Giữ ‘tâm’ và ‘đức’ trong từng vụ việc thi hành án

Lựa chọn ở lại với nghề

Sau khi tốt nghiệp Đại học, với tấm bằng cử nhân Luật, năm 2001, anh Trần Minh Đức được tuyển dụng vào làm việc tại Viện kiểm sát nhân dân huyện Vĩnh Bảo. Năm 2006, từ một cán bộ Viện kiểm sát, anh chuyển sang Thi hành án dân sự. Hơn 20 năm gắn bó với nghề, anh trải qua nhiều vị trí công tác, từ Phó Chi cục trưởng rồi Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự tại huyện Vĩnh Bảo, huyện An Lão, trước khi giữ cương vị Trưởng phòng Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7 – Hải Phòng từ tháng 7/2025 đến nay.

Thi hành án dân sự vốn được nhìn nhận là lĩnh vực nhiều áp lực, dễ phát sinh va chạm. Không ít người tìm cách rẽ sang những vị trí công tác “nhẹ nhàng, dễ thở” hơn. Mặc dù có nhiều cơ hội thay đổi, nhưng anh chọn ở lại gắn bó với nghề. “Người ta bảo nghề này khó, nhưng nếu mình cũng thấy khó mà lùi thì ai làm?”, anh nói.

Ở anh, người ta thấy rõ một điều, đã làm nghề thì phải yêu nghề, phải gắn bó và đi đến cùng. Và tình yêu ấy được nuôi dưỡng từ chính những trải nghiệm rất thật trong công việc hằng ngày.

Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7 – Hải Phòng hiện quản lý địa bàn 13 xã thuộc Tiên Lãng và Vĩnh Bảo, trong khi lực lượng trực tiếp xử lý công việc chỉ khoảng hơn chục cán bộ. Áp lực công việc lớn, tính chất vụ việc ngày càng phức tạp, nhưng theo anh Trần Minh Đức, điều cốt lõi vẫn là giữ được “tâm” và “đức” của người Chấp hành viên.

“Không vụ việc nào giống vụ việc nào. Án chia tài sản khác với án thừa kế; án dân sự khác với án lao động. Án giao con lại càng đặc biệt, bởi đối tượng không phải là tài sản, mà là con người – với cảm xúc, với sự gắn bó, với những mối quan hệ không thể “cân đong đo đếm”. Trong những hoàn cảnh đó, kỹ năng nghiệp vụ thôi là chưa đủ, phải có tâm và có đức. Đó không phải là khẩu hiệu, đó là điều kiện để tồn tại với nghề”, anh Trần Minh Đức bộc bạch.

Thi hành án không chỉ là cưỡng chế

Theo Chấp hành viên Trần Minh Đức, thi hành án dân sự không chỉ là việc thực thi một Bản án, Quyết định mà còn là quá trình “làm dân vận” bền bỉ. “Công tác dân vận trong thi hành án phải đặt lên hàng đầu”, anh thường nói với đồng nghiệp trong các buổi sinh hoạt chi bộ.

Ở khâu cuối của quá trình tố tụng, nơi các phán quyết của Tòa án được đưa vào thực tiễn, người Chấp hành viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo quy định, mà còn đóng vai trò kết nối, hạn chế phát sinh mâu thuẫn mới. Và có lẽ, điều giữ chân anh không phải là những Bản án, Quyết định đã thi hành xong, mà là những câu chuyện đã được khép lại trong sự đồng thuận.

Một trong những vụ việc khiến anh Trần Minh Đức nhớ nhất là thi hành án giao người chưa thành niên cho người được giao nuôi dưỡng tại xã An Hòa. Theo Bản án số 19/2023/HNGĐ-ST ngày 07/3/2023 của Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Bảo về việc ly hôn, tranh chấp về nuôi con giữa nguyên đơn chị Phạm Thị H. và anh Nguyễn Văn T., Tòa án đã tuyên: Giao cháu Nguyễn Nhật M. (sinh ngày 21/6/2021) cho chị Phạm Thị H. trực tiếp nuôi dưỡng đến khi con đủ 18 tuổi hoặc có sự thay đổi khác theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, quá trình tổ chức thi hành phát sinh nhiều trở ngại đối tượng thi hành án ở đây không phải là tiền hay tài sản mà là con người. Người cha đi làm xa, cháu bé do ông bà nội chăm sóc. Gia đình bên nội không hợp tác, cho rằng việc giao con là thiệt thòi về tình cảm cha con. Trong khi đó, người mẹ sinh sống tại địa phương khác, việc tiếp cận, tổ chức thi hành càng thêm khó khăn. Đây là tình huống không hiếm trong thi hành án dân sự, nhất là với các vụ việc liên quan đến quyền nuôi con – nơi yếu tố tình cảm thường lấn át lý trí, dễ phát sinh tâm lý phản ứng, gây cản trở cho quá trình thi hành.

“Trước thực tế đó, Chấp hành viên không lựa chọn cách xử lý cứng nhắc, mà kiên trì vận động, thuyết phục, kết hợp tuyên truyền, giải thích pháp luật. Chính quyền địa phương, hội phụ nữ, công an xã, nhà trường… đều được huy động tham gia phối hợp. Đồng thời, cơ quan Thi hành án trực tiếp làm việc với doanh nghiệp nơi người cha công tác, đề nghị tạo điều kiện để đương sự có thời gian giải quyết việc gia đình.

Quá trình tổ chức thi hành không ít lần gặp bế tắc. Có thời điểm, tổ công tác xuống địa bàn nhưng cửa nhà đóng kín, điện thoại không liên lạc được; cháu bé được đưa đi nơi khác để tránh tiếp xúc với cơ quan Thi hành án. Những chuyến đi không đạt kết quả diễn ra nhiều lần.

Sau hơn 3 tháng kiên trì vận động, thuyết phục, phân tích rõ quyền và nghĩa vụ của anh Nguyễn Văn T. và chị Phạm Thị H. đối với con sau ly hôn, đồng thời làm rõ giá trị pháp lý bắt buộc của Bản án, các bên dần thay đổi nhận thức. Cuối cùng, anh Nguyễn Văn T. đồng ý giao cháu Nguyễn Nhật M. cho chị Phạm Thị H. theo quyết định của Tòa án, với nguyện vọng được thăm nom con mà không bị cản trở.

Nhiều vụ việc thi hành án được giải quyết trên cơ sở kiên trì vận động, thuyết phục các bên chấp hành theo quy định pháp luật.

Vụ việc khép lại không bằng biện pháp cưỡng chế, mà bằng sự chấp hành tự nguyện. Đây không chỉ là kết quả của một vụ việc cụ thể, mà còn góp phần hạn chế phát sinh mâu thuẫn, giữ gìn mối quan hệ thân nhân giữa các bên đương sự ”, anh Đức chia sẻ.

Thực tiễn công tác cho thấy, thi hành án dân sự không phải lúc nào cũng gắn với những biện pháp cưỡng chế. Với Chấp hành viên Trần Minh Đức, mỗi vụ việc là một hoàn cảnh riêng, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt. Từ tranh chấp tài sản sau ly hôn, chia thừa kế đến các quan hệ dân sự khác, điều quan trọng vẫn là nắm bắt tâm lý của các bên, đặt mình vào hoàn cảnh cụ thể để lựa chọn phương thức tổ chức thi hành phù hợp.

Không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn, anh Trần Minh Đức còn là thành viên Chi hội Luật gia Doanh nhân và Công chức Hải Phòng, tích cực tham gia các hoạt động của Chi hội, lan tỏa hiểu biết pháp luật đến cộng đồng. Với anh, phòng ngừa tranh chấp luôn quan trọng không kém giải quyết tranh chấp. Vì vậy, từ những câu chuyện rất đời thường của người thân, bạn bè, hàng xóm, anh đều sẵn sàng lắng nghe, phân tích và đưa ra những lời khuyên pháp lý kịp thời.

Nhiều trường hợp, khi mâu thuẫn mới chỉ manh nha như trong chuyện vay mượn, đất đai, thừa kế, hay quan hệ gia đình… anh đã chủ động giúp các bên hiểu rõ quy định pháp luật, chỉ ra những rủi ro có thể phát sinh nếu để sự việc đi xa hơn. Có những vụ việc, nhờ được “gỡ” từ sớm, đã không phải đưa ra Tòa án, cũng không phải bước vào giai đoạn thi hành án với nhiều hệ lụy.

Ở anh, sự tận tình không dừng lại ở phạm vi công việc được giao, mà còn thể hiện trong cách luôn đồng hành, trợ giúp pháp lý cho người dân từ vụ việc nhỏ nhất. Và có lẽ, chính những việc làm thầm lặng ấy đã góp phần tạo nên hình ảnh một Chấp hành viên gần dân, hiểu dân – điều không dễ có trong một lĩnh vực vốn nhiều áp lực và nhạy cảm như thi hành án dân sự.