Gạo Việt mất giá, lỗi tại các “ông lớn“?

(PLO) - Liên minh “Vì quyền của nông dân và hiệu quả của nền nông nghiệp Việt Nam” (Liên minh Nông nghiệp) cho rằng, việc tập trung xuất khẩu thông qua một số ít đầu mối khiến các doanh nghiệp lớn có xu hướng tìm những thị trường xuất khẩu các lô lớn loại gạo chất lượng thấp, giá rẻ... 
Từ đầu năm đến nay, thị trường XK gạo thương mại của Việt Nam gặp nhiều khó khăn do không thể cạnh tranh được với các loại gạo của Ấn Độ, Philiipines hay Thái Lan vì giá bán của họ thấp hơn giá thành của Việt Nam Từ đầu năm đến nay, thị trường XK gạo thương mại của Việt Nam gặp nhiều khó khăn do không thể cạnh tranh được với các loại gạo của Ấn Độ, Philiipines hay Thái Lan vì giá bán của họ thấp hơn giá thành của Việt Nam
Thống kê cho thấy, các công ty lương thực nhà nước vẫn chiếm vai trò thống lĩnh trên thị trường xuất khẩu gạo. Thị phần của Vinafood1 và Vinafood2 năm 2013 chiếm hơn 40% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam. Các “ông lớn” là tác nhân có vai trò chi phối trong chuỗi giá trị lúa gạo xuất khẩu.
“Tự tay trói mình”
Sở dĩ 2 tổng công ty nhà nước này có vai trò lớn như vậy là do các doanh nghiệp (DN) khác đang bị ràng buộc điều kiện kinh doanh quy định tại Nghị định số 109/2010/NĐ-CP. Theo đó, DN muốn kinh doanh xuất khẩu (XK) gạo phải đảm bảo: có ít nhất một kho chuyên dùng dự trữ tối thiểu 5.000 tấn lúa; sở hữu ít nhất một cơ sở xay xát thóc với công suất tối thiểu là 10 tấn thóc/giờ tại tỉnh, thành phố có thóc, gạo hàng hóa XK hoặc có cảng biển XK thóc, gạo.  
Theo Liên minh Nông nghiệp, mục tiêu của chính sách này là giảm bớt các đầu mối XK (mà nhiều DN chỉ thuần túy môi giới) nhằm tránh hiện tượng tranh mua, tranh bán. Hệ quả của chính sách này là tập trung xuất khẩu vào một số DN lớn, loại bỏ các DN nhỏ vì khó đáp ứng được hai điều kiện trên. 
Tuy nhiên, chính sách này lại không đạt được mục tiêu liên kết nhà xuất khẩu với nông dân; thậm chí, còn tạo ra thêm một tầng lớp nữa giữa nông dân và DN xuất khẩu. Đó là các DN thu gom cho các DN xuất khẩu. 
Việc tập trung XK vào một số ít DN khiến những DN lớn này có xu hướng tìm các thị trường XK các lô lớn các loại gạo chất lượng thấp với giá rẻ, thay vì tìm kiếm XK tại các thị trường ngách những loại gạo có chất lượng cao với giá bán cao hơn. 
Chính sách này cũng gây khó khăn cho các DN nhỏ có liên kết với nông dân để XK các giống lúa chất lượng cao, lúa hữu cơ, đặc sản địa phương, có thị trường đầu ra ổn định, lợi nhuận cao và tính cạnh tranh cao, nhưng lại không thể trực tiếp XK do không đủ điều kiện về kho chứa, hệ thống xay xát (chủ yếu vì quy mô không cho phép sở hữu các công đoạn đó).
“Ông lớn” nói gì?
Chính phủ đang điều tiết XK gạo thông qua các chính sách về điều kiện đối với DN XK gạo, quy định về hạn chế số lượng DN, quy định giá sàn XK gạo. Và quan trọng hơn là thực hiện các hợp đồng bán gạo tập trung thông qua Hiệp hội Lương thực Việt Nam và các tổng công ty lương thực Vinafood1, Vinafood2.
Bà Cao Thị Hạnh, Chánh Văn phòng Vinafood1 phân trần: Trên thực tế, các DN XK có rất ít khả năng dẫn dắt (khuyến khích hoặc hạn chế) sản lượng lúa gạo sản xuất. Điều này hoàn toàn do người trồng lúa quyết định dựa trên nhiều yếu tố (như kỳ vọng của họ về giá cả vụ tới, cơ hội chuyển đổi sang ngành nghề khác, quy hoạch của địa phương...). 
Trong hoạt động kinh doanh lúa gạo vừa qua, các DN đã gặp rất nhiều khó khăn trong việc nắm bắt thông tin dự báo về sản lượng mùa vụ, lượng lúa gạo tồn kho, bởi vì số liệu thống kê dự báo của các cơ quan chức năng nhiều khi cũng không sát với thực tế.
Đại diện Vinafood1 nói cách đánh giá của các nhà nghiên cứu về thị trường gạo hiện nay nghiêng về “đầu ra” nhiều hơn “đầu vào”. Tức là tập trung vào việc tại sao giá bán gạo của Việt Nam thấp và không đảm bảo lợi nhuận cho nông dân, và thông thường trách nhiệm này được cho là thuộc về DN XK.  
Theo bà Hạnh thì thị trường gạo đã hoàn toàn là thị trường mở, DN XK không thể bán gạo với giá cao hơn giá bán của các quốc gia XK khác cho cùng một loại gạo có chất lượng tương đương nhau. Từ đầu năm đến nay, thị trường XK gạo thương mại của Việt Nam gặp nhiều khó khăn do không thể cạnh tranh được với các loại gạo của Ấn Độ, Philiipines hay Thái Lan vì giá bán của họ thấp hơn giá thành của Việt Nam. 
“Giá thành sản xuất gạo của Việt Nam quá cao so với các nước, trong khi chúng ta chưa có nhiều loại gạo có chất lượng cao để bán với giá đủ để đảm bảo tỷ lệ lợi nhuận kỳ vọng cho cả DN và nông dân. Giá thành cao vì sao? Vì năng suất sản xuất thấp, chính sách hạn điền ảnh hưởng đến việc áp dụng khoa học kỹ thuật và cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp; vì các chi phí đầu vào như giống, phân bón không được kiểm soát giá (lợi nhuận trong kinh doanh giống và phân bón là siêu lợi nhuận so với tỷ suất lợi nhuận của các DN XK gạo)…. Đây hoàn toàn không phải lỗi của các nhà XK” - bà Cao Thị Hạnh, Chánh Văn phòng Vinafood1.
Phi Hùng
Cùng chuyên mục
Ảnh minh họa

