Giảm chi phí, thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển

Nhiều chi phí và thủ tục có thể cắt giảm

Trung bình mỗi năm thành phố có hơn 1.000 doanh nghiệp mới thành lập, hàng nghìn tỷ đồng đưa vào đầu tư phát triển. Hải Phòng có khoảng 6.300/7000 doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNV&N). Tuy nhiên, qua đợt “hậu kiểm” do Sở Kế hoạch- Đầu tư vừa tiến hành với khoảng 1/2 số doanh nghiệp trên cho thấy, doanh nghiệp hoạt động đúng địa chỉ đăng ký chỉ có: 61,1%. Như vậy, thực tế, Hải Phòng có ít nhất gần 3.800 DNV&N đang hoạt động. Việc cắt giảm những chi phí và thủ tục hành chính sẽ tạo bước đột phá quan trọng không chỉ cho các doanh nghiệp thành lập mới, mà còn tác động tích cực đến các DNV&N đang hoạt động.

Qua cuộc điều tra 60 doanh nghiệp được thành lập sau năm 2000 của các chuyên gia “Chương trình hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân” tại 3 thành phố Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ (trong đó có 20 doanh nghiệp của Hải Phòng), phát hiện nhiều chi phí chiếm tỷ lệ cao so với tổng chi phí hoặc những thủ tục chiếm nhiều thời gian của doanh nghiệp.

Kết quả điều tra cho thấy, doanh nghiệp bắt đầu “khởi nghiệp”, phải tiến hành các bước: đăng ký kinh doanh, khắc dấu, xin mã số thuế. Một số chi phí trong giai đoạn này còn chiếm tỷ lệ cao như soạn thảo điều lệ, đăng báo, thuê khắc dấu, chi phí đi lại. Các thủ tục xin hưởng ưu đãi đầu tư, xin cấp, thuê đất, làm thủ tục hải quan khi xuất, nhập khẩu hàng hoá…kinh phí và thời gian cũng chiếm t tỷ lệ không nhỏ. Tổng thời gian thẩm định và phê duyệt hồ sơ ưu đãi cho doanh nghiệp tại Hải Phòng mất 15- 22 ngày, cao nhất trong 3 thành phố và chỉ Hải Phòng còn tổ chức các cuộc họp thẩm định ưu đãi đầu tư, các tỉnh khác không có (đại diện Phòng Công- Giao- Xây (Sở Kế hoạch- Đầu tư) cho rằng các cuộc họp này không phải nộp phí, doanh nghiệp nộp hồ sơ thường đề nghị ưu đãi vượt quá thẩm quyền nên Sở phải tổ chức thẩm định, sau đó gửi tờ trình lên UBND thành phố đề nghị phê duyệt). Việc xin giao, thuê đất, trung bình mỗi doanh nghiệp chi phí khoảng 20 triệu đồng/ha. Mức chi phí này ngang nhau với cả 3 thành phố. Trong các chi phí làm thủ tục về đất đai, chi phí xây dựng quy hoạch và đo đạc địa chính chiếm tỷ lệ lớn. Chi phí giải phóng mặt bằng ở Hải Phòng đứng thứ hai, sau Đà Nẵng. (Chi phí giải phóng mặt bằng ở Đà Nẵng cao do phải đóng tiền trước khi giao đất, doanh nghiệp phải trả lãi suất ngân hàng). Một số thủ tục khác như xin cấp phép khuyến mại Hải Phòng 7 ngày, Đà Nẵng 3 ngày, Cần Thơ 5 ngày làm việc. Với loại việc này, Hải Phòng chưa áp dụng cơ chế “một cửa”, chi phí thuê ngoài rất cao (chiếm 75%) tổng chi phí). Vì vậy, năm 2005, chỉ có 20 doanh nghiệp nộp đơn xin thực hiện chương trình khuyến mại. Chi phí thực hiện một chương trình khuyến mại của một doanh nghệp tại Hải Phòng cao hơn 2 thành phố còn lại. Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hoá, nhìn chung trong thời gian gần đây thủ tục hải quan được cải tiến nhiều và tương đối thuận tiện. Tuy nhiên, một vài doanh nghiệp còn phàn nàn việc các quan chức hải quan tính giá trị tính thuế và áp mã thuế nhập khẩu cao hơn mức thông thường. Những doanh nghiệp có số lần xuất, nhập khẩu ít gặp nhiều khó khăn và chi phí cao hơn.

