Ghi âm, ghi hình bảo vệ cả bị can và cán bộ hỏi cung

(PLO) - Tại phiên thảo luận Dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi) hôm qua (17/6), nhiều đại biểu Quốc hội ủng hộ quy định khi hỏi cung phải ghi âm, ghi hình cũng như quy định bị can, bị cáo được đọc, ghi chép tài liệu trong hồ sơ vụ án.
Đại biểu Nguyễn Trọng Trường (Bắc Ninh) phát biểu tại hội trường Đại biểu Nguyễn Trọng Trường (Bắc Ninh) phát biểu tại hội trường

Trình Dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) trước Quốc hội, Chính phủ đề nghị ngoài quy định phải lập biên bản như hiện nay, cần quy định bắt buộc ghi âm hoặc ghi hình hoạt động hỏi cung bị can nhằm phản ánh trung thực quá trình hỏi cung, hạn chế tối đa các trường hợp bức cung, nhục hình; đồng thời đây chính là một trong những căn cứ quan trọng để bảo vệ các cán bộ tư pháp đã tiến hành tố tụng đúng pháp luật. 

Chống bức cung, nhục hình

Đại biểu Quốc hội (ĐB) Nguyễn Thái Học (Phú Yên) cho rằng đây là một quy định tiến bộ, thể hiện sự công khai, minh bạch, khắc phục được việc bức cung, nhục hình. Tuy nhiên, vấn đề ĐB Học băn khoăn là nguồn kinh phí. “Tôi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo Dự án Luật khảo sát để giải trình trước Quốc hội nguồn kinh phí chúng ta trang bị cho việc ghi âm, ghi hình là bao nhiêu, chúng ta có đáp ứng được hay không?”, ông Học nói. 

Ủng hộ quy định phải ghi âm, ghi hình tất cả mọi trường hợp, ĐB Vũ Xuân Trường (Nam Định) nhấn mạnh, ngoài việc chống ép cung, chống nhục hình còn  giúp cơ quan tố tụng trong những trường hợp bị phản cung. 

“Không ai thích khi làm một việc luôn luôn có một cái máy theo dõi, quản lý chặt chẽ, nhưng theo tôi, trong thực tế để tránh được những sai sót thì nên áp dụng biện pháp này. Tuy có tốn kém, phải đầu tư, nhưng tôi nghĩ có thể làm được” - ĐB Trường nói.

ĐB Nguyễn Trọng Trường (Bắc Ninh) chỉ ra thực tế hiện nay nhiều tỉnh, thành phố đã tiến hành ghi âm, ghi hình hoạt động hỏi cung nhằm bảo đảm căn cứ chặt chẽ trong đấu tranh đối với các tội phạm. Tuy nhiên, trước quan điểm của Ủy ban Tư pháp cho rằng chỉ ghi âm, ghi hình hoạt động hỏi cung đối với các tội và hình phạt tù chung thân và tử hình, ĐB Trường thẳng thắn “là không phù hợp”. Vì trên thực tế, việc bức cung, nhục hình để xảy ra oan sai không chỉ xảy ra đối với các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng mà còn xảy ra đối với mọi loại tội phạm.

Trước ý kiến cho rằng, trong điều kiện kinh tế còn khó khăn như hiện nay, quy định bắt buộc ghi âm, ghi hình hoạt động hỏi cung bị can rất khó khả thi. ĐB Trường dẫn chứng: “Trên thị trường hiện nay, giá một chiếc máy ghi âm chỉ trên dưới 1.000.000 đồng. Ngay trong lĩnh vực quản lý nhà nước, nhiều Bộ, ngành đã áp dụng việc ghi hình, chưa nói đến tư pháp là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến các quyền cơ bản nhất của con người, đó là quyền tự do, quyền sống”, do đó ông tỏ ra lạc quan về tính khả thi trong quy định nói trên.

