Góc khuất của thế giới đồ âm thanh cũ

Từ rạch ròi  “chất tàu- chất bờ”…

Có lẽ Hải Phòng là nơi duy nhất có khái niệm về đồ cũ (bao gồm cả thiết bị âm thanh) rất độc đáo, đó là “chất tàu” và “chất bờ”. Nếu nói câu này ở các vùng khác, chắc chả mấy ai hiểu. Thế nhưng, đây là khái niệm liên quan đến chất lượng hàng và cả giá nữa.

Theo một người chuyên buôn bán đồ âm thanh cũ giải thích, hàng “chất tàu” là hàng đã qua sử dụng được đưa lậu ” từ nước khác về Việt Nam theo đường tàu biển. Đặc điểm của loại hàng này là phải còn nguyên từ lúc đóng gói (ở nước ngoài) cho dù nó là đồ cũ và tất nhiên, đã mua thì phải mua “tù mù”, tức là không được cắm điện chạy thử. Cả một đống đồ, làm giá rồi bê luôn về, chạy hay không chạy thì tính sau. Những loại hàng kiểu này được dân buôn đồ âm thanh cũ ở Hải Phòng ưa chuộng vì nếu trục trặc sửa chữa cũng dễ, hàng lại nguyên bản, không bị “lai” đồ khác. “Đen” lắm thì mới có hàng “chết”, mà “chết” cũng có nhiều người tìm mua với giá rẻ hơn. Vì thế khi đưa về, rất ít dân buôn dám bóc giấy bọc ra hoặc mở ốc vít. Phải để nguyên thì “thợ” mua mới tin.

Đồ âm thanh cũ được một số gia đình dùng, sau không cần nữa nên bán đi, được dân buôn gọi là hàng “chất bờ”. Loại này chủ yếu bán cho người dùng, còn nếu thợ mua, giá phải thật rẻ. Nhiều thợ cũng từng cay đắng khi mua phải loại này, bởi đã là đồ cũ thì sửa chữa cũng nhiều, đồ “lai” lại lắm, lấy về nhiều khi “chết oan”.

Chính từ sự phân biệt quá rạch ròi như vậy nên giá của những món đồ  cũng khác hẳn nhau. Một chiếc ampli Denon 940V “chất bờ” giá dao động ở khoảng 6 - đến 6,5 triệu/chiếc tùy theo cửa hàng, nhưng nếu là “chất tàu”, giá có thể lên đến hơn 7 triệu đồng/chiếc, thậm chí, chiếc “chất tàu” có phần xấu hơn.

… Đến “kỹ nghệ mông má” siêu đẳng

Về “làm đẹp” cho loa hay ampli, chắc thợ Hải Phòng phải là số 1, bởi đôi loa dù xấu đến mấy hay chiếc ampli cũ rỉn qua tay họ cũng thành đẹp, thành hay. Theo một người chuyên làm loa, thì về “mông má” loa Hải Phòng chỉ thua Hà Nội khoản… tem mác. Hàng “chất tàu” về, hầu như chẳng mấy khi được những đôi loa đẹp, hầu hết nát cạnh, loa mất gân, treble bị cháy. Thế nhưng, vào tay thợ, chỉ cần sau 2 ngày đôi loa sẽ đẹp như mới và tất nhiên, âm thanh sẽ đạt gần như lúc đầu. Người mua không để ý rất dễ “dính” vào loại hàng này.

Việc “mông má” loa chủ yếu diễn ra hai công đoạn, làm vỏ và làm gân loa. Tại Hải Phòng có những nhóm thợ riêng biệt để “tinh chế”, nhóm thì ép lại gân, nhóm thì làm vỏ loa, nhưng có lẽ, làm lại vỏ loa là công đoạn khó nhất vì phải dựng lại hình dáng như cũ, song chất âm không được mất đi. Để làm lại vỏ loa, lúc đầu thợ phải dùng máy sấy tóc thổi hơi nóng vào thành vỏ để bóc lớp xi dán ra, sau đó lấy keo trộn mùn (hoặc bả) đắp lên những chỗ bị sứt sẹo. Nếu vỏ loa có miếng vỡ to thì chọn loại gỗ phù hợp để “cấy” lên. Sau khi khô, thợ sẽ dùng máy mài cho các góc cạnh sắc nét, sau đó mới đến công đoạn dán xi. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể dán được mà phải là người quen việc, bởi nếu trình độ dán kém, sẽ bị rộp lên dễ bị phát hiện. “Kỹ nghệ mông má” loa ở Hải Phòng “siêu” đến nỗi một vài thợ còn tự tạo hình dáng loa cho “độc” rồi lắp loa, phân tần, bông loại “xịn” vào. Người mua tưởng hay, nhưng mua vào là thiệt.

Cũng như loa, ampli được “mông má” lại khá nhiều. Hàng cũ đưa về, thợ sửa sẽ gôm lại phần đáy cho mới, sau đó dùng cồn (hoặc xăng, axeton) đánh hết bụi bẩn ở những mảng vỉ mạch. Phần vỏ trước được đánh bằng xi cala cho bóng loáng, khi lắp lại trông như mới. Người mua “vớ” được hàng này là còn may chán, bởi nếu mua phải hàng “cấy” thì khốn khổ hơn nhiều. Có những chiếc ampli bị “chết trong”, không có đồ thay, nhiều thợ dùng bài “câu” dây, nối mạch. Chiếc ampli như thế, mở âm thanh to một thời gian là… xịt, muốn sửa chữa cũng khó, bởi chẳng mấy thợ điện tử sửa được loại ampli rởm này. Chỉ thiệt thòi cho người mua không rành đồ.

Chơi âm thanh là thú vui của nhiều người. Trong điều kiện kinh tế hạn hẹp, những món đồ âm thanh loại cũ trở nên đắt hàng vì giá chênh lệch rất lớn so với chiếc mới cùng loại. Tuy nhiên, đã mua đồ âm thanh cũ, cần phải hiểu biết đôi chút về nó, nếu không, bạn sẽ vừa mất tiền, vừa không có được món đồ như ý muốn.

Bài và ảnh: Quỳnh Phương