“Giữ lửa” văn hóa trà trong nhịp sống hiện đại

Từ những câu chuyện bên bàn trà

Từ bao đời nay, trà (chè) đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống tinh thần của người Việt. Từ chén trà nóng mỗi sáng nơi hiên nhà, ấm trà tiếp khách trong những dịp sum họp cho tới những cuộc trò chuyện sau một ngày lao động, thức uống giản dị ấy không chỉ giúp con người thư thái mà còn là cầu nối gắn kết tình thân, lưu giữ những giá trị văn hóa và nếp sống của nhiều thế hệ.

Với ông Trần Văn Thưởng, người sáng lập Câu lạc bộ Trà Hà Nội, giá trị của trà chưa bao giờ chỉ nằm trong một chén nước. Nhiều năm gắn bó với trà và văn hóa trà Việt, ông luôn trăn trở về cách gìn giữ những giá trị từng hiện diện trong mỗi gia đình Việt thông qua bàn trà.

Chia sẻ về điều này, ông Thưởng cho biết: “Văn hóa trà của người Việt không chỉ là chuyện uống một chén trà. Trong những nếp nhà truyền thống ngày xưa, bàn trà luôn là nơi các thành viên trong gia đình ngồi lại với nhau sau một ngày lao động. Đó là nơi để thư thái, để trao đổi công việc trong ngày, để con cháu lắng nghe ông bà, cha mẹ. Những điều tưởng chừng rất giản dị ấy lại góp phần hình thành nên nếp nhà của mỗi gia đình”.

Theo dòng chảy của thời gian, nhịp sống hiện đại đã mang đến nhiều phương thức kết nối mới. Tuy nhiên, những khoảng thời gian quây quần bên bàn trà ngày càng trở nên hiếm hoi. Chính điều đó càng thôi thúc ông Thưởng tìm cách lan tỏa tình yêu trà và những giá trị văn hóa xoay quanh bàn trà Việt.

Xuất phát từ tình yêu dành cho trà và mong muốn kết nối những người cùng chung mối quan tâm, ông Trần Văn Thưởng đã thành lập Câu lạc bộ Trà Hà Nội. Tuy nhiên, theo ông, trà chỉ là điểm khởi đầu. Điều ông hướng đến là xây dựng một không gian văn hóa nơi mọi người có thể gặp gỡ, trò chuyện, học hỏi và cùng nhau tìm về những giá trị truyền thống của dân tộc. Từ những buổi thưởng trà ban đầu, câu lạc bộ dần mở rộng với nhiều hoạt động tìm hiểu văn hóa Việt như thư pháp, âm nhạc cổ truyền, các buổi tọa đàm về văn hóa trầu cau, “tôn sư trọng đạo” hay những giá trị gia phong trong đời sống người Việt.

Sau một năm hoạt động, cộng đồng Câu lạc bộ Trà Hà Nội đã thu hút hàng nghìn người quan tâm và theo dõi trên mạng xã hội. Với ông Thưởng, con số ấy không đơn thuần phản ánh quy mô của một câu lạc bộ mà còn cho thấy những giá trị văn hóa truyền thống vẫn nhận được sự quan tâm của nhiều thế hệ, từ người cao tuổi cho đến các bạn trẻ.

Là tác giả của nhiều đầu sách về lịch sử - văn hóa, soạn giả Lê Thái Dũng - một thành viên của Câu lạc bộ Trà Hà Nội chia sẻ: “Chính trong những buổi gặp gỡ, tôi cảm nhận rõ chén trà đã trở thành cầu nối giữa các thế hệ. Những câu chuyện về nếp nhà và văn hóa truyền thống được sẻ chia một cách tự nhiên, giúp những người xa lạ tìm thấy sự đồng điệu bên bàn trà”.

Kỳ vọng vào sự tiếp nối của thế hệ trẻ

Nói về những thay đổi trong đời sống hiện đại, anh Bách - chủ quán trà Phúc Lạc (Cầu Giấy, Hà Nội) không phủ nhận rằng cách uống trà ngày nay đã khác trước. Tuy nhiên, điều khiến anh suy nghĩ nhiều hơn là sự thiếu vắng những khoảng thời gian để các thành viên trong gia đình thực sự ngồi lại với nhau.

Anh Bách nhấn mạnh: “Ngày nay, cách uống trà đã thay đổi rất nhiều và điều đó là bình thường theo sự phát triển của xã hội. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể thấy rằng ngày càng ít gia đình còn giữ được thói quen ăn cơm xong rồi cùng nhau ngồi lại bên bàn trà. Nhiều khi mỗi người lại có công việc riêng, không gian riêng, thiết bị riêng. Chính vì thế, chúng tôi mong muốn khơi gợi lại những khoảnh khắc mà các thành viên trong gia đình có thể ngồi bên nhau, trò chuyện và chia sẻ nhiều hơn”. Đối với anh, điều cốt lõi của văn hóa trà không nằm ở kỹ thuật pha trà hay nghệ thuật thưởng trà, mà nằm ở những giá trị tinh thần được hình thành quanh bàn trà.

Điều khiến anh Bách vui nhất trong những năm gần đây, ngày càng nhiều các bạn trẻ yêu thích uống trà, tìm hiểu văn hóa trà. Không ít người mang theo những ký ức về ông bà, cha mẹ và những buổi quây quần bên ấm trà của gia đình. Dù lớn lên trong những hoàn cảnh khác nhau, họ vẫn tìm thấy sự đồng điệu khi nhắc tới bàn trà như một phần của tuổi thơ và nếp nhà Việt.

Bạn Nguyễn Đình Hảo hiện đang là sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam chia sẻ đã hiểu thêm nhiều về văn hóa trà sau những cuộc gặp gỡ với các bác, các chú là người nghiên cứu về văn hóa trà nhiều năm.

“Lần đầu tham gia một buổi thưởng trà, mình nghĩ đó chỉ đơn giản là ngồi uống một chén trà. Nhưng khi thực sự trải nghiệm, mình mới cảm nhận được đây là khoảng thời gian để chậm lại giữa nhịp sống vội vã. Mỗi chén trà không chỉ có hương vị mà còn mang theo câu chuyện về văn hóa, sự tỉ mỉ của người pha trà và cách con người kết nối với nhau.

Không gian yên tĩnh, hương trà thanh nhẹ khiến mình tạm gác điện thoại, gác những áp lực thường ngày để lắng nghe và trò chuyện nhiều hơn. Với một người trẻ như mình, thưởng trà không hề “già” hay xa cách, mà ngược lại, đó là một trải nghiệm rất mới, giúp mình hiểu hơn về nét đẹp của văn hóa truyền thống và học được cách sống chậm, trân trọng những điều bình dị trong cuộc sống” - Đình Hảo chia sẻ.