Gỡ vướng pháp lý cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong thương mại điện tử

Tại Hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi về những vấn đề pháp lý phát sinh trong hoạt động thương mại điện tử, đặc biệt là các nội dung liên quan đến giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quảng cáo, sở hữu trí tuệ, nghĩa vụ thuế và giao dịch xuyên biên giới.

Các nội dung được trao đổi theo hướng gắn quy định pháp luật với những tình huống thực tế mà doanh nghiệp (DN), hộ kinh doanh (HKD) có thể gặp phải trong quá trình kinh doanh trên nền tảng số. Qua đó, giúp các chủ thể kinh doanh nâng cao khả năng nhận diện, phòng ngừa và kiểm soát rủi ro pháp lý ngay từ quá trình tổ chức, vận hành hoạt động kinh doanh.

Nhiều yêu cầu pháp lý đặt ra trong kinh doanh trực tuyến

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số đang tạo thêm nhiều cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNN&V), hộ kinh doanh mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng và triển khai các mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là những yêu cầu ngày càng cao về tuân thủ pháp luật. Hoạt động kinh doanh trên môi trường số không chỉ liên quan đến việc bán hàng hay cung cấp dịch vụ mà còn kéo theo nhiều vấn đề pháp lý trong từng khâu của quá trình giao dịch.

Từ việc giới thiệu, quảng cáo sản phẩm, cung cấp thông tin cho khách hàng, xác lập giao dịch, thanh toán đến giao nhận hàng hóa đều có thể phát sinh các yêu cầu pháp lý khác nhau.

Đáng chú ý, doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải quan tâm đến các quy định về hợp đồng điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ, quảng cáo trên môi trường mạng và nghĩa vụ thuế. Với những hoạt động có yếu tố nước ngoài, các vấn đề liên quan đến giao dịch xuyên biên giới cũng đặt ra những yêu cầu riêng.

Trong khi đó, nhiều DNN&V và HKD chưa có điều kiện bố trí nguồn lực chuyên trách về pháp lý, dẫn đến khó khăn trong việc theo dõi, cập nhật và áp dụng những quy định mới.

TS Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp, cho biết thực tiễn cho thấy không ít DN, HKD vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận, cập nhật và áp dụng các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động thương mại điện tử.

Việc thiếu thông tin, chưa nhận diện đầy đủ rủi ro pháp lý hoặc chưa xây dựng được cơ chế quản trị phù hợp có thể dẫn đến vi phạm pháp luật, phát sinh tranh chấp, gia tăng chi phí tuân thủ và ảnh hưởng đến uy tín, hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về kinh tế số tiếp tục được hoàn thiện, yêu cầu đặt ra không chỉ là tuân thủ đúng quy định mà còn phải chủ động phòng ngừa và kiểm soát rủi ro ngay từ quá trình tổ chức, vận hành hoạt động kinh doanh trên môi trường số.

Từ “biết luật” đến chủ động quản trị rủi ro

Thực tế cho thấy, nếu doanh nghiệp chỉ tìm đến tư vấn pháp lý khi tranh chấp hoặc vi phạm đã phát sinh thì chi phí xử lý thường lớn hơn so với việc nhận diện và phòng ngừa rủi ro từ đầu.

Vì vậy, nâng cao nhận thức pháp luật cần đi cùng với việc hình thành năng lực quản trị rủi ro trong chính hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần từng bước đưa các yêu cầu pháp lý vào quy trình xây dựng sản phẩm, quảng cáo, ký kết hợp đồng, xử lý thông tin khách hàng, thanh toán và giải quyết khiếu nại.

Theo TS Lê Thị Hoàng Thanh, việc nâng cao nhận thức pháp luật và xây dựng năng lực quản trị rủi ro trong hoạt động thương mại điện tử không chỉ giúp DN, HKD hoạt động đúng pháp luật mà còn góp phần giảm thiểu tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

Đây cũng là nền tảng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng. Khi các chủ thể kinh doanh có khả năng nhận diện và kiểm soát rủi ro tốt hơn, môi trường thương mại điện tử cũng sẽ trở nên công khai, minh bạch, an toàn và ổn định hơn.

Đưa hỗ trợ pháp lý đến gần hơn với hoạt động kinh doanh

Tại Hội nghị, việc trao đổi trực tiếp giữa cơ quan quản lý, chuyên gia pháp lý và cộng đồng DN, HKD không chỉ nhằm cập nhật quy định mà còn hướng đến việc nhận diện những vấn đề đang thực sự phát sinh trong quá trình kinh doanh trên môi trường số.

Các đại biểu tập trung trao đổi về quyền và nghĩa vụ của DN, HKD khi kinh doanh trên nền tảng số; giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử; bảo vệ dữ liệu cá nhân; quyền sở hữu trí tuệ; quảng cáo; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; nghĩa vụ thuế và giao dịch xuyên biên giới.

Thông qua đối thoại, những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn có thêm cơ hội được phản ánh, phân tích và tìm hướng xử lý. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện chính sách, đồng thời nâng cao hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ pháp lý trong thời gian tới.

Trong bối cảnh thương mại điện tử tiếp tục phát triển và ngày càng có nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh tham gia, việc chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý có ý nghĩa không chỉ đối với từng chủ thể kinh doanh mà còn đối với sự phát triển lành mạnh của thị trường.

Hỗ trợ DN, HKD tiếp cận pháp luật kịp thời, đúng nhu cầu sẽ góp phần hạn chế tranh chấp, giảm chi phí tuân thủ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Qua đó, việc nâng cao năng lực tiếp cận pháp luật và quản trị rủi ro sẽ trở thành một trong những nền tảng giúp DNN&V, HKD chủ động thích ứng với chuyển đổi số, khai thác hiệu quả cơ hội từ thương mại điện tử và phát triển hoạt động kinh doanh theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững.