Báo chí phải là "tấm khiên" bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại AI - Bài 1: Nhận diện những mối nguy mới từ trí tuệ nhân tạo

Gia tăng mức độ tinh vi trong hoạt động xuyên tạc của đối tượng chống phá

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển rất nhanh và ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống. Về bản chất, đây là công nghệ cho phép máy móc mô phỏng một số hoạt động trí tuệ của con người như: tiếp nhận ngôn ngữ, học hỏi, phân tích dữ liệu và tạo nội dung… Từ đó AI mang lại nhiều lợi ích rõ rệt, giúp nâng cao hiệu quả lao động, tiết kiệm thời gian và mở ra nhiều tiện ích mới trong học tập, sản xuất, quản lý và truyền thông cho con người. Tuy nhiên, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng chống phá tận dụng như một công cụ mới để gia tăng mức độ tinh vi trong hoạt động xuyên tạc, kích động mà chúng tạo ra để nhằm gây nhiễu loạn thông tin từ đó dễ dàng thực hiện âm mưu chống phá Nhà nước, xuyên tạc lịch sử, xuyên tạc đường lối chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước.

Nếu như trước đây tin giả, các hình ảnh cắt ghép hay những luận điệu bịa đặt chủ yếu được làm thủ công thì nay với sự hỗ trợ của AI, tốc độ sản xuất và phát tán các nội dung độc hại đã đi nhanh hơn rất nhiều, thậm chí, tinh vi hơn rất nhiều, khiến con người khó có thể nhận biết. Điều này càng trở nên nguy hại hơn khi internet và mạng xã hội đang trở thành môi trường tiếp xúc thông tin chủ đạo của phần lớn xã hội. Theo báo cáo của nền tảng DataReportal, đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người dùng internet, tương đương hơn 84% dân số; số tài khoản mạng xã hội đạt khoảng 79 triệu, tương đương gần 78% dân số; hơn 92% người dùng internet tại Việt Nam sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội. 

Điều này khẳng định, độ phủ của internet ngày càng sâu rộng, và việc con người tiếp nhận thông tin cũng đang thay đổi rất nhiều. Thay vì cách tiếp nhận truyền thống bằng báo chí, ti vi… thì nay chỉ với một thiết bị di động thông minh, con người có thể dễ dàng truy cập tin tức mọi lúc, mọi nơi.

Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) từng chia sẻ với báo chí: “Không gian mạng đang khiến thông tin sai lệch lan truyền nhanh theo cấp số nhân. Khi những nội dung này được tổ chức, bàn bạc và phối hợp thì nó không còn là cái ý kiến cá nhân nữa mà trở thành một cái hình thức tấn công thông tin có chủ đích. Điều nguy hiểm là các đối tượng có thể lợi dụng mạng xã hội như là một cái công cụ kết nối để kích động gây hoang mang thổi phồng vấn đề và biến cái tự do biểu đạt thành tự do vô kỷ luật, phá vỡ chuẩn mực và tác động tiêu cực đến xã hội”.

Đúng như vậy, nếu như trong môi trường truyền thông truyền thống, thông tin thường đi qua các tầng xác minh, biên tập trước khi đến công chúng, thì trên nền tảng số, thông tin lại đến với người dùng qua đề xuất tự động, qua video ngắn, qua chia sẻ, bình luận và cắt ghép các đoạn nội dung để tạo thành một nội dung mới sai lệch. Khi đó, người xem không chỉ tiếp xúc với sự kiện, mà còn tiếp xúc với sự kiện đã được lựa chọn, sắp xếp nội dung có chủ đích. Từ đó, khiến các đối tượng thù địch, chống phá lợi dụng và thực hiện âm mưu một cách tinh vi hơn.

Chúng lợi dụng AI để tạo dựng, cắt ghép và phát tán nội dung sai sự thật nhằm vào những thời điểm nhạy cảm, những vấn đề phức tạp, những sự kiện được dư luận đặc biệt quan tâm để thổi phồng, bóp méo, quy chụp, xuyên tạc Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; làm sai lệch nhận thức về công tác cán bộ, công tác nhân sự, lãnh đạo Đảng và Nhà nước và làm sai lệch nhận thức về những mốc chính trị quan trọng và về các thành tựu lớn của đất nước…

Ví dụ: Trước thềm và trong thời gian diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, trên không gian mạng xuất hiện hàng loạt bài viết, video mang nội dung xuyên tạc, bịa đặt, đả kích công tác bầu, phê chuẩn các chức danh chủ chốt của Nhà nước. Mặc dù thủ đoạn này không mới, song chúng được “nâng cấp” về hình thức thể hiện như: bịa đặt hồ sơ nhân sự, cắt ghép thông tin nhằm bôi nhọ, hạ uy tín của cán bộ, xuyên tạc về quy trình bầu cử bằng luận điệu “bầu cho có”, hoặc “đã sắp đặt từ trước”… cố tình đánh tráo khái niệm dân chủ khi so sánh với mô hình chính trị phương Tây để phủ nhận thực tiễn Việt Nam, gây hoang mang dư luận. 

Trước đó, vào tháng 4/2026, một nhóm thanh niên ở xã Đạ Tẻh cũng bị xử phạt vì sử dụng AI, ChatGPT và công cụ chỉnh sửa video để dựng, phát tán các clip bịa đặt, xuyên tạc hình ảnh lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam nhằm câu view, trục lợi cá nhân. Hay vào tháng 1/2026, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội đã xử lý một cá nhân sử dụng AI tạo video sai sự thật về Hồ Hoàn Kiếm để “câu view”, gây ảnh hưởng xấu đến hình ảnh di tích lịch sử, văn hóa của Thủ đô. 

Một ví dụ điển hình nữa, vào tháng 12/2025, Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã tuyên phạt vắng mặt đối tượng Lê trung Khoa 17 năm tù về tội “Làm, tang trữ, phát tán, tuyên truyền thông tin nhằm chống Nhà nước”. Theo kết luận điều tra, đối tượng đã sử dụng công nghệ AI và Deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói của lãnh đạo dựng các video sai sự thật để phát tán trên không gian mạng.

Như vậy, nếu không cảnh giác, sẽ làm suy giảm lòng tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước dẫn tới nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” từ bên trong, gây mất ổn định chính trị, ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nguy cơ làm lệch niềm tin xã hội trên không gian mạng

Mặc dù các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo và xử lý những hành vi lợi dụng AI để tạo dựng, phát tán thông tin sai lệch, các nội dung xấu, độc vẫn có thể lan truyền rất nhanh trên không gian mạng. Một phần nguyên nhân nằm ở chính thói quen tiếp nhận thông tin của người dùng mạng xã hội: thiếu kiểm chứng, dễ bị cuốn theo cảm xúc, thậm chí vô tình chia sẻ những nội dung chưa rõ đúng - sai.

Trong môi trường ấy, cái nguy hiểm không chỉ là một tin giả được phát tán, mà là khi khả năng phân biệt thật - giả, đúng - sai của xã hội bị bào mòn từng bước. Khi người dùng mất dần thói quen kiểm chứng, khi những nội dung sai lệch được chia sẻ như một “sự thật” đã được xác nhận, nền tảng niềm tin xã hội cũng dễ bị lung lay. Đây chính là kẽ hở mà các thế lực thù địch có thể khai thác để chống phá trên mặt trận tư tưởng.

Bởi vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại AI không thể chỉ là phản bác từng thông tin sai trái sau khi nó xuất hiện. Sâu xa hơn, đó là bảo vệ khả năng nhận định đúng - sai của xã hội; không để thuật toán, công nghệ giả mạo và các nội dung được cắt ghép có chủ đích âm thầm lái lệch nhận thức cộng đồng. Đây không chỉ là cuộc đấu tranh với cái sai theo nghĩa trực diện, mà còn là cuộc đấu tranh để giữ vững quyền định hướng nhận thức trên môi trường số.

Nhìn từ góc độ đó, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng càng cho thấy tính tất yếu và cấp bách. Nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở định hướng cho đường lối, chủ trương và hành động cách mạng. Khi các thế lực thù địch tìm cách xuyên tạc, phủ nhận, làm lệch nhận thức về những giá trị nền tảng ấy bằng công nghệ mới, nhiệm vụ bảo vệ không thể dừng ở phản ứng thụ động hay xử lý từng vụ việc đơn lẻ. Điều cần thiết hơn là chủ động nhận diện bản chất của thách thức mới, để cái đúng không chỉ đúng về bản chất, mà còn đủ sức đứng vững trước những nhiễu động trên không gian mạng.

Từ tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng về thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có thể thấy, phát triển công nghệ là yêu cầu tất yếu của đất nước trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, càng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, càng phải nhận diện rõ những nguy cơ khi AI bị lợi dụng để làm giả thông tin, thao túng cảm xúc và dẫn lệch nhận thức xã hội.

Vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở cách công nghệ có thể bị biến thành công cụ để bóp méo sự kiện, giả mạo hình ảnh, giọng nói, phát tán những nội dung được dựng lên có chủ đích nhằm gây hoang mang, gieo nghi ngờ và làm suy giảm niềm tin xã hội.

Điểm nguy hiểm của những thủ đoạn này là chúng không còn xuất hiện như những lời vu cáo thô sơ, dễ nhận biết. Nhiều nội dung sai lệch được sản xuất bằng hình thức rất thật như một video ngắn, một giọng nói giống người thật, một hình ảnh tưởng như có chứng cứ, một đoạn bình luận bị cắt khỏi bối cảnh. Khi được lan truyền qua mạng xã hội, được thuật toán khuếch đại và được chia sẻ qua nhiều lớp cảm xúc, cái sai có thể nhanh chóng tạo ra cảm giác như thật, khiến người tiếp nhận khó phân biệt đâu là thông tin đã được kiểm chứng, đâu là sự xuyên tạc được ngụy trang bằng công nghệ.

Nói cách khác, mối nguy mới trong thời đại AI không chỉ nằm ở tốc độ sản xuất và phát tán thông tin giả, mà ở khả năng công nghệ bị lợi dụng để tạo ra những lớp nhiễu nhận thức tinh vi hơn, khó nhận diện hơn. Nhận diện rõ bản chất ấy là yêu cầu tiên quyết để không bị động trước các hình thức chống phá mới trên không gian mạng, đồng thời giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.

(Còn tiếp)