Gieo cấy lúa trái lịch thời vụ- Nguy cơ giảm năng suất

Cấy quá sớm, hay quá muộn đều không tốt

Dọc quốc lộ 10, về An Lão, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, khá nhiều diện tích đã gieo cấy xong. Ngược lại, cũng có nhiều nơi vẫn đang làm đất để chuẩn bị lấy nước đổ ải. Ở không ít địa phương, trên cùng một khu vực đồng, nơi lúa đã đẻ nhánh, nơi mạ vừa đưa ra ruộng cấy. Điều này cho thấy tình trạng chỉ đạo sản xuất không đồng đều giữa các địa phương. Tại khu vực các xã Bát Trang, An Tiến, Thái Sơn (An Lão), nông dân cấy hơn 80% diện tích, có nhiều diện tích lúa đã đẻ nhánh. Những diện tích lúa trà xuân muộn trên cấy trước lịch thời vụ 10-15 ngày. Chị Nguyễn Thị Nụ, nông dân xã Bát Trang cho biết: “ Theo hướng dẫn của huyện, đến 5-2 bắt đầu đưa mạ trà lúa xuân muộn xuống cấy, nhưng nhà tôi đã gieo cấy xong từ trước Tết Nguyên đán. Hầu hết các hộ dân trong xã đều làm như vậy. Chúng tôi lo ngại nếu gieo mạ xuân quá muộn, mạ ngắn, gặp thời tiết rét mạ không đủ chiều cao để đưa ra ruộng cấy. Có lẽ đây là nguyên nhân khiến cho đến thời điểm này, trong khi các địa phương khác đang gieo cấy trà lúa xuân muộn, huyện An Lão đã gieo cấy xong 3335 ha lúa, chiếm hơn 65% diện tích cả vụ. Cả huyện có khoảng 10 xã đã cấy 60% diện tích lúa cả vụ, 4 xã gieo cấy hơn 80%. An Lão “dẫn đầu” thành phố về diện tích lúa gieo cấy trước khung thời vụ. Tiếp đó là Kiến Thụy, Thuỷ Nguyên với tiến độ cấy 40- 50% diện tích cả vụ. Trong đó, nhiều diện tích trà lúa xuân muộn gieo cấy trong khung thời vụ của trà lúa xuân sớm.

Tại khu vực các xã Hưng Nhân (Vĩnh Bảo), Tiên Thanh (Tiên Lãng) nhiều nông dân đưa mạ trà lúa xuân sớm của các giống lúa dài ngày cấy trong khung thời vụ của trà lúa xuân muộn. Có chỗ, trên cùng 1 diện tích ruộng, một nửa là giống lúa Xi 23, giống lúa dài ngày phải gieo cấy trong trà lúa xuân sớm, nửa còn lại cấy giống lúa ngắn ngày Bắc thơm thuộc trà lúa xuân muộn, mạ trà lúa xuân sớm và xuân muộn cấy trong cùng diện tích, cùng  thời điểm. Khu vực ngoại thành, nơi cấy trà lúa xuân muộn trong khung thời vụ của trà lúa xuân sớm, nơi lại cấy trà lúa xuân sớm trong khung thời vụ của trà lúa xuân muộn. Tình trạng nơi gieo cấy quá sớm, nơi gieo cấy quá muộn như vậy sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cây lúa và chỉ đạo sản xuất, chăm bón lúa nhất là nguy cơ giảm năng suất sau này.

Tiện đâu, làm đó

Chị Nguyễn Thị Na, nông dân xã Hưng Nhân (Vĩnh Bảo) thừa nhận: “Do kiếm được việc làm thêm trong nội thành nên rảnh rỗi lúc nào nhà tôi gieo cấy lúc ấy. Lịch thời vụ rất khó tuân thủ. Tôi có 4 sào ruộng thì 3 sào cấy xong trước Tết, còn sào ruộng này, tranh thủ nghỉ giữa 2 công trình tôi về cấy nốt. Cả 4 sào đều cấy giống Xi 23. Mạ già nhưng chẳng còn thời gian mà thay đổi lại, đành cấy cho hết diện tích”. Đây cũng là lý do mà nhiều nông dân ngoại thành viện dẫn việc họ không thể tuân thủ lịch hướng dẫn của địa phương và cơ quan chức năng. Tại nhiều địa phương, do các hộ dân thiếu lao động, thiếu thời gian nên cứ rỗi lúc nào là tranh thủ cấy lúc ấy. Nhiều hộ chọn cấy các giống lúa dài ngày truyền thống, khả năng chống chịu tốt như Xi 23, NX 30, 13-2 để không phải tốn thời gian, lao động chăm bón, phòng trừ sâu bệnh như các giống lúa ngắn ngày cho năng suất, chất lượng cao hơn. Vì vậy, diện tích trà lúa mùa sớm với các giống lúa dài ngày (không khuyến khích mở rộng) của  các huyện đều tăng cao, vượt cơ cấu dự kiến hơn 5%. Tại 2 huyện có khả năng thâm canh, nhiều năm tích cực mở rộng diện tích trà lúa xuân muộn với các giống lúa cho năng suất, chất lượng cao như Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, hiện trà lúa xuân sớm cũng chiếm 13-15%, vượt cơ cấu dự kiến 3-5%. Trong khi nông dân ngại thâm canh, ngại gieo cấy theo lịch thời vụ thì không ít địa phương chưa tích cực chỉ đạo mùa vụ. Các huyện Kiến Thụy, An Lão, Thủy Nguyên, có không ít xã chỉ dừng lại ở việc tập huấn kỹ thuật cho nông dân, thông báo lịch thời vụ trên loa đài, chưa cử cán bộ, đảng viên, các đoàn thể vận động đến từng hộ dân. Cách chỉ đạo sản xuất hình thức, dẫn đến hậu quả là địa phương cứ xây dựng lịch thời vụ, còn nông dân vẫn tiện đâu làm đấy, theo tập quán và thời vụ riêng.

Hoàng Yên