Giữ bình yên từ việc hóa giải những mâu thuẫn đời thường

Từ những mâu thuẫn đời thường

Những vụ việc phức tạp về an ninh trật tự (ANTT) thường không bắt đầu từ những nguyên nhân lớn. Trong thực tế, nhiều vụ án hình sự, hành vi vi phạm pháp luật lại xuất phát từ những mâu thuẫn rất đời thường như: tranh chấp đất đai, va chạm trong sinh hoạt, bất đồng giữa người thân, hàng xóm hay những xích mích kéo dài trong cộng đồng dân cư.

Nếu không được phát hiện, tháo gỡ kịp thời, những mâu thuẫn tưởng chừng nhỏ nhặt ấy có thể âm ỉ tích tụ, trở thành nguyên nhân dẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí phát sinh tội phạm nghiêm trọng. Từ thực tiễn đó, Công an Thanh Hóa đã triển khai đợt cao điểm rà soát, giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân với mục tiêu không chỉ xử lý các vụ việc đã phát sinh mà còn chủ động nhận diện, ngăn chặn các nguy cơ tiềm ẩn ngay từ cơ sở.

Sau hơn một tháng thực hiện, lực lượng Công an toàn tỉnh đã trực tiếp tham gia hòa giải, xử lý hơn 800 mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân. Con số này phản ánh rõ nét sự chuyển hướng trong công tác bảo đảm ANTT từ tập trung xử lý vụ việc sang chủ động phòng ngừa; từ giải quyết hậu quả sang ngăn chặn nguyên nhân phát sinh.

Theo đánh giá bước đầu, hiệu quả của đợt cao điểm đã tác động tích cực đến tình hình ANTT trên địa bàn. Trong suốt thời gian triển khai, toàn tỉnh không xảy ra vụ án giết người nào xuất phát từ mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân. Các hành vi vi phạm pháp luật như cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng cũng giảm đáng kể, góp phần giữ vững sự ổn định từ cơ sở.

Kết quả này cho thấy, khi những mâu thuẫn nhỏ được nhận diện sớm và giải quyết kịp thời, nguy cơ phát sinh các vụ việc phức tạp sẽ được hạn chế ngay từ đầu. Đây cũng là hướng đi mà lực lượng Công an toàn tỉnh đang quyết liệt triển khai, lấy phòng ngừa làm chính, lấy cơ sở làm địa bàn trọng tâm.

Gần dân để hóa giải từ gốc

Một trong những điểm nổi bật của đợt cao điểm là phương thức triển khai gần dân, sát dân. Lực lượng Công an cấp xã đã chủ động bám địa bàn, thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng hộ, nắm từng người”, thiết lập và duy trì các kênh thông tin hai chiều với Nhân dân để kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh.

Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, nhiều địa phương đã cho thấy hiệu quả rõ nét của việc chủ động phòng ngừa, hóa giải mâu thuẫn ngay từ khi mới nhen nhóm.

Tại xã Cẩm Vân, lực lượng Công an xác định hòa giải, phòng ngừa từ sớm là giải pháp then chốt để giữ vững ANTT trên địa bàn.

Theo Thiếu tá Nguyễn Quốc Vương – Phó Trưởng Công an xã Cẩm Vân, phần lớn các vụ việc phức tạp đều bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ trong đời sống hằng ngày. Nếu được phát hiện và giải quyết kịp thời, những mâu thuẫn này sẽ không có cơ hội phát triển thành các vụ việc phức tạp hoặc phát sinh hành vi vi phạm pháp luật.

“Công tác hòa giải ở cơ sở có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phòng ngừa từ sớm, từ xa các vụ việc liên quan đến ANTT. Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, không chỉ là lực lượng tham mưu giải quyết mà đã trực tiếp cùng với tổ hòa giải ở các thôn thực hiện tốt công tác hòa giải, quy tụ, tập hợp và nâng cao trách nhiệm của các lực lượng, các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức chính  trị, xã hội như: Mặt trận tổ quốc, Hội cựu chiến binh, Hội liên hiệp phụ nữ, Đoàn thanh niên”, Thiếu tá Vương cho biết.

Cũng theo Thiếu tá Vương, để chủ động nắm bắt tình hình, Công an xã đã tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật thông qua các cuộc họp thôn, sinh hoạt chi bộ, hệ thống mạng xã hội và các nhóm cộng đồng. Đồng thời, phân công lực lượng bám sát địa bàn, khai thác hiệu quả nguồn tin từ lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, các tổ hòa giải và quần chúng tích cực.

