trị quyết toán cao hơn so với thực tế… đã làm thất thoát ngân sách”.

Từ “căn cứ” này, 10 ngày sau khi BS Liêm nghỉ hưu, ngày 11/12/2017, khi Nghị quyết 41/2017/QH14 quy định chỉ còn 20 ngày nữa tội “Cố ý làm trái...” bị bãi bỏ, CA tỉnh khởi tố BS Liêm.

Vi phạm thứ nhất xảy ra từ đây. Theo Thông tư 138/2013/TT-BTC, thì STC chỉ có quyền giám định tư pháp (GĐTP) trong lĩnh vực tài chính: Kế toán, kiểm toán, giá, chứng khoán, thuế, hải quan.

Theo Thông tư 04/2014/TT-BXD, Sở Xây dựng mới có quyền “GĐTP chi phí đầu tư xây dựng, giá trị, tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng, quyết toán vốn đầu tư xây dựng...”. Như vậy, thẩm quyền giám định gói thầu này phải thuộc Sở Xây dựng. Các bản KLGĐ của STC không có giá trị pháp lý, nhưng CA tỉnh vẫn “căn cứ” vào đó để khởi tố. Từ đây, cuộc điều tra dài đằng đẵng với BS Liêm bắt đầu.

Dấu hiệu vi phạm tố tụng của cấp sơ thẩm

Nhiều năm nay, BS Liêm và các luật sư (LS) đã nhiều lần có đơn phản ánh những vi phạm tố tụng của cấp sơ thẩm trong vụ án.

Thứ nhất, vi phạm về “căn cứ” để khởi tố bị can, như đã nêu trên.

Thứ hai, vi phạm về thời hạn thụ lý, giải quyết tố giác. Ngày 22/12/2016, UBND tỉnh có Công văn 244/UBND-NC chuyển hồ sơ đến CA tỉnh. Ngày 6/1/2017, CQĐT CA tỉnh thụ lý tin báo.

Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS), thời hạn giải quyết tin báo tố giác tối đa 2 tháng. VKS có thể gia hạn 1 lần nhưng không quá 2 tháng.

Sau 4 tháng, CQĐT phải ra 1 trong các quyết định: Khởi tố; không khởi tố vụ án; đình chỉ giải quyết tin báo. Thế nhưng ở đây, mãi gần 1 năm từ ngày thụ lý tin báo, CA tỉnh mới đồng thời khởi tố vụ án và bị can, “sát nút” ngày tội danh “Cố ý làm trái...” bị bãi bỏ.

KLGĐ đầu tiên cho thấy gói thầu không có thiệt hại, không thất thoát ngân sách. Nhưng CQĐT vẫn không đình chỉ giải quyết tin báo tố giác theo Điều 147 BLTTHS, lại trưng cầu giám định bổ sung.

Thứ ba, vi phạm thẩm quyền điều tra. Bốn tháng sau khi khởi tố, CA tỉnh “tự phát hiện” sai thẩm quyền nên tháng 3/2018 chuyển hồ sơ về CQĐT CA TP Tân An. Trước đó, tỉnh có ý kiến báo cáo sự việc này lên Ban Chỉ đạo Phòng chống tham nhũng Trung ương, nghĩa là rất nghiêm trọng, nhưng lại chuyển sự việc cho CA cấp huyện.

Suốt 18 tháng nhiều lần lấy lời khai, trưng cầu giám định và bị từ chối giám định, tạm đình chỉ, phục hồi… bất ngờ CA TP Tân An cũng lại “tự phát hiện” thụ lý sai thẩm quyền, lý do “ông Liêm là cán bộ lãnh đạo chủ chốt của tỉnh” nên tháng 9/2019 chuyển hồ sơ lại CA tỉnh.

Luật quy định thẩm quyền điều tra rất rõ ràng, vì sao cả CQĐT và VKS cứ đẩy lên đẩy xuống kéo dài vụ án?

Thứ tư, vi phạm về trả hồ sơ. CA TP Tân An có 3 lần ra kết luận điều tra (KLĐT) với vụ án vào các ngày 3/8/2018, 12/11/2018, và 25/2/2019. Theo Điều 174 BLTTHS, VKS chỉ được trả hồ sơ điều tra bổ sung hai lần. Nhưng cả ba KLĐT đều bị VKSND TP Tân An trả hồ sơ điều tra bổ sung.

Thứ năm, vi phạm vấn đề giám định, giám định lại. Đã giám định sai thẩm quyền, có những KLGĐ, người không phải là giám định viên vẫn ký ban hành. Và “càng giám định càng có vấn đề”, thậm chí STC còn lạm quyền đóng dấu “Mật” vào KLGĐ, khi ra tòa văn bản mới tự động giải mật.

Trước các KLGĐ của STC, BS Liêm đều khiếu nại, yêu cầu giám định lại đúng thẩm quyền, nhưng không được chấp nhận; CQĐT cũng không trả lời có giám định lại không, lý do. Trong khi đó theo Điều 211 BLTTHS, bị can, bị cáo có quyền đề nghị giám định lại; trường hợp CQĐT không chấp nhận, phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do.

Thứ sáu, vi phạm về giải quyết tố cáo. BS Liêm nhiều lần có đơn tố cáo sai phạm của một số người ra các KLGĐ. Khi chưa giải quyết yêu cầu giám định lại, chưa giải quyết tố cáo, phải trả hồ sơ điều tra bổ sung, giải quyết, rồi mới truy tố, xét xử. Cấp sơ thẩm đã không thực hiện quy định này.

Thứ bảy, vi phạm quy định tống đạt. BS Liêm không được tống đạt một số quyết định trả hồ sơ của VKS; quyết định đưa vụ án ra xét xử... Sau này, trước phiên sơ thẩm, cơ quan tố tụng Long An lại “thần tốc” ra KLGĐ, KLĐT, cáo trạng, quyết định xét xử chỉ trong vài ngày, làm mất đi quyền khiếu nại của BS Liêm.

4 năm điều tra, 4 ngày “thần tốc”

Tháng 1/2020, VKSND tỉnh lần đầu ra cáo trạng, cáo buộc BS đã có các “sai phạm”: 1. Biết các thiết bị trong gói thầu thay đổi xuất xứ hàng hóa nhưng không làm lại giá, không phê duyệt lại dự toán; 2. Gây thất thoát ngân sách hơn 911 triệu đồng.

Những cáo buộc này đã bị BS Liêm và các LS phản bác suốt hai năm nay.

Thứ nhất, về cáo buộc không thẩm định lại giá thiết bị. Theo Điều 49 Luật Đấu thầu 2005 (có hiệu lực tại thời điểm hai bên ký hợp đồng), Điều 48 Nghị định 85/2009/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu, Điều 15 Nghị định 48/2010/NĐ-CP về hợp đồng trong hoạt động xây dựng; thì gói thầu này là hợp đồng trọn gói nên “giá hợp đồng không thay đổi suốt thời gian thực hiện hợp đồng. Chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu bằng đúng giá ghi trong hợp đồng khi nhà thầu hoàn thành các nghĩa vụ”. Nói cách khác, nếu thẩm định lại giá thì BS Liêm mới vi phạm.

Thứ hai, gói thầu này không gây thất thoát. Việc hai bên nghiệm thu bàn giao khối lượng hoàn thành đưa vào sử dụng và thanh lý hợp đồng đã áp dụng đúng Thông tư 86/2011/TT-BTC. Đây là trường hợp thanh toán khối lượng hoàn thành. Sau này, khi quyết toán của gói thầu được UBND tỉnh duyệt, nếu tiền được duyệt thấp hơn số tiền đã trả nhà thầu, Sở Y tế có trách nhiệm thu hồi lại trả Nhà nước. Thực tế nhà thầu đã chuyển khoản lại số tiền này và Sở Y tế đã chuyển vào ngân sách.

“Để bị khép tội theo Điều 165 BLHS 1999, cần phải có hành vi cố ý làm trái, tức biết rõ việc mình làm là sai nhưng vẫn làm; từ đó gây ra thiệt hại. Ở đây BS Liêm không làm trái và sự việc không có thiệt hại”, LS Nguyễn Văn Quynh (Đoàn LS TP HCM) phân tích.

Sau nhiều năm ròng rã điều tra, ngày 28/5/2020, phiên xử đầu tiên được mở. Hi hữu ở chỗ tòa “quên” triệu tập bị cáo và các LS. BS Liêm kể: “Không biết vì sao tòa “quên”. Tôi không nhận được giấy triệu tập. Tòa cũng không mời các LS đã đăng ký bào chữa”.

Lần thứ hai, ngày 13/8/2020, phiên sơ thẩm mở lại, trả hồ sơ điều tra bổ sung do CQĐT và VKS “quên” lấy lời khai nguyên đơn dân sự là UBND tỉnh.

Ngày 28/9/2020, CA Long An ra văn bản thông báo cho BS Liêm về nội dung KLGĐ bổ sung. Một ngày sau, CA tỉnh có KLĐT bổ sung vụ án. Tiếp tục một ngày sau (30/9), VKS tỉnh có cáo trạng. Hai ngày sau, vụ án đã được lên lịch xét xử. Nghi án đã điều tra 4 năm, nhiều lần trả hồ sơ, nay “thần tốc” ra cáo trạng, truy tố, lên lịch xử trong 4 ngày.

Lần thứ ba, phiên xử ngày 13/10/2020 hoãn.