Ở một khía cạnh khác, ĐB Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) lại lưu ý: Cần phải rà soát lại các quy định cụ thể trong Dự thảo có liên quan đến thủ tục niêm phong, bảo quản băng ghi âm để các thông tin này trở thành nguồn chứng cứ trực tiếp chứng minh của vụ án, còn nếu theo ý kiến của Ủy ban Tư pháp chỉ ghi âm, ghi hình đối với tội có hình phạt tù chung thân, tử hình, hoặc trường hợp khác xét thấy cần thiết. 

Nếu quy định như vậy, trường hợp khác xét thấy cần thiết là những trường hợp nào?. Như vậy dễ dẫn đến sự tùy tiện trong hỏi cung và không khách quan, là mâu thuẫn với đề xuất trong Báo cáo giám sát oan, sai mà Quốc hội mới thảo luận. 

Bị cáo không biết chữ, có thể nhờ người khác?

Về quyền của bị can, bị cáo đọc, ghi chép tài liệu trong hồ sơ vụ án, Chính phủ đề xuất, nhằm tạo điều kiện để bị can, bị cáo thực hiện quyền tự bào chữa đã được hiến định, cần bổ sung cho họ quyền này và quy định về điều kiện đọc, thời điểm đọc, phạm vi và cách thức đọc. 

ĐB Đặng Công Lý (Bình Định) đánh giá đây là biện pháp cần thiết để bảo đảm cho họ thực hiện quyền tự bào chữa một cách công bằng. Tuy nhiên, Dự thảo Luật mới quy định bị can, bị cáo được quyền đọc, ghi chép bản sao hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội trong vụ án, trong trường hợp bị cáo không mời được người bào chữa mà chưa quy định những bị can, bị cáo theo khung hình phạt chung thân, tử hình. 

Bên cạnh đó, tố tụng hình sự nước ta thuộc mô hình thẩm vấn, do vậy hồ sơ vụ án có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ quá trình chứng minh tội phạm, đòi hỏi hồ sơ phải được bảo quản hết sức nghiêm ngặt. 

“Quá trình soạn thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự, Ban soạn thảo đã tính đến vấn đề này chưa? Đồng thời, bảo đảm quyền của bị can, đọc hồ sơ vụ án không chỉ liên quan đến Bộ luật Tố tụng Hình sự mà còn liên quan chặt chẽ đến Luật Tạm giữ, Tạm giam đang được Quốc hội thảo luận. Vì vậy, phải bảo đảm sự liên thông giữa hai luật này” - ĐB đề nghị.

Còn ĐB Lê Dân Khiết (An Giang) đề nghị Ban soạn thảo, Quốc hội xem xét thêm cho trường hợp bị can, bị cáo không biết chữ hoặc đọc được, viết không được hoặc bị can, bị cáo phải nhờ phiên dịch thì nên có chế định để được người khác giúp, có thể đó là cán bộ quản giáo hoặc người bị giam cùng phòng. Với sự đồng ý của cơ quan điều tra và giám thị ở trại giam  và để việc cất giữ đảm bảo an toàn cần có một quy định trật tự theo nội quy của trại tạm giam.

Bên cạnh đó, để tránh tình trạng sử dụng các tài liệu vào mục đích bất hợp pháp hoặc gây phương hại cho người khác, ĐB Siu Hương (Gia Lai) và một số ĐB đề nghị quy định cụ thể việc bị can, bị cáo được đọc, ghi chép bản sao hoặc tài liệu trong hồ sơ vụ án như số lần đọc, thời gian và nơi lưu trữ, lưu trữ tài liệu mà bị can, bị cáo sao chép… 

Thu Hằng
Cùng chuyên mục
Lực lượng bộ đội hóa học phun khử trùng, tẩy độc tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Chủ tịch nước ký Quyết định tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho hai đơn vị của Bộ Quốc phòng

(PLVN) - Ngày 17/6, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã ký Quyết định số 997/QĐ-CTN về việc tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho hai tập thể của Bộ Quốc phòng: Binh chủng Hóa học và Viện Y học dự phòng Quân đội, Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần, đã có thành tích xuất sắc trong tham gia thực hiện nhiệm vụ phòng, chống dịch COVID-19.

