Gắn mác gì cho Tổng thống Barack Obama?

Ông đã bị những nhà phê bình hằn học thuộc cánh hữu gọi là chính trị gia xã hội chủ nghĩa, bị những người ủng hộ thất vọng thuộc cánh tả gán mác kẻ thỏa hiệp và bị các nhân viên coi là người thực dụng.

Còn bản thân Tổng thống Obama, người thường tránh né mác chính trị, đã tự tuyên bố là một "người Dân chủ mới" vào tuần trước.

Tổng thống Obama nhận mình là "người Dân chủ mới". Ảnh: AFP

Sau tám tuần làm Tổng thống, ông Obama đã thỏa mãn hoặc làm tức giận hầu hết tất cả mọi người thuộc mọi hệ tư tưởng. Tuy nhiên, triết lý lãnh đạo chưa rõ ràng của ông giờ đang định hình rõ nét hơn khi ông đặt ra một chương trình nghị sự rộng hơn cho phần còn lại của nhiệm kỳ tổng thống.

Sự tổng hợp các triết lý

Chủ nghĩa Obama, như nó đang định hình, dường như là sự tổng hợp các triết lý: một niềm tin mạnh mẽ vào vai trò của chính phủ trong việc xây dựng nền kinh tế và tái phân phối sự giàu có và một quan điểm trung dung hơn về an ninh xã hội cũng như một số vấn đề văn hóa. 

Obama đã thúc đẩy chương trình chi tiêu lớn nhất so với mọi tổng thống trong nhiều thế hệ, đồng thời giảm nhẹ, song không hoàn toàn dẹp bỏ, các chính sách chiến tranh của người tiền nhiệm và chấp nhận một số giá trị mà những người bảo thủ thường ủng hộ.

Sự kết hợp các ý tưởng và bản năng đã phát huy tác dụng trong chính trị tranh cử, giúp Obama giành được chiếc ghế tổng thống bằng cách làm lu mờ sự bất đồng và lôi kéo mọi tầng lớp. Tuy nhiên, giờ đã là ông chủ Nhà Trắng, Obama buộc phải xây dựng các liên minh lập pháp khác nhau - một thách thức lớn căn cứ vào chương trình nghị sự đầy tham vọng của ông.

Obama đã tập hợp được những người theo chủ nghĩa tự do đằng sau các nỗ lực cải cách hệ thống chăm sóc y tế, giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, và tăng thuế đối với người giàu. 

Tuy nhiên, ông đã thách thức hệ tư tưởng tự do về các vấn đề như gắn tiền lương của giáo viên với thành tích và đã giành được sự ủng hộ của phe Cộng hòa về việc gửi thêm 17.000 lính Mỹ tới Afghanistan, rút quân khỏi Iraq chậm hơn so với tiến độ mà phái tả này mong muốn.

"Tôi có lẽ sẽ mô tả ông ấy là một người ôn hòa, người rõ ràng hài lòng với một loạt những quan điểm tiến bộ. Rất khó gắn mác cho ông ấy. Và tôi đoán ông ấy thích như vậy", Michael S.Berman, một nhà chiến lược Dân chủ kỳ cựu nhận xét.

Ngay trước khi tuyên thệ nhậm chức, 40% người Mỹ được khảo sát bởi tờ New York Times và CBS News đã coi ông Obama là một người tự do, trong khi 34% gọi ông là người ôn hòa. 13% xem ông là người bảo thủ. 

Thậm chí hiện nay, các trợ lý của Obama viện dẫn tỷ lệ ủng hộ cao để cho rằng người Mỹ hài lòng với cách tiếp cận của vị tổng thống mới.

"Ông ấy không phải là một nhà tư tưởng. Ông ấy là người thực dụng. Ông ấy là người quan tâm tới những ý tưởng khả thi. Một ai đó có thể tin vào chủ nghĩa này hoặc chủ nghĩa kia song Obama thì không. Ông ấy quan tâm tới cái ông có thể đạt được nhiều hơn là cách người ta mô tả ông ấy". cố vấn cấp cao David Axelrod của Nhà Trắng nói.

Bảo thủ - Ôn hòa - Cứng rắn

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn gần đây với tờ The Times, Obama đã bác bỏ cái mác "xã hội chủ nghĩa", cho rằng ông chỉ đang đưa các suất thuế trở lại vị trí của chúng như trước khi ông Bush lên nắm quyền. Được hỏi liệu "tự do" hay "tiến bộ" thể hiện rõ hơn triết lý của ông, ông nói "Tôi sẽ không tham gia vào việc này".

Tuy nhiên, vài ngày sau, ông lại tham gia. Tại một cuộc họp kín với những người Dân chủ theo đường lối ôn hòa tại Hạ viện, Obama đã tự gọi bản thân là một người Dân chủ mới - một thuật ngữ được phổ biến dưới thời Tổng thống Bill Clinton, đề cập tới những người Dân chủ có quan điểm bảo thủ về tài khóa, tự do về xã hội và tương đối cứng rắn về đối ngoại.

Những người khác nói rằng ông Obama không phù hợp với tuýp Dân chủ mới. Nguyên nhân? Trái với Clinton, người cải cách phúc lợi xã hội và cân bằng ngân sách, Obama giám sát việc chi hơn 1 nghìn tỷ USD để thúc đẩy kinh tế Mỹ, giành 634 tỷ USD trong 10 năm để mở rộng bảo hiểm y tế.

"Obama hóa ra cực kỳ tự do, ủng hộ các chương trình chi tiêu phá vỡ mọi kỷ lục và tăng thuế kỷ lục. Ông ấy khiến ngân sách thâm hụt ở mức kỷ lục và nợ chính phủ ở mức kỷ lục", Peter Wehner, một cựu trợ lý của Bush, viết trên tạp chí  Commentary.

Tương tự, những người theo chủ nghĩa tự do lại không coi Obama là một người Dân chủ mới. "Nếu bạn muốn một cái mác cho Obama, mác đó nên là tiến bộ, thực dụng, dân túy", Justin Ruben, Giám đốc điều hành MoveOn.org, một nhóm có ảnh hưởng thuộc phe tả, nhận định.

Cùng lúc, ông Obama đã ủng hộ nhiều cấu trúc an ninh của chính quyền Bush. Mặc dù ra lệnh đóng cửa nhà tù ở vịnh Guantanamo, Cuba, song Obama đã ủng hộ một số chính sách của Bush về giữ các tù nhân, bảo vệ bí mật nhà nước và bắt các nghi phạm khủng bố từ các nước khác.