Cùng với đó, phương châm “phát hiện sớm, can thiệp sớm, giải quyết tận gốc từ cơ sở” được triển khai đồng bộ. Đối với những mâu thuẫn kéo dài như tranh chấp đất đai, dân sự, lực lượng Công an phối hợp giải thích pháp luật, vận động các bên trên tinh thần “mưa dầm thấm lâu”. Với những mâu thuẫn bộc phát do rượu bia, va chạm giao thông hay xích mích trong thanh thiếu niên, lực lượng chức năng kiên quyết răn đe, cách ly ngay các đối tượng quá khích để làm dịu tình hình, sau đó mới tiến hành các bước hòa giải.

Nhờ cách làm đó, chỉ trong hơn một tháng thực hiện cao điểm, Công an xã Cẩm Vân đã rà soát, phát hiện và tham mưu giải quyết dứt điểm 3 vụ mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân. Các vụ việc đều được các bên thống nhất thỏa thuận, ký cam kết chấp hành pháp luật, không để phát sinh thành các điểm nóng về ANTT.

Giữ bình yên từ cơ sở

Không chỉ tại địa bàn trung du Cẩm Vân, hiệu quả của công tác hòa giải cũng được thể hiện rõ ở các địa bàn miền núi.

Tại xã Pù Luông, qua công tác rà soát, lực lượng Công an đã phát hiện 5 mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân, chủ yếu là mâu thuẫn gia đình, mâu thuẫn hàng xóm và tranh chấp đất đai. Đến nay, cả 5 vụ việc đều đã được giải quyết thông qua hòa giải; các bên cam kết không vi phạm pháp luật và không còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất ANTT.

Thượng tá Bùi Văn Thuyết - Trưởng Công an xã Pù Luông cho biết, quá trình triển khai nhiệm vụ gặp không ít khó khăn do địa bàn rộng, giao thông đi lại phức tạp, trình độ dân trí không đồng đều, trong khi kỹ năng của một số tổ hòa giải ở thôn, bản còn hạn chế.

Tuy nhiên, theo Thượng tá Thuyết, kinh nghiệm thực tiễn cho thấy yếu tố quyết định thành công vẫn là việc nắm chắc địa bàn và phát hiện mâu thuẫn từ sớm.

“Muốn hòa giải hiệu quả thì phải nắm được tình hình ngay từ ban đầu. Khi mâu thuẫn mới phát sinh, nếu lực lượng chức năng và các tổ hòa giải kịp thời vào cuộc, lắng nghe, phân tích và tháo gỡ thì phần lớn vụ việc đều có thể giải quyết ổn thỏa ngay tại cơ sở, không để phát sinh thành các vấn đề phức tạp hơn”, Thượng tá Thuyết chia sẻ.

Những kết quả đạt được tại Cẩm Vân và Pù Luông là minh chứng sinh động cho hiệu quả của phương châm lấy phòng ngừa làm chính, lấy cơ sở làm địa bàn trọng tâm trong công tác bảo đảm ANTT.

Không chỉ tiếp nhận phản ánh, lực lượng Công an còn trực tiếp tham gia hòa giải, phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền và các tổ chức đoàn thể để tháo gỡ mâu thuẫn trên tinh thần thấu tình, đạt lý. Nhiều vụ việc nếu chỉ giải quyết bằng các biện pháp hành chính sẽ khó mang lại hiệu quả lâu dài, nhưng thông qua đối thoại, vận động, phân tích và giải thích, các bên đã tìm được tiếng nói chung, từ đó khôi phục sự đoàn kết, gắn kết trong cộng đồng.

Đợt cao điểm chỉ còn ít ngày nữa sẽ kết thúc, nhưng yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Công an các địa phương không đơn thuần là hoàn thành kế hoạch mà phải tiếp tục duy trì hiệu quả của mô hình, giữ vững những kết quả đã đạt được. Trọng tâm thời gian tới là tiếp tục nắm chắc tình hình địa bàn, chủ động phát hiện, ngăn chặn các mâu thuẫn mới phát sinh, không để xảy ra các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp.

Kết quả bước đầu từ đợt cao điểm thêm một lần khẳng định một thực tế đã được chứng minh từ cơ sở: khi những mâu thuẫn trong Nhân dân được nhận diện sớm, giải quyết kịp thời, đúng phương pháp và đúng đối tượng, thì ANTT sẽ được giữ vững từ gốc. Và sự bình yên ấy được bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi khu dân cư, nơi những mâu thuẫn nhỏ được hóa giải trước khi trở thành những vấn đề lớn của xã hội.