Gỡ nút thắt nợ công

Mặc dù khả năng thanh toán và khả năng thanh khoản của nợ công vẫn trong ngưỡng an toàn, tuy nhiên theo các chuyên gia kinh tế, nợ công đang được xem là “nút thắt” quan trọng cần được thảo gỡ…

Ranh giới mong manh

Có khá nhiều số liệu về nợ công của VN song theo số liệu của Bộ Tài chính cũng như của các tổ chức quốc tế, nợ công nước ngoài và tổng nợ công đã lần lượt vượt mức 30% và 50% GDP.  Điều đáng lo ngại là xu hướng đang tăng nhanh của nợ công VN trong những năm gần đây. “Những con số này có thể chưa vượt ngưỡng an toàn nhưng nó cũng phát đi những cảnh báo về việc cần thiết phải thay đổi kế hoạch chi tiêu ngân sách  nhằm giảm tốc độ tăng nhanh của nợ công trong những năm tới…”- TS Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR), trường ĐH Kinh tế, ĐH Quốc gia Hà Nội nói.

VEPR cũng vừa công bố Báo cáo thường niên kinh tế VN 2011, trong đó bức tranh vĩ mô của VN  đang xấu nhanh hơn dự kiến: Tốc độ tăng trưởng KT đang chậm lại; thâm hụt cán cân vãng lai tăng vọt lên xấp xỉ 10% GDP đồng thời kéo theo sự mất giá liên tiếp của đồng nội tệ; thâm hụt ngân sách kéo dài và cung tiền trong nước tăng mạnh khiến vòng xoáy tăng giá khó kiểm soát; lạm phát và lãi suất trái phiếu Chính phủ của VN hiện đã vượt 11%/năm – một dấu hiệu thường xảy ra ở các nước trước khi có khủng hoảng nợ.

Mặc dù các khoản nợ nước ngoài hiện tại được hưởng lãi suất thấp (gần 85% nợ nước ngoài của Chính phủ có mức lãi suất ưu đãi dưới 3%) nhưng theo các chuyên gia kinh tế, nó lại tiềm ẩn đầy rủi ro về tỷ giá. Từ năm 2002 đến hết năm 2010, VND đã mất giá tới 42% so với các đồng tiền trong giỏ nợ nước ngoài. Tuy nhiên, nếu tính theo giá trị thực, giá trị các khoản nợ này lại giảm vì lạm phát trong giai đoạn 2002-2010 của Việt Nam lên tới 110%. Điều này hàm ý rằng, gánh nặng nợ của Chính phủ đang được san sẻ sang người dân thông qua thuế lạm phát.

VEPR cho rằng, kịch bản tiêu chuẩn trong mô hình dự báo nợ công cho thấy nhiều khả năng nợ công Việt Nam sẽ tạm chững lại trong năm 2011 do lạm phát tăng mạnh. Tuy nhiên, những năm tiếp theo tỷ lệ nợ công sẽ tăng dần đều và đạt mức 64% GDP vào năm 2015, và 80% GDP vào năm 2020. Kịch bản này đòi hỏi Chính phủ phải đưa dần thâm hụt NS tổng thể từ  7,7% trong năm 2009 xuống còn 4,3% năm 2011, 3,1% trong năm 2015 và 2,8% GDP trong năm 2020.

Quyết liệt cắt giảm nợ công

“Bất cứ chương trình chi tiêu thái quá nào hoặc gây thâm hụt ngân sách và do vậy là nợ công tăng  nhanh  hơn kịch bản tiêu chuẩn, hoặc sẽ gây lạm phát cao và nội tệ mất giá mạnh. Trong điều kiện tổng thu đã ở mức cao và có yếu tố kém bền vững, những nỗ lực hạn chế thâm hụt ngân sách đòi hỏi Chính phủ Việt Nam phải thực hiện các chương trình cắt giảm chi tiêu công quyết liệt và một định hướng lâu dài..”- TS Nguyễn Đức Thành quả quyết.

Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cũng tỏ ra lo ngại khi việc cắt giảm đầu tư công theo Nghị quyết 11 không phải là cắt bỏ đi mà chỉ cắt giảm tín dụng, nhưng đầu tư công vẫn giữ nguyên bởi thực chất của Nghị quyết 11 không phải là cắt giảm mà là điều chỉnh từ món này sang món kia trong khi tổng đầu tư không thay đổi…

THANH THANH