Đọc thêm

Xây dựng nền báo chí cách mạng: Hiện đại, nhân văn, phục vụ nhân dân

Hội nghị giao ban công tác báo chí, xuất bản.
(PLVN) -Phát biểu tại Hội nghị giao ban công tác báo chí, xuất bản diễn ra hôm qua (16/6), Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa đề nghị các cơ quan báo chí, xuất bản tiếp tục phát huy truyền thống, thực hiện tốt những nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng nền báo chí cách mạng hiện đại, chuyên nghiệp, nhân văn, hiệu quả, phục vụ nhân dân.

Đưa nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống - Những vấn đề lý luận và thực tiễn mới

Đưa nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống - Những vấn đề lý luận và thực tiễn mới
(PLVN) - Là chủ đề Hội thảo khoa học cấp quốc gia được Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức sáng 16/6 theo hình thức trực tuyến với 40 điểm cầu trên cả nước. 

Chặng đường 'thay da đổi thịt' của Hải Phòng

 Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Nguyễn Đức Thọ động viên, ghi nhận nhân dân xã Thụy Hương, Kiến Thụy hiến đất làm đường nông thôn mới.
(PLVN) - Xuất phát sau so với các tỉnh, thành trên cả nước nhưng hơn 10 năm triển khai xây dựng nông thôn mới, đến nay bức tranh nông thôn tại Hải Phòng đã thay đổi cả về chất và về lượng. Xây dựng nông thôn mới đã trở thành phong trào lớn, nông thôn Hải Phòng thực sự “thay da, đổi thịt”.

Tích cực chuẩn bị nội dung tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XV

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ phát biểu bế mạc.
(PLVN) - Sáng 15/6, phát biểu bế mạc Phiên họp thứ 57 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh, sau 1,5 ngày làm việc với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc và hết sức trách nhiệm, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã hoàn thành toàn bộ chương trình phiên họp; trong đó xem xét, cho ý kiến 6 nội dung và thông qua 1 Nghị quyết về công tác nhân sự.

Chỉ thị của Ban Bí thư về thu hồi tài sản tham nhũng (Bài 3): Cần đánh giá toàn diện hệ thống pháp luật hiện hành về thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội

 Cơ chế thu hồi tài sản không qua xét xử sẽ có nhiều điểm mới. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -Cơ chế thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội liên quan đến nhiều thiết chế khác như đăng ký tài sản, giao dịch; kê khai và kiểm soát tài sản, thu nhập; hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt... Chính vì thế, để hình thành cơ chế này đòi hỏi phải rà soát, đánh giá một cách toàn diện, tổng thể hệ thống pháp luật hiện hành.

Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam 1 triệu liều vaccine phòng chống COVID-19

Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam 1 triệu liều vaccine phòng chống COVID-19
(PLVN) - Thực hiện kết quả của các cuộc điện đàm giữa Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính với Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide, Đại sứ Nhật Bản đã chuyển thông điệp của Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính về việc Chính phủ Nhật Bản quyết định hỗ trợ Việt Nam 1 triệu liều vaccine để phòng chống COVID-19.

Chỉ thị của Ban Bí thư về công tác thu hồi tài sản tham nhũng: BÀI 2: Lời cảnh tỉnh làm mất động cơ phạm tội

Thu hồi tài sản tham nhũng trong thời gian qua đã có chuyển biến tích cực. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -Việc Ban Bí thư lần đầu tiên ban hành Chỉ thị chuyên về công tác thu hồi tài sản tham nhũng, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng quyền hơn nữa cho thanh tra viên, theo TS. Đinh Văn Minh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Thanh tra Chính phủ), đây là điều rất mới, như lời cảnh tỉnh làm mất động cơ phạm tội.