Lần thứ tư, ngày 29/10/2020, phiên sơ thẩm mới thực sự tiến hành. Dù BS Liêm và các LS đã chỉ rõ những bất thường, vi phạm tố tụng như trên, nhưng sau khi nghị án kéo dài, ngày 3/11/2020, TAND Long An vẫn tuyên BS Liêm 3 năm tù.

Trước khi có bản án “gọt chân cho vừa giày” này, lãnh đạo tỉnh từng nói với BS Liêm sự việc “có cấp trên chỉ đạo”. Các văn bản ban ngành Trung ương trả lời BS Liêm cho thấy thực tế không phải như vậy.

Mời bạn đọc xem tiếp kỳ sau.

Chánh Nam
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cần Thơ: Sắp xử lại vụ sử dụng ma túy trong tiệc sinh nhật

Một số bị cáo trong vụ án kêu oan, cho rằng không phạm tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.
(PLVN) -  Khi được mời sử dụng ma túy trong tiệc sinh nhật, các đối tượng đã tiếp nhận đồng ý cùng sử dụng ma túy… Hành vi chấp nhận lời mời, cùng sử dụng ma túy đó có thể đồng phạm với chủ nhà về tội Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy hay không?

Phương án “chôn” đường ống của Nhà máy nước Phú Mỹ Tân (Nam Định): Hai bên chưa “thông”, vì sao huyện vẫn quyết cưỡng chế?

Nhà máy nước sạch Phú Mỹ Tân.
(PLVN) -  Mặc dù phương án di dời đường ống dẫn nước của Nhà máy nước sạch Phú Mỹ Tân chưa nhận được sự đồng thuận từ phía Công ty TNHH Mai Thanh; nhưng mới đây UBND huyện Nghĩa Hưng vẫn tổ chức cưỡng chế di dời công trình này để lấy mặt bằng thi công Dự án xây dựng công trình kênh nối Đáy - Ninh Cơ.

Lấy đất đã giao Cty này để giao Cty khác: Thanh tra Chính phủ đã kết luận, tỉnh Sơn La vẫn chưa xử lý dứt điểm

Đơn của ông Nguyễn Văn Hùng gửi Báo PLVN.
(PLVN) -  Ông Nguyễn Văn Hùng, GĐ Cty CP Giang Sơn (ngụ tổ 11, phường Quyết Tâm, TP Sơn La, tỉnh Sơn La) phản ánh về việc UBND tỉnh Sơn La ra quyết định thu hồi đất của Cty Giang Sơn giao cho Cty CP May DNN thuê để xây dựng nhà máy may không đúng quy định. Sự việc đã được Thanh tra Chính phủ kết luận là có vi phạm nhưng suốt thời gian dài, khiếu nại của ông vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Hơn 20 năm kêu oan tội “Hiếp dâm”

Hơn 20 năm kêu oan tội “Hiếp dâm”
(PLVN) -  Ngồi tù 15 năm mới nhận được bản án, gửi hàng ngàn đơn kêu oan; sau khi chấp hành xong hình phạt 20 năm tù, ông Lê Văn Hiền tiếp tục kêu oan.

Tiếp vụ nhiều năm kêu oan thay con trai: Người cha gửi đơn kêu oan tới Ủy ban Tư pháp Quốc hội

Đơn của ông Liên gửi đến Ủy ban Tư pháp của Quốc hội.
(PLVN) -  Cho rằng con trai bị oan sai trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” khi TAND tỉnh Quảng Ninh tuyên phạt 14 năm tù, ông Trần Ngọc Liên (73 tuổi, trú tại Tân Sỏi, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang) tiếp tục gửi đơn kêu oan tới Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Viện trưởng VKSND Tối cao, TAND Tối cao.

Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh: Giảm quy mô đầu tư, sao vẫn tăng thời gian thu phí?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Góp ý với báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, một số bộ, ngành đề nghị UBND tỉnh Cao Bằng làm rõ vì sao dự án điểu chỉnh giảm quy mô đầu tư tới 71km, tăng 1.580 tỷ đồng phần vốn góp của Nhà nước; nhưng thời gian hoàn vốn thu phí vẫn đề xuất tăng thêm 7 năm?

Kon Tum: Hàng loạt sai phạm tại Cty Lâm nghiệp Ia H’Drai

Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ia H’Dra.
(PLVN) - Theo KLTT mới ban hành của Thanh tra tỉnh Kon Tum, Cty TNHH MTV Lâm nghiệp Ia H’Dra tổ chức thực hiện bán đấu giá tài sản (cây cao su và cây điều gắn liền với đất không thu tiền sử dụng đất theo Luật Đất đai 2013) không đúng với phương án sử dụng đất đã được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định 905/QĐ-UBND ngày 12/9/2017.

