GM vs Toyota: Ai sẽ là “vua” trong thế kỷ tới?

 Sau hơn nửa thế kỷ thống trị ngành công nghiệp ôtô thế giới, General Motors (GM) đã phải nhường lại ngôi vị cho Toyota. Con đường đến đỉnh vinh quang của Toyota dường như đã được dự báo trước, tuy nhiên cuộc đua vẫn còn là hành trình dài và ai sẽ thực sự “lên ngôi vương”?

 vs. 

Trong những năm gần đây, Toyota vs GM vẫn luôn là đề tài làm tốn giấy mực của giới truyền thông. Nhiều bài phân tích đã được các chuyên gia hàng đầu trong ngành công nghiệp ôtô đưa ra với nhiều quan điểm khác nhau. Tuy nhiên, bài đánh giá tình trạng và ưu thế hiện tại của GM và Toyota mà tạp chí Automotive News đề cập đến dựa trên 5 chỉ số chính được xem là có sức thuyết phục nhất.

Thị trường nội địa – Toyota chiếm ưu thế

Sự thống trị hoàn toàn của Toyota tại thị trường Nhật Bản đã tạo cho hãng này một thuận lợi lớn so với GM. Ở khía cạnh tiêu cực, thị trường ôtô Nhật Bản đã bị trì trệ trong khoảng 20 năm qua. Tuy nhiên, với thị phần nội địa lên đến 40%, Toyota có thể tính toán lợi nhuận và doanh thu đều đặn. Toyota có thể đưa ra công nghệ và các dòng xe mới tại Nhật Bản, sau đó tìm kiếm cơ hội từ thị trường nước ngoài.

GM thì gần như không hiện diện tại Nhật Bản. Trong những năm 90, GM đã thiết lập quan hệ đối tác với Toyota để bán Chevrolet Cavalier tại Nhật, sau đó giới thiệu nhãn hiệu Saturn. Tuy nhiên, những chiếc xe này không gặt hái được thành công.

Thời gian đó không ảnh hưởng nhiều đến GM bởi “ông lớn này” vẫn thống trị tại Mỹ. Cách đây 30 năm, GM chiếm tới 50% tổng doanh số xe tải và xe du lịch của Mỹ. Nhưng giờ đây, tất cả chỉ là hoài niệm. Thị trường Mỹ đã trở thành “miếng bánh ngon” cho các nhà sản xuất xe hơi trên toàn thế giới. GM đã “mất đất” và mùa hè vừa rồi, thị phần của hãng cũng giảm xuống chỉ còn 21%, trong khi Toyota hiện đang là nhà sản xuất ôtô lớn thứ 2 tại nước này.

 vs.
Chevrolet Volt                                          Toyota Prius

Thị trường nước ngoài – GM chiếm ưu thế

Những thị trường nước ngoài đang phát triển với tốc độ chóng mặt có thể kể đến là Brazil, Nga, Trung Quốc và Ấn Độ.

Theo ông George Magliano – Giám đốc Global Insight (công ty nghiên cứu ôtô), GM đã có bước khởi đầu tốt tại Trung Quốc, Nga và Brazil. Các thế hệ phái sinh trong dòng model châu Âu của GM đang phát triển tích cực. “Họ có vùng phủ sóng toàn cầu tốt hơn nhiều so với Toyota” Magliano nói. “Họ đã thực hiện những bước đi táo bạo tại tất cả các thị trường đang nổi.”

GM kỳ vọng sẽ bán được hơn 1,4 triệu xe tại Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc năm nay; trong khi đó, theo nhà phân tích Ashvin Chotai - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu ngành công nghiệp ôtô châu Á, mục tiêu mà Toyota đưa ra là 981.000 chiếc. Mặc dù thấp hơn nhiều so với GM, nhưng Toyota cũng đang đầu tư mạnh vào các nhà máy lắp ráp mới. Và có lẽ, điều quan trọng nhất mà Chotai suy luận là việc Toyota sẽ làm lu mờ GM tại thị trường Trung Quốc.

Toyota đang dần thu hẹp khoảng cách; tuy nhiên, GM vẫn giữ vững vị trí dẫn đầu tại “bộ tứ” Brazil-Nga-Ấn Độ-Trung Quốc.

Công nghệ - Toyota chiếm ưu thế

Sự tăng vọt giá nhiên liệu, những quy định nghiêm khắc hơn về hiệu quả nhiên liệu tại Mỹ và yêu những yêu cầu hà khắc về khí thải CO2 của thị trường châu Âu đang tạo áp lực lớn buộc các nhà sản xuất ôtô phải thực hiện cải tiến công nghệ động cơ.

GM đã giới thiệu động cơ hybrid, công nghệ xi-lanh chủ động (cylinder deactivation) có khả năng tắt một nửa số xi-lanh trên động cơ khi không cần thiết và kích hoạt trở lại khi tải trọng của xe thay đổi, hộp số truyền động 6 cấp và động cơ phun xăng trực tiếp.

Tuy nhiên, “canh bạc” của GM trong việc sử dụng pin nhiên liệu, đặc biệt là việc trình làng Chevrolet Volt, vẫn chưa đem lại hiệu quả thực sự và cần có thời gian để kiểm nghiệm. Toyota cũng đang phát triển dòng hybrid sạc điện, nhưng thậm chí nếu nhà sản xuất ôtô hàng đầu Nhật Bản này thất bại, thì vẫn còn đó Prius “cứu cánh.”