Nguyên nhân và biện pháp giải quyết

Thứ nhất, do hiểu biết về luật pháp của chủ doanh nghiệp có hạn, không tự soạn thảo điều lệ doanh nghiệp hoặc luận chứng, đề án khả thi cho dự án nên phải  thuê ngoài hoặc nhờ những người có hiểu biết trong lĩnh vực chuyên môn làm hộ. Nguyên nhân thứ hai, do thiếu thông tin. Theo phản ánh của doanh nghiệp, các trang Web chuyên ngành thường không phản ánh đầy đủ các thông tin mà doanh nghiệp cần. Thay vì có thể tìm kiếm thông tin trên trang Web, doanh nghiệp phải tự đến các cơ quan chức năng để hỏi về thủ tục, hồ sơ mất rất nhiều thời gian. Nguyên nhân thứ ba, do các quy trình, các bước tiến hành không khoa học. Đơn cử, theo lộ trình bình thường vẫn thực hiện từ trước đến nay là ba bước: đăng ký kinh doanh, xin mã số thuế và khắc dấu được thực hiện ở ba cơ quan khác nhau, phải hoàn thành từng bước một. Tại mỗi nơi cần ít nhất là 2 lần đi và đến (nộp và nhận hồ sơ), chưa kể do các trục trặc về giấy tờ, mỗi bước phải bổ sung, sửa đổi hoặc hoàn chỉnh hồ sơ, thời gian đi lại sẽ nhiều hơn. Nguyên nhân thứ tư, do trình độ, năng lực của cán bộ, công chức phụ trách các khâu công việc có liên quan. Chẳng hạn, việc tính đúng, tính đủ số thuế phải nộp hay xác định đúng giá trị mặt hàng nhập khẩu giúp doanh nghiệp mất ít thời gian đi lại.

Việc xác định rõ nguyên nhân đã phần nào chỉ ra các biện pháp khắc phục. Với nguyên nhân thứ nhất cơ quan chức năng nên có các điều lệ mẫu cho doanh nghiệp tham khảo và xây dựng. Đối với nguyên nhân thứ hai, theo ý kiến của các doanh nghiệp cơ quan chức năng cần cập nhật thông tin đầy đủ hơn trên các trang Web. Đối với nguyên nhân thứ ba, cần hợp lý hoá các quy trình làm việc của cơ quan chức năng, như việc thành lập cơ chế liên thông “3 trong 1” ở Sở Kế hoạch- Đầu tư thành phố Hải Phòng (chuẩn bị thực hiện). Ba cơ quan chức năng làm việc cùng một chỗ để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Với nguyên nhân thứ tư, cần nâng cao năng lực, trình độ, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ công chức nhà nước…

Đối với một số chi phí hay các bước có thể cắt giảm trên cơ sở cân nhắc kỹ những lợi ích mà chi phí này mang lại. Chẳng hạn, chi phí bố cáo doanh nghiệp nhằm tránh những rắc rối, trùng tên, trùng địa chỉ, hoặc những vấn đề tranh chấp  về đất đai....Doanh nghiệp có thể thu gọn diện tích đăng báo, lựa chọn những tờ báo có mức kinh phí thấp hơn…Đối với các thủ tục xin hưởng ưu đãi đầu tư, nên chăng, các cơ quan chức năng ghi rõ những ưu đãi doanh nghiệp được hưởng vào đăng ký kinh doanh hoặc cấp kèm theo đăng ký kinh doanh như đối với giấy phép đầu tư nước ngoài, để doanh nghiệp biết rõ những ưu đãi được hưởng. Hội đồng thẩm định chỉ thẩm định những dự án lớn, quan trọng, cần sự ưu đãi đặc biệt. Có như vậy mới giảm được thời gian và chi phí cho doanh nghiệp và bớt gánh nặng hội họp cho các cơ quan nhà nước.

                                                                                         Mai Hương