Giảm giá cước vận tải biển- Bài học đắt về nhận định thị trường

Ngành vận tải biển chao đảo

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu khiến nhu cầu vận tải ở tất cả các lĩnh vực giảm mạnh ngành vận tải biển không ngoại lệ trong vòng xoáy này. Giá cước vận tải biển “xuống dốc không phanh” khi giảm từ 30%- 70% trong vòng 3 tháng qua. Nhiều doanh nghiệp lớn hoạt động cầm chừng, doanh nghiệp nhỏ đứng trước nguy cơ phá sản.

Chỉ trong vòng 3 tháng, sau khi tăng cao, giá cước vận tải đã quay đầu giảm chóng mặt theo chiều ngược lại.

Bây giờ, sau 3 tháng giảm liên tục, giá cước chỉ còn từ 10.000 - 12.000 USD/ngày. Các tàu chở công- ten- nơ cũng giảm cước mạnh, chỉ kém hơn tàu hàng cỡ lớn chút ít. Hiện, chỉ còn tàu chở dầu là vẫn giữ giá do hàng loạt tàu dầu vỏ đơn bị Tổ chức Hàng hải Thế giới- IMO loại bỏ. Vì vậy, tàu dầu đáy đôi, vỏ kép mới vẫn ở mức cân bằng.  Tổng thư ký Hiệp hội Chủ tàu Việt Nam Đỗ Xuân Quỳnh cho biết: hiện tại giá cước vận tải biển đã xuống đến “đáy” và không thể giảm thêm. Cách đây không lâu, giá cước vận tải container tuyến châu Âu vào khoảng 1.500 USD/container 20 “phít”, nay còn 500 USD, thậm chí nhiều chủ tàu chấp nhận giá 300 - 400 USD/container. Mặc dù đã được cảnh báo về mức giảm giá cước trước đó, khi đợt giảm giá này xảy ra, các doanh nghiệp e ngại về giá cước vận tải biển biến động xấu. Thực tế đã diễn ra đúng như dự đoán, nhưng về mức độ thì còn nặng nề hơn. Giá cước giảm nhanh và quá thấp khiến nhiều doanh nghiệp vận tải biển gặp nhiều khó khăn. Tổng giám đốc Công ty cổ phần vận tải biển Việt Nam - VOSCO Vũ Hữu Chinh, cho biết: nhiều chủ tàu chọn phương án tránh thiệt hại là cho tàu nghỉ, không khai thác vì giá cước quá thấp, càng chạy càng lỗ. VOSCO hiện đang khó khăn trong khai thác hàng cho các tàu trọng tải lớn, trong khi đội tàu của công ty chủ yếu là gam tàu lớn.

Phát triển nóng

Giám đốc Công ty Vận tải biển Vinalines Nguyễn Văn Hạnh cho rằng: “Tàu thuê định hạn giảm giá, hàng hoá luân chuyển giảm mạnh... cầm cự qua được cơn bão giảm giá này cũng là một cố gắng lớn”. Còn lãnh đạo Công ty Cổ phần Vận tải biển Vinaship cám cảnh: doanh nghiệp đang phải chèo chống vượt qua sóng lớn. Ba tháng cuối năm, phấn đấu hoà vốn đã là may mắn.

Chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong đợt này chính là những doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập, nhưng phát triển quá nóng. Nhiều doanh nghiệp đầu tư tàu ào ạt, thiếu định hướng, thiếu nhận định thị trường dài hạn, bây hiện rơi vào tình trạng thừa tàu, thiếu hàng. Các doanh nghiệp cho thuê định hạn cũng không “thoát nạn”, đã có những hợp đồng thuê định hạn bị hủy và những trường hợp như thế sẽ không dừng lại. Không có hàng, bên thuê thà chấp nhận hủy hợp đồng và chịu phạt một lần còn hơn kéo dài cả hợp đồng để rồi lỗ nặng. Trước những khó khăn dồn dập vì giá cước giảm kỷ lục, các doanh nghiệp vận tải biển làm gì để chống đỡ, nhất là các doanh nghiệp trẻ?

Theo Hiệp hội chủ tàu Việt Nam Đỗ Xuân Quỳnh, giá cước xuống quá thấp và không thể giảm tiếp là do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới. Chỉ khi tình hình này được cải thiện thì cước vận tải mới mong có cơ hội tăng trở lại. Trước mắt, nhiều chuyên gia cho rằng các doanh nghiệp cần phải bám sát thông tin thị trường để có thể điều chỉnh mức giá hợp lý, cố gắng duy trì những bạn hàng truyền thống, những tuyến có tiềm năng trong điều kiện nguồn hàng đang khan hiếm hiện nay. Về lâu dài, các doanh nghiệp “mới vào nghề” cần rút ra bài học: phát triển đội tàu cần phải có một lộ trình phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và thị trường. Nếu phát triển ào ạt, không định hướng, bỏ qua yếu tố thị trường như thời gian qua, kết cục sẽ không tốt đẹp. Phát triển đội tàu phải đồng bộ với phát triển nhân lực, cơ sở hạ tầng phục vụ đội tàu cũng như cơ sở hạ tầng cảng biển.

Phát triển đội tàu cần gắn với môi trường và thân thiện với môi trường, trong đó cần phải tính cả đóng mới và mua tàu cũ. Phát triển đội tàu phải đạt được sự ổn định và bền vững, phải có kế hoạch lâu dài không nên chạy theo nhu cầu trước mắt.

Tú Anh