Giải quyết mâu thuẫn tại Công ty nông nghiệp Quý Cao- Càng chậm, càng phức tạp

Cần nghiêm trị hành vi gây rối

Cán bộ, nhân viên Công ty nông nghiệp Quý Cao (tại xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng) phàn nàn: “Chúng tôi làm việc trong tâm trạng lo lắng vì thường xuyên bị “khủng bố” bằng trứng thối, dầu luyn, thuốc trừ sâu”. Khi chúng tôi có mặt tại trụ sở văn phòng công ty, mùi thuốc trừ sâu vẫn nồng nặc. Anh Nguyễn Viết Đoàn, Chủ tịch Công đoàn công ty cho biết: “Từ tháng 4 đến nay, 5 lần kẻ xấu gây rối khu vực văn phòng doanh nghiệp. Một số công nhân có đơn kiến nghị ban giám đốc công ty về hợp đồng giao khoán và không đồng ý với kết luận thanh tra của các cơ quan chức năng. Thậm chí, còn có việc phát tờ rơi, băng đĩa trái phép trước trụ sở Sở Nông nghiệp- PTNT và khu vực công ty, gây căng thẳng tình hình; ném thuốc trừ sâu xuống ao cá, phá đường đi vào nhà những người nghiêm chỉnh thực hiện hợp đồng giao khoán của công ty. Trước đó, giám đốc công ty mời số công nhân này đến đối thoại về hợp đồng giao khoán, nhưng họ không thiện chí”.

Trước phản ứng thái quá của một số công nhân, Công ty nông nghiệp Quý Cao và Sở Nông nghiệp- PTNT có công văn đề nghị Công an huyện Tiên Lãng và thành phố vào cuộc điều tra, ngăn chặn những hành động gây rối an ninh trật tự tại khu vực này.

Chưa tìm được tiếng nói chung

Theo cán bộ thanh tra Sở Nông nghiệp-PTNT, trong đơn kiến nghị gửi Sở Nông nghiệp- PTNT, ông Nguyễn Dũng Cảm và một số công nhân nêu 10 kiến nghị liên quan đến thực hiện quy chế dân chủ, thu chi tài chính của Công ty nông nghiệp Quý Cao, nhất là việc doanh nghiệp đơn phương cắt hợp đồng giao khoán của một số công nhân, phá vỡ mức thu sản lượng trái với hợp đồng giao khoán được ký từ năm 1994. Đoàn thanh tra Sở Nông nghiệp- PTNT kết luận, công ty có một số sai phạm nhất định về thực hiện quy chế dân chủ và thu chi tài chính, nhưng không có biểu hiện tham nhũng, tiêu cực. Một số vấn đề nêu trong đơn kiến nghị chưa chính xác.

Chánh thanh tra Sở Nông nghiệp- PTNT Vũ Văn Đốc cho biết: Qua kiểm tra, thanh tra, Sở phát hiện trong 3 năm (2005-2007), bà Nguyễn Thị Hạnh đảm trách chức vụ Giám đốc Công ty, nhưng chưa triển khai đại hội công nhân, viên chức. Công ty tổ chức 5 hội nghị toàn thể công nhân bàn về điều chỉnh mức khoán và bảo hiểm xã hội (xây dựng từ năm 1994) cho phù hợp với cơ chế, chính sách mới của Chính phủ, song không được sự đồng tình của người lao động. Thực hiện sự chỉ đạo của Sở Nông nghiệp-PTNT, năm 2008, công ty tổ chức đại hội CNVC, nhưng cũng không thông qua được Nghị quyết, quy chế và phương hướng sản xuất-kinh doanh. 

Kẽ hở trong quản lý đất đai

Theo Thanh tra Sở Nông nghiệp- PTNT và Đoàn kiểm tra của Sở Lao động- Thương binh-Xã hội, nguyên nhân sâu xa của mâu thuẫn kéo dài giữa doanh nghiệp và người lao động là hậu quả của việc xây dựng hợp đồng giao khoán thiếu cơ sở khoa học và chưa bảo đảm công bằng của Nông trường Quý Cao trước đây. Từ năm 1994, các hợp đồng giao khoán giữa nông trường với công nhân không thể hiện diện tích, không có số đo cụ thể, nên có tình trạng không công bằng, hộ được hưởng bờ ao quá rộng, hộ lại quá hẹp, sản lượng thu nộp về nông trường quá thấp. Có thời điểm, nông trường giao khoán đất theo đội, không rõ diện tích. Nông trường có 3 loại hợp đồng giao khoán gồm giao khoán diện tích vải thiều (thời gian 50 năm), ao cá và diện tích lúa (thời gian 20 năm), đều ghi rõ công nhân phải đóng 5% bảo hiểm xã hội, nông trường đóng 15%; về bảo hiểm y tế, người lao động nộp 1%, nông trường nộp 3%. Tuy nhiên, từ khi nhận khoán đến nay, công nhân không thực hiện nghĩa vụ này, mọi khoản do nông trường nộp hết. Việc này kéo dài trong nhiều năm liên quan đến 2 giám đốc trước đây.

Năm 2005, khi về nông trường làm giám đốc, bà Nguyễn Thị Hạnh phát hiện ra việc này và họp bàn truy thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế nợ đọng trong công nhân theo đúng quy định của Nhà nước. Về mức sản lượng công nhân phải nộp cho nông trường tại các hợp đồng giao khoán quá thấp, năm 2002, Nghị quyết Đại hội công nhân, viên chức được thông qua với sự nhất trí của công nhân về việc nông trường điều chỉnh mức sản lượng thu phù hợp với thực tế. Từ tháng 6-2006, công ty truy thu nợ đọng sản phẩm theo mức điều chỉnh là hơn 642 triệu đồng. Nhưng nhiều hộ vẫn nợ đọng cả tiền bảo hiểm xã hội phải truy thu và tiền nợ đọng sản phẩm theo sự điều chỉnh năm 2002. Đến tháng 9-2008, công ty buộc phải đơn phương chấm dứt hợp đồng giao khoán với một số công nhân cố tình không trả nợ đọng sản phẩm thu theo mức điều chỉnh năm 2002 và bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế phải truy thu từ năm 1994 đến nay. Một số công nhân trong số này đứng tên trong đơn kiến nghị. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện truy thu nợ đọng sản phẩm và bảo hiểm xã hội, công ty không giải thích cụ thể và công khai rộng rãi nên một số hộ thắc mắc, phản ứng. Thêm vào đó, năm 2006, công ty đưa ra phương án điều chỉnh việc giao đất, mặt nước nuôi trồng thủy sản theo Nghị định 135/2005 của Chính phủ.

Đừng để ảnh hưởng đến quyền lợi của số đông công nhân

Việc công nhân và lãnh đạo công ty không tìm được tiếng nói chung để giải quyết mâu thuẫn, kiến nghị kéo dài đang ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của đơn vị. Tình trạng quản lý đất đai tiếp tục bị buông lỏng, gây thiệt hại không nhỏ cho Nhà nước. Công ty nông nghiệp Quý Cao có diện tích đất tập trung hơn 122 ha, giao khoán cho hơn 40 công nhân và lao động địa phương, diện tích các hộ nhận khoán từ 3 ha trở lên nhưng sản lượng nộp về cho doanh nghiệp rất thấp, bình quân 20-25 triệu đồng/năm, số hộ nợ đọng hằng năm tương đối lớn (hiện nay, trước tình hình khiếu kiện phức tạp, công ty vẫn phải thực hiện mức sản lượng thu nộp, diện tích giao khoán từ năm 1994, mặc dù quá lạc hậu, không còn phù hợp với thực tế). 3 năm qua, công ty thường xuyên bị thua lỗ (2 năm 2005- 2007, thua lỗ hơn 125 triệu đồng). Các phương án kinh doanh, đổi mới doanh nghiệp theo quy định mới vẫn nằm trên giấy.

Rõ ràng, việc giải quyết mâu thuẫn tại Công ty nông nghiệp Quý Cao càng chậm, kéo dài, càng phức tạp. Trong khi số đông công nhân muốn việc thực hiện hợp đồng giao khoán ổn định. Tại cuộc làm việc của Thường trực HĐND thành phố giám sát việc giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân 6 tháng đầu năm 2009, theo Chánh Thanh tra Nhà nước thành phố Trần Thị Uyên, đơn, thư tố cáo của công nhân Công ty nông nghiệp Quý Cao vẫn phức tạp, nguyên nhân do kết luận của thanh tra Sở Nông nghiệp và PTNN có một số vấn đề chưa rõ ràng, chưa được xử lý dứt điểm. Mặt khác, qua kết luận của thanh tra chuyên ngành cho thấy, tình hình mất dân chủ ở Công ty nông nghiệp Quý Cao kéo dài nhiều năm, không được cấp trên kiểm tra, phát hiện, giải quyết triệt để, dẫn đến mất đoàn kết nội bộ ngày càng trầm trọng.

Đã đến lúc, thành phố và cơ quan chức năng vào cuộc, phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp giải quyết tận gốc, dứt điểm mâu thuẫn này, giúp hoạt động của doanh nghiệp và đời sống công nhân trở lại bình thường, tránh sự thiệt hại và những hệ lụy  không đáng có. Những hành vi gây rối ảnh hưởng xấu đến môi trường làm việc của doanh nghiệp cần nghiêm trị.

Nhóm PV kinh tế-pháp luật