Giải quyết những thách thức lớn về biến đổi khí hậu trong năm 2026

Thời tiết cực đoan, khó lường tác động tới phát triển bền vững

Các dự báo khí hậu cập nhật cho thấy: Năm 2026 rất có khả năng là một năm chuyển pha ENSO điển hình từ pha lạnh La Nina sang pha nóng El Nino, dẫn tới thời tiết phức tạp với nhiều hình thái cực đoan đan xen như rét đậm, mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán...

Đơn cử, ngày 9/1/2026, khu vực Buộc Mú (xã Na Ngoi, tỉnh Nghệ An), nhiệt độ xuống thấp đến âm 5 độ C khiến cây cối, mặt đường xuất hiện băng giá, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và sinh hoạt hằng ngày của người dân trên địa bàn. Những diễn biến thời tiết bất thường như vậy đặt ra áp lực lớn cho công tác dự báo, phòng, chống thiên tai và ứng phó kịp thời tại các địa phương trên cả nước.

Tại Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 ngày 14/1/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo nhấn mạnh: Thời gian tới, trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động, thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, Việt Nam với nền kinh tế đang phát triển, có độ mở lớn, cần nhìn nhận những khó khăn, thách thức nội tại đang hiện hữu để có giải pháp.

Cụ thể, nền kinh tế Việt Nam thường xuyên phải hứng chịu thiệt hại nặng nề do biến đổi khí hậu, đặc biệt là thảm họa thiên tai. Các ngành xuất khẩu chủ lực đang gặp khó khăn liên quan tới các hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn phát triển xanh. Việt Nam phải đồng thời giải bài toán khó giữa tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, phát triển nhanh, xanh, bền vững, giảm phát thải, bảo đảm an toàn cho người dân, trong khi nguồn lực có hạn.

Thủ tướng đề nghị quán triệt một số quan điểm, nhận thức. Theo đó, xác định thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” là cam kết, sứ mệnh phải làm để phát triển đất nước nhanh, bền vững, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập sâu rộng, thực chất, hiệu quả.

Cùng với đó là phải thực hiện đa mục tiêu, vừa nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, trong đó có bảo đảm sống an toàn trước biến đổi khí hậu, vừa bảo vệ thiên nhiên, môi trường, bảo vệ độc lập, chủ quyền.

Thúc đẩy chuyển đổi xanh toàn diện, biến “nguy” thành “cơ”

Có thể thấy, trong bối cảnh khí hậu toàn cầu biến động mạnh và ngày càng khó dự đoán, Việt Nam đang đứng trước thời điểm mang tính quyết định để vừa phòng ngừa, vừa thích ứng với những thách thức môi trường.

Thực hiện nghiêm cam kết quốc tế, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh gắn với phát triển bền vững được xác định là hướng đi chiến lược giúp Việt Nam thích ứng với tình trạng biến đổi khí hậu một cách chủ động và hiệu quả.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh chuyển đổi xanh là một trong những “xu thế tất yếu không thể đảo ngược” và là “lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu của nhiều nước, trong đó có Việt Nam”.

Nền kinh tế xanh, an toàn và bền vững đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện: từ chuyển đổi năng lượng sạch, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững đến tăng cường quản trị, bảo vệ môi trường và bảo đảm sinh kế cho cộng đồng dễ tổn thương.

Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tác động từ thiên tai mà còn tạo cơ hội mới cho tăng trưởng kinh tế gắn với cải thiện chất lượng cuộc sống. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại như dữ liệu vệ tinh, radar thời tiết và mô hình dự báo số trị hiện đại đang được đẩy mạnh nhằm cải thiện độ tin cậy của tin dự báo, góp phần giúp cơ quan chức năng và người dân ứng phó hiệu quả hơn với những diễn biến thời tiết phức tạp.