CDC Hòa Bình mua kit test của Công ty Việt Á: Đề nghị cơ quan điều tra làm rõ 8 gói thầu

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hòa Bình.
(PLVN) -  Thanh tra tỉnh Hòa Bình cho biết đã bàn giao hồ sơ 08 gói thầu mua sắm sinh phẩm xét nghiệm trong năm 2020, 2021 do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hòa Bình (CDC Hòa Bình) thực hiện với Công ty CP Công nghệ Việt Á và Công ty TNHH Thiết bị Y tế và Khoa học Tâm Việt cho Công an tỉnh này để điều tra theo ủy thác của Bộ Công an.

Bi kịch “nạn nhân trở thành tội phạm” ở Bình Phước và các quyết định cần xem lại

Bi kịch “nạn nhân trở thành tội phạm” ở Bình Phước và các quyết định cần xem lại
(PLVN) - Xuất phát từ việc mất trộm, hai vợ chồng ông Phạm Thanh Bình đã yêu cầu người thực hiện việc trộm cắp phải bồi thường thiệt hại mà không tố cáo hành vi trộm cắp đến cơ quan chức năng. Việc làm này đã khiến vợ chồng ông bị truy tố về tội “Cưỡng đoạt tài sản” và phải đi tù, trong khi người phải lĩnh án đáng lẽ là người thực hiện hành vi trộm cắp.

Dự án Khu nhà ở cao tầng Eden - Thuận An tạm ngừng thi công do chủ đầu tư không có tiền trả nợ nhà thầu

Dự án khu nhà ở cao tầng Eden- Thuận An tạm ngừng thi công do Chủ đầu tư không có tiền trả nợ. Ảnh: Mỵ Châu
(PLVN) -  Theo lãnh đạo đơn vị nhà thầu thi công là Công ty cổ phần Hà Gia An và Xí nghiệp xây dựng số 4 thuộc Công ty cổ phần Xây dựng số 5, đến nay 2 đơn vị này đã tạm ngừng thi công tại dự án Khu nhà ở cao tầng Eden - Thuận An do chủ đầu tư Công ty TNHH Kim Đại Dương  không thanh toán các khoản nợ cho 2 bên đơn vị này.

Hà Nội: Ai chịu trách nhiệm khi để chủ đầu tư vi phạm về quản lý sử dụng đất tại khu chung cư 170 Đê La Thành

Hà Nội: Ai chịu trách nhiệm khi để chủ đầu tư vi phạm về quản lý sử dụng đất tại khu chung cư 170 Đê La Thành
(PLVN) - Đai diện Sở TN&MT thành phố Hà Nội khẳng định, việc để Công ty Cổ phần đầu tư dầu khí Toàn Cầu vi phạm về công tác quản lý đô thị, sử dụng đất tại dự án đầu tư xây dựng nhà hỗn hợp và hạ tầng kỹ thuật trường học tại 170 Đê La Thành  là trách nhiệm của người đứng đầu UBND quận Đống Đa và Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa.

Kiểm tra mỏ đá không phép sau phản ánh của PLVN

Xe chở vật liệu từ một mỏ đá trái phép.
(PLVN) -  Sau khi PLVN có bài “Cận cảnh mỏ đá trái phép tại Sơn La” phản ánh hoạt động khai thác đá trái phép tại bản Bon, xã Mường Chiên và bản Le, xã Pá Ma Pha Khinh (huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La); UBND huyện đã thành lập tổ kiểm tra vào cuộc xác minh sự việc.

Sơn La: Cựu Chủ tịch UBND huyện nhiều năm kêu oan

Ông Lường Văn Định.
(PLVN) -  Nhiều năm qua, ông Lường Văn Định, cựu Chủ tịch UBND huyện Quỳnh Nhai (tỉnh Sơn La) có đơn gửi các cơ quan chức năng cho rằng việc ông bị các cấp tòa án tuyên phạt 30 tháng tù về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” là oan.

Tiền Giang: Hi hữu vụ gán nhà đất trả nợ rồi “phản tố” đòi lại

Sau khi cấn đất và nhà để trừ nợ, bà Liên ký hợp đồng thuê nhà đất với bà Chi.
(PLVN) - Cấn trừ nhà đất để trả nợ cho con trai và ngân hàng; sau đó ký hợp đồng thuê lại nhà để ở nhưng không trả tiền thuê, bị kiện đòi giao nhà thì “phản tố” đòi lại nhà. Vụ kiện hi hữu xảy ra tại huyện Chợ Gạo, Tiền Giang khiến bà Võ Thị Kim Chi (SN 1965, ngụ ấp Thuận Phong B, Tân Mỹ Chánh, Mỹ Tho, Tiền Giang) cho rằng phải khốn khổ suốt 3 năm qua.