GM có dòng sản phẩm cao cấp trang bị những động cơ diesel tiết kiệm nhiên liệu – có thể đã hấp dẫn phần lớn thị trường Mỹ - nhưng Toyota dường như vẫn có khả năng tận dụng công nghệ của mình tốt hơn.

Mối quan hệ với các nhà cung cấp – Toyota chiếm ưu thế

Việc Toyota thắt chặt hợp đồng với các nhà cung cấp của mình không cho thấy dấu hiệu nào của sự suy yếu. Hãng này vẫn phái những ủy viên ban quản trị của mình đến các nhà sản xuất linh kiện và vẫn dựa vào các nhà cung cấp để cùng phát triển những sản phẩm mới.

Toyota có thể không hy vọng thâm nhập thị trường ngoại quốc mà không có sự giúp đỡ của các đồng minh tin cậy như tập đoàn Denso và công ty Aisin Seiki. “Keiretsu (mô hình sản xuất, kinh doanh dựa trên sự kết hợp giữa các công ty) rất sống động ở Toyota và là sự mở rộng quan trọng của hãng,” Chotai nói. "Toyota hỗ trợ các nhà cung cấp của mình trong kinh doanh trong khi các nhà cung cấp được kì vọng là sẽ hỗ trợ công nghệ cũng như sự mở rộng về mặt địa lý của hãng."

Keiretsu đã chứng tỏ hiệu quả thực sự trong quá trình phát triển các dòng xe hybrid. Ví dụ, trong cuộc đua phát triển pin lithium ion đáng tin cậy, Toyota đã có những đối tác lớn như công ty Matsushita Electric Industrial.

Trái lại, GM gặp khó khăn trong việc thiết lập mối quan hệ với một số nhà cung cấp chính. Hàng năm, Planning Perspectives Inc. đều thực hiện cuộc điều tra các nhà cung cấp Bắc Mỹ về mối quan hệ với 6 nhà sản xuất ôtô lớn nhất nước Mỹ và kết quả là GM thường xếp ở vị trí cuối hoặc gần cuối, trong khi đó Toyota luôn ở vị trí dẫn đầu. Chưa hết, GM còn đang gặp rắc rối với các công ty linh kiện cùng một hệ thống trước kia đã giúp hãng làm các sản phẩm phụ.

Văn hóa doanh nghiệp – Toyota chiếm ưu thế

Ở cấp quản lý cao, cả Toyota và GM đều có xu hướng hẹp hòi. Họ tự phát triển nhân tài và giữ nhân tài lại với công ty. Để tránh những khó khăn do “chủ nghĩa địa phương” gây ra, cả hai công ty đều gửi các nhân sự cao cấp và nhanh nhạy của mình đến những thị trường trọng yếu nước ngoài. Nhưng, bởi vì Toyota và GM đều dựa phần lớn vào các thị trường nước ngoài nên người ta tự hỏi liệu họ có tuyển những nhân sự cấp cao người nước ngoài vào đội ngũ cao cấp của họ không.

Liệu Toyota – công ty thường được coi là thuần Nhật nhất trong những công ty Nhật – có thực sự quốc tế hóa và sẽ có một người nước ngoài ở cương vị quản lý như Nissan Motor Co. đã làm với Carlos Ghosn không? Việc Jim Press, người nước ngoài duy nhất trong ban lãnh đạo của Toyota, chuyển đến Chrysler LLC vào năm ngoái đã làm việc thu nhận những tài năng người nước ngoài trở nên khó khăn hơn.

Nhưng Toyota có một đặc điểm chính làm họ khác biệt so với các nhà sản xuất ôtô khác, đó chính là Hệ thống Sản xuất Toyota. Có thể có người sẽ biện luận rằng, đó là thứ vũ khí bí mật của Toyota. Hệ thống sản xuất đảm bảo vị thế của Toyota trên thế giới với tư cách là nhà sản xuất ô tô hiệu quả nhất đã cho phép công ty mở rộng các thị trường mới một cách nhanh chóng mà không gặp phải quá nhiều khó khăn.

GM và các nhà sản xuất ôtô khác sẽ đuổi kịp Toyota trong vài thập kỉ tới? Có thể, nhưng không phải bây giờ. Toyota vẫn đang dẫn đầu.

Một cuộc đua gay cấn

Cứ cho là Toyota có lợi thế đáng kể về các nhà cung cấp, về công nghệ, vị thế thống trị tại thị trường trong nước và văn hóa doanh nghiệp nhưng GM lại có mặt một cách mạnh mẽ và năng nổ ở những thị trường phát triển nhanh nhất trên thế giới. Và nếu GM có thể đẩy những đội ngũ xe ở nước ngoài của hãng lên để làm hồi sinh sự thịnh vượng vốn có ở Mỹ thì công ty sẽ có điểm tựa để bật lên.

Chuyên gia dự báo toàn cầu Michael Robinet – Phó Chủ tịch của CSM Worldwide đồng thời là người đưa ra bản báo cáo về ngành công nghiệp này vào năm nay - nói rằng còn quá sớm để trao “vương miện” cho Toyota và cuộc đua giữa hai “ông lớn” này vẫn còn là cả một chặng đường dài phía trước.

• Autonet