Bao giờ Vietnam Airlines mới hoàn tiền cho khách hàng?

(PLVN) - Từ dịp Tết năm 2020, nhiều người mua vé máy bay của hãng bay Vietnam Airlines nhưng sau đó không thể bay do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Điều đáng nói, đến thời điểm này, Vietnam Airlines vẫn chưa hoàn trả lại tiền cho nhiều khách hàng.

Đọc thêm

Nhiều lợi thế trong chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam

Trong Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương đã phát triển hệ thống điện Việt Nam theo hướng xanh, bền vững, phù hợp cam kết tại COP26
(PLVN) -Để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc đầu tiên cần làm là chuyển dịch năng lượng. Nhiều chuyên gia am tường về năng lượng trong, ngoài nước đều cho rằng, Việt Nam có nhiều lợi thế về vấn đề này.

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?
(PLVN) -Theo đại diện Ngân hàng nhà nước (NHNN), mức tăng này là phù hợp với điều kiện, diễn biến thị trường trong và ngoài nước, phù hợp với mục tiêu xuyên suốt của điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) là góp phần ổn định thị trường tiền tệ, kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp
(PLVN) -  Trong bối cảnh công nghệ truyền tin đang phát triển nhanh, mạnh như hiện nay, các doanh nghiệp (DN) đã lựa chọn thêm cho mình những cách thức mới để lan tỏa thông tin như phát triển trang Facebook định danh, những trang Youtube chính thức (official)... Thế nhưng khi được hỏi, phần lớn đều khẳng định giá trị, vai trò của báo chí trong chuyển tải thông điệp của DN. Vì đó là kênh truyền thông uy tín, khó có phương tiện nào thay thế được.

Trào lưu tiêu dùng 'xanh' nói 'không' với những thương hiệu lớn ở Hồ Gươm

Một cửa hàng nhìn thẳng ra Hồ Gươm (Hà Nội)

(PLVN) -  Chia sẻ với PLVN, một nhóm bạn trẻ thuộc Câu lạc bộ Sống Xanh khẳng định, khi lựa chọn thương hiệu nào đó, họ luôn ưu tiên những địa điểm có ý thức bảo vệ môi trường, và sẵn sàng nói "không" với những thương hiệu chưa coi trọng điều này, kể cả là những thương hiệu lớn nằm ở những con phố gần "trái tim" Thủ đô.

Cứ 3 doanh nghiệp thì có 1 chấp nhận chi tiền 'bôi trơn' để trúng thầu

Ảnh minh họa.
(PLVN) -Nhiều doanh nghiêp (DN) trong đó có DN cung cấp trang thiết bị y tế đồng ý với nhận định về tình trạng chi trả “hoa hồng” để trúng thầu… Có trường hợp DN từ chối không chi trả những chi phí này khiến tiến độ hoàn thành hồ sơ bị chậm trễ, không nộp được hồ sơ dự thầu, gây tổn thất lớn hơn khoản chi trả này.

Ra mắt Trục phát triển hợp đồng điện tử Việt Nam

Lễ ra mắt Trục phát triển hợp đồng điện tử
(PLVN) -  Hệ thống Trục phát triển hợp đồng điện tử Việt Nam sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các tổ chức chứng thực hợp đồng điện tử trong hoạt động cung cấp dịch vụ, đồng thời cung cấp cổng tra cứu, xác thực hợp đồng điện tử.

Nhiều quan ngại nếu ‘chẻ’ Tổng cục Đường bộ thành hai Cục

Nếu Tổng cục này bị tách thành hai Cục thì sẽ tăng thêm bộ máy và cán bộ lãnh đạo, quản lý
(PLVN) -Tổng cục Đường bộ Việt Nam tới đây sẽ bị “xóa” tên, và dự kiến sẽ tổ chức lại thành hai đơn vị thuộc Bộ GTVT đó là Cục Đường bộ Việt Nam và Cục Đường bộ cao tốc Việt Nam. Cả hai Cục này đều quản lý nhà nước về một chuyên ngành, đó là đường bộ?

Hãng xe Nhật giúp doanh nghiệp trong nước công nghiệp hỗ trợ ô tô

Hãng xe Nhật giúp doanh nghiệp trong nước công nghiệp hỗ trợ ô tô
(PLVN) -Cục Công Nghiệp (Bộ Công Thương) và Toyota Việt Nam (TMV) và vừa ký kết Biên bản ghi nhớ Dự án Hợp tác hỗ trợ doanh nghiệp (DN) trong nước trong lĩnh vực công nghiệp nhằm nâng cao năng lực và tăng cường liên kết giữa DN hỗ trợ trong nước với các nhà lắp ráp ô tô giai đoạn 2022 - 2023.

Dầu khí: Kinh tế mũi nhọn phải 'nhọn' hơn

Công trình dầu khí trên biển của PVN
(PLVN) -  Các hợp đồng dầu khí ngày càng ít đi, sản lượng khai thác dầu khí ngày càng suy giảm đang khiến những người hoạt động trong lĩnh vực Dầu khí Việt Nam “nóng ruột”, muốn sớm sửa đổi Luật Dầu khí để phù hợp với thực tiễn, “hút” được ngày một nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Dự kiến, dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ được Quốc hội thảo luận, cho ý kiến lần đầu vào hôm nay (15/6).

Hôm nay, Tổng cục Thuế livestream hỗ trợ người nộp thuế

Hôm nay, Tổng cục Thuế livestream hỗ trợ người nộp thuế
(PLVN) -Để hỗ trợ cho người nộp thuế sử dụng hóa đơn điện tử được thuận lợi, ngày 15/6/2022, Tổng cục Thuế tổ chức chương trình “Hỗ trợ trực tuyến về Hóa đơn điện tử” giới thiệu những điểm cần lưu ý và giải đáp vướng mắc thường gặp của người nộp thuế trong quá trình đăng ký, sử dụng Hóa đơn điện tử.

Bổ nhiệm Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Tổng cục Thuế

Phó Tổng cục trưởng Vũ Chí Hùng trao quyết định tiếp nhận và bổ nhiệm cho ông Bùi Việt Hùng (phải).
(PLVN) -Ngày 14/6, Tổng cục Thuế tổ chức hội nghị công bố Quyết định 899/QĐ-TCT về việc tiếp nhận và bổ nhiệm ông Bùi Việt Hùng, Phó Trưởng ban Quản lý thu - Sổ, thẻ thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam, giữ chức vụ Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Tổng cục Thuế.