Giảm biên chế: Bài toán khó

Giám đốc Trung tâm nghiên cứu ứng dụng KHCN (Sở Khoa học-Công nghệ thành phố) Đoàn Hữu Thanh cho biết, trung tâm hiện có 40 cán bộ, công chức, lao động nhưng chỉ có 13 người trong diện biên chế, hưởng lương ngân sách. Số còn lại trong diện hợp đồng, hưởng lương do trung tâm trả. Không riêng Trung tâm nghiên cứu ứng dụng KHCN, nhiều sở, ngành đều trong tình trạng tương tự. Đó là số người trong diện hưởng lương biên chế rất ít. Nhưng để đáp ứng được yêu cầu công việc, các cơ quan, đơn vị phải ký hợp đồng ngắn hạn với nhiều lao động. Chỉ một số ít lao động này được tuyển dụng hưởng lương ngân sách. Số còn lại, các cơ quan, đơn vị phải tự lo kinh phí để trả lương. Vì kinh phí eo hẹp nên nhiều đơn vị buộc phải ký hợp đồng với người lao động, trả lương bằng mức lương hệ số thấp nhất (lương bậc 1 đại học). Đơn vị nào có nguồn kinh phí dồi dào, có thể thực hiện việc tăng lương cho người lao động theo quy định. Những cơ quan, đơn vị có nguồn kinh phí hạn hẹp buộc phải giữ nguyên mức lương theo hệ số thấp nhất trong nhiều năm liền. Sinh viên mới tốt nghiệp đại học khi được nhận vào làm việc tại các cơ quan, đơn vị chỉ được hưởng mức lương bậc 1, khoảng 1 triệu đồng/tháng, khó có thể trang trải cuộc sống của bản thân, chưa kể lo toan cho gia đình.

Theo lãnh đạo Chi cục Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng (Sở Khoa học-Công nghệ thành phố) đối với những ngành kỹ thuật, cán bộ, công chức cần ít nhất 5 năm làm việc mới thạo việc. Nhưng  mức do lương thấp, làm việc nhiều năm không được vào diện biên chế nên đa phần những lao động này xin nghỉ việc, chuyển sang nơi khác công tác với mức thu nhập cao hơn. Đơn vị mới sẵn sàng trả lương cao cho những lao động này vì họ “có kinh nghiệm”, “thâm niên công tác”. Khi đó, cơ quan, đơn vị cũ không chỉ mất người mà còn mất khách hàng, “thiệt đơn, thiệt kép”. Vì vậy, các đơn vị luôn phải xin tăng biên chế để giữ chân người lao động, đồng thời giảm chi phí chi thường xuyên.

Đó cũng là lý do sau khi sáp nhập 3 ngành Văn hóa, Thể dục-Thể thao, Du lịch thành Sở Văn hóa-Thể thao-Du lịch, Trưởng Phòng tổ chức-Đào tạo (Sở Văn hóa-Thể thao-Du lịch) Tăng Hữu Kháng tha thiết đề nghị UBND thành phố không nên giảm biên chế của đơn vị.

Giám đốc Sở Công Thương Đỗ Quang Thịnh cho rằng, rất ít sở, ngành “dũng cảm” xin giảm biên chế, thay vào đó là tiếp tục xin tăng là do cơ chế. Theo tinh thần Nghị định 43 của Chính phủ về tự chủ, tự chịu trách nhiệm, các đơn vị được khoán kinh phí, biên chế. Hiện ngân sách thành phố cấp chi thường xuyên cho các biên chế là 35 triệu đồng/người/năm. Khi đơn vị tinh giản biên chế, ngân sách thành phố không cấp khoản kinh phí này. Trên thực tế, hầu hết sở, ngành đơn vị đều phải ký hợp đồng với nhiều lao động, phải tự lo phần kinh phí trả lương. Vì vậy, khi cắt giảm biên chế (đơn vị phải tìm người thay thế vì giảm biên chế, công việc không giảm), đơn vị khó khăn trong việc tìm nguồn chi trả cho lao động. Chưa kể ở một số địa phương khác như Quảng Ninh, Đà Nẵng, ngân sách chi thường xuyên đối với mỗi cán bộ, công chức 45-60 triệu đồng/người/năm.

Giám đốc Sở Công Thương Đỗ Quang Thịnh cho rằng, thành phố nên áp dụng Nghị định 43 một cách triệt để hơn. Trước hết, cần rà soát tình hình sử dụng và nhu cầu lao động của các sở, ban, ngành thành phố. Trên cơ sở đó, Sở Nội vụ, với vai trò cơ quan tham mưu, căn cứ chức năng, nhiệm vụ của từng sở, ban, ngành để xác định số lao động cần thiết, trình UBND thành phố quyết định phân bổ lao động, thực hiện việc khoán biên chế ổn định trong 10-20 năm. Với những trường hợp cấp bách, UBND thành phố xem xét, phân bổ, điều chỉnh biên chế phù hợp, bảo đảm cho đơn vị hoàn thành nhiệm vụ. Trên cơ sở đó, ngân sách thành phố cấp chi thường xuyên hằng năm đúng theo số lao động được phân bổ. Lãnh đạo đơn vị sẽ quyết định sử dụng số lượng lao động phù hợp để đáp ứng yêu cầu công việc. Trong trường hợp tiết kiệm chi, các đơn vị có thể toàn quyền quyết định sử dụng khoản kinh phí này để thưởng những cán bộ, công chức lao động xuất sắc. Điều này sẽ khuyến khích, động viên, tạo động lực thi đua trong mỗi cán bộ, công chức, hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.

Hồng Dương