Gỡ 'điểm nghẽn' pháp luật để thích ứng với chuyển đổi và hội nhập

Bộc lộ nhiều bất cập pháp lý trong quá trình phát triển

Hội thảo tập trung phân tích những hạn chế của hệ thống pháp luật hiện nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Tấn Đạt – Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế, Luật (Đại học Trà Vinh), cho rằng Việt Nam đang chuyển dần từ mô hình “quản lý nhà nước” sang “quản trị nhà nước”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật phải tiếp tục hoàn thiện theo hướng minh bạch, hiệu quả và phù hợp hơn với thực tiễn.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn tồn tại nhiều "điểm nghẽn" gây ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế - xã hội. Một số quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các luật chuyên ngành, dẫn đến khó khăn trong áp dụng và thực thi. Việc phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực chưa rõ ràng, khiến quá trình xử lý công việc giữa các cấp chính quyền đôi khi còn chậm trễ hoặc thiếu đồng bộ.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính vẫn còn hạn chế. Năng lực thực thi của một bộ phận cán bộ cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và mô hình quản trị hiện đại. Đây được xem là những rào cản lớn trong quá trình cải cách hành chính và xây dựng nền quản trị quốc gia hiệu quả.

Ngoài những khó khăn trong hệ thống quản lý truyền thống, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và dữ liệu số cũng đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với pháp luật Việt Nam. Nhiều lĩnh vực phát triển quá nhanh trong khi khung pháp lý chưa theo kịp, dẫn đến khoảng trống pháp luật hoặc những quy định không còn phù hợp với thực tiễn.

Đẩy mạnh nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống pháp luật

Trước yêu cầu đổi mới, các chuyên gia cho rằng vai trò của đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia pháp lý và cơ sở đào tạo luật ngày càng quan trọng. Không chỉ nghiên cứu và phản biện chính sách, các nhà khoa học cần chủ động đề xuất mô hình quản trị mới, kiến nghị hoàn thiện cơ chế phân cấp, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Tại hội thảo, nhiều tham luận đã tập trung vào các vấn đề thực tiễn như quyền lưu cư của vợ hoặc chồng sau ly hôn, hoàn thiện pháp luật hình sự trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mở rộng quyền dân sự trong bối cảnh mới hay giải pháp chống hàng giả, hàng nhái trong thời kỳ hội nhập và phát triển kinh tế số.

Các ý kiến cũng nhấn mạnh rằng, việc hoàn thiện pháp luật cần được thực hiện đồng bộ, bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định và phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại. Pháp luật không chỉ cần chặt chẽ mà còn phải linh hoạt, có khả năng dự báo và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thực tiễn.

Hội thảo đồng thời tạo điều kiện để sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành luật tiếp cận với những vấn đề pháp lý thực tế, từ đó nâng cao năng lực nghiên cứu và định hướng học tập phù hợp hơn với nhu cầu xã hội.

Theo các chuyên gia, trong thời gian tới cần tăng cường nghiên cứu liên ngành, gắn lý luận với thực tiễn địa phương và đẩy mạnh nghiên cứu dự báo nhằm nhận diện sớm các vấn đề pháp lý mới phát sinh trong quá trình phát triển đất nước và hội nhập quốc tế. Các trường đại học và viện nghiên cứu cũng cần phát huy vai trò là cầu nối giữa nghiên cứu khoa học với hoạch định chính sách công, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả và phục vụ người dân tốt hơn.

Với nhiều ý kiến và kiến nghị thực tiễn được đưa ra, hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, tạo nền tảng cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam phù hợp với yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.