Giá đất tái định cư cần sát giá thị trường
Trong bản đồ địa chính chỉ có 56 hộ trong diện bồi thường, giải toả, nhưng khi kiểm kê thực tế, số hộ tăng lên hơn 168 hộ. Đây là nguyên nhân khiến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng giai đoạn 2 Dự án mở rộng Trường đại học Hải Phòng bị chậm chễ. Số hộ tăng lên nhiều không chỉ gây khó khăn cho công tác quy chủ để tính toán đèn bù, mà liên quan đến việc bố trí đất tái định cư cho người dân.
Việc xác định số hộ và cấp đất tái định cư là một trong những nguyên nhân gây khiếu kiện của người dân, làm chậm tiến độ giải phóng mặt bằng ở nhiều dự án.
Theo lãnh đạo UBND quận Ngô Quyền: Số đơn thư khiến kiện về chính sách bồi thường, cấp tái định cư thường nằm ở những hộ ăn theo. Những gia đình có diện tích rộng tiến hành mua bán, chuyển nhượng, nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý để được coi là hộ hoàn chỉnh. Khi tính toán bồi thường, những hộ này không được xét cấp đất tái định cư. Như ở Dự án Ngã Năm- sân bay Cát Bi, số đơn thư khiếu nại của các hộ dân chủ yếu ở những hộ được chuyển nhượng đất từ hộ chính. Tình trạng người dân tìm cách tách hộ để được cấp đất tái định cư bắt nguồn từ giá đất tái định cư thấp hơn nhiều so với giá thị trường. Người dân thấy được lợi, tìm nhiều cách để được cấp đất tái định cư là điều dễ hiểu.
Một hạn chế khác trong cấp đất tái định cư là chưa quy định trách nhiệm chủ đầu tư phải bố trí tái định cư cho người dân. Thời điểm ra quyết định hỗ trợ bồi thường có trước thời điểm giao đất tái định cư. Sau mấy năm nhận tiền đền bù mới được xét cấp đất tái định cư. Như dự án nút giao thông Quán Trữ, sau gần 8 năm có quyết định phê duyệt dự án, người dân mới được xét cấp tái định cư. Sự chậm chễ dẫn tới tình trạng, khi được cấp đất tái định cư, nhiều hộ không có tiền để nộp, tìm cách mua bán, chuyển nhượng cho người khác. Từ nhiều năm nay, thị trường mua bán và chuyển nhượng đất tái định cư diễn ra khá sôi động. Đất tái định cư được cấp không đúng đối tượng. Nhưng hiện chưa có chủ đầu tư nào bị xử lý về việc chậm cấp đất tái định cư cho người dân.
Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Bùi Quang Sản đề xuất giải pháp: cơ chế, quy định về tái định cư cần cụ thể hoá. Nên chỉ ra nguồn đất xét cấp tái định cư, trách nhiệm của chủ đầu tư (với những dự án không thuộc ngân sách) trong việc xét cấp đất tái định cư. Phương án tái định cư cần công bố công khai trước cho người dân, trước khi tiến hành thu hồi đất. Để người dân tự so sánh điều kiện, lợi thế, trên cơ sở đó phối hợp cùng chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ đền bù giải phóng mặt bằng. Bên cạnh đó, ban ngành chức năng cần điều chỉnh đưa giá đất đền bù cùng giá đất tái định cư về sát với giá thị trường.
Nguyên Mai