Gìn giữ hồn quê qua Lễ hội xuống đồng trên đảo Hà Nam
Ngày 19/7, tại Di tích quốc gia đình Cốc, phường Phong Cốc (Quảng Ninh), người dân vùng đảo Hà Nam tổ chức Lễ hội xuống đồng, một sinh hoạt văn hóa dân gian đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mở đầu vụ lúa mùa và gửi gắm khát vọng về cuộc sống no đủ, bình yên.
Khác với nhiều lễ hội mang tính trình diễn, Lễ hội xuống đồng ở Hà Nam vẫn giữ được nét nguyên bản khi chính người dân là chủ thể tổ chức và thực hành di sản. Từ việc chuẩn bị lễ vật, thực hiện các nghi thức tế Thần Nông đến cấy những khóm lúa đầu tiên xuống ruộng đều được cộng đồng gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.
Sau hồi trống khai hội, nghi thức dâng hương tại đình Cốc được cử hành trang nghiêm. Ngay sau đó, những người nông dân xuống ruộng cấy những bụi mạ đầu tiên, đánh dấu khởi đầu của vụ sản xuất mới. Với cư dân vùng đảo Hà Nam, đây không chỉ là nghi thức cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu mà còn là dịp nhắc nhớ về cội nguồn và truyền thống lao động của cha ông.
Điểm nhấn của lễ hội là các hoạt động văn hóa, thể thao dân gian như đua thuyền chải, thu hút đông đảo người dân và du khách. Không khí sôi động trên vùng cửa sông Bạch Đằng góp phần làm nổi bật bản sắc văn hóa của cộng đồng cư dân ven biển Quảng Ninh.
Theo ông Ngô Đình Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Phong Cốc, lễ hội là một trong những giá trị văn hóa tiêu biểu của vùng đảo Hà Nam, có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân địa phương. Việc bảo tồn, phát huy lễ hội không chỉ nhằm gìn giữ di sản mà còn tạo nền tảng để phát triển du lịch văn hóa, nâng cao giá trị các di tích trên địa bàn.
Sau khi được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2024, địa phương đang phối hợp với ngành văn hóa xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng đình Cốc, miếu Cốc là di tích quốc gia đặc biệt. Đây được kỳ vọng sẽ là cơ sở để gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế, du lịch, đồng thời lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đảo Hà Nam đến đông đảo công chúng.
Diễn ra trong hai ngày 18 và 19/7, Lễ hội xuống đồng không chỉ mở đầu một mùa vụ mới mà còn tiếp tục khẳng định sức sống của một di sản được cộng đồng gìn giữ bằng chính đời sống thường nhật, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống trong dòng chảy phát triển hiện nay.