Giữ lửa nồi bánh chưng giữa lòng đô thị biển Quảng Ninh
Những ngày cận Tết, khi những tuyến phố trung tâm bắt đầu sáng đèn, dòng xe cộ vẫn hối hả trên các trục đường chính, một góc nhỏ của xóm thường được gọi là “Nhà Lá” ở phường Hà Lầm (Quảng Ninh) lại đỏ lửa nấu bánh chưng - hình ảnh gợi nên một lát cắt đời sống đô thị biển – chậm rãi, đậm chất truyền thống...
Trong đời sống hiện đại, dịch vụ du lịch phát triển mạnh, nhịp sống của cư dân thành phố biển cũng trở nên tất bật hơn, nhiều phong tục Tết truyền thống dần “giản lược”. Thay vì tự gói bánh chưng, nhiều gia đình chọn mua sẵn. Thế nhưng, tại xóm Nhà Lá, nồi bánh chưng tập thể đã được duy trì gần một thập kỷ. Cứ mỗi dịp cuối năm, các hộ dân lại cùng nhau góp gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn, chuẩn bị lá dong để gói bánh. Không ai phân công cũng không ai kêu gọi nhưng đến hẹn là mọi người lại tự giác quây quần bên khoảng sân chung. Người rửa lá, người vo gạo, người buộc lạt.
Anh Trần Văn Tuân, một cư dân lâu năm trong xóm, chia sẻ: “Sau một năm làm việc vất vả, những ngày ngồi canh nồi bánh như thế này rất đáng quý. Tạm gác lại chuyện công việc, kinh tế, chỉ tập trung vào gia đình và hàng xóm. Cảm giác ấy khiến mình thấy Tết đến thật sự.”
Việc gói bánh ở đây không đặt nặng yếu tố kinh tế. Theo người dân, chi phí nguyên liệu thậm chí còn cao hơn mua ngoài thị trường. Song giá trị họ hướng tới không nằm ở chiếc bánh, mà ở không khí sum vầy và sự gắn kết cộng đồng. “Chủ yếu là để có không khí Tết của xóm. Anh em xa không bằng láng giềng gần. Cả năm mới có dịp ngồi với nhau lâu như vậy”, anh Tuân nói.
Chị Trần Thị Mến, từng sinh sống ở quê trước khi đến phường Hà Lầm định cư, cho biết: "Ở đây dân cư không đông bằng ở quê nhưng tình cảm không kém phần sâu sắc. Từ những buổi ngồi uống nước chè, mọi người bàn nhau tổ chức gói bánh chưng và duy trì từ năm 2017 đến nay.”
“Có năm, gia đình tôi lấy 7 chiếc bánh nhưng chỉ giữ lại một chiếc để dùng trong dịp Tết, số còn lại mang biếu họ hàng, người quen. Những chiếc bánh vì thế trở thành biểu tượng của sự sẻ chia nhiều hơn là nhu cầu ẩm thực”, chị Mến kể.
Việc xóm “Nhà Lá” vẫn giữ được nồi bánh đỏ lửa suốt nhiều năm cho thấy nhu cầu kết nối cộng đồng vẫn hiện hữu, dù hình thức có thể thay đổi theo thời gian. Đó không chỉ là câu chuyện về một phong tục Tết, mà còn là biểu hiện của cách cư dân đô thị tìm lại sự cân bằng giữa hiện đại và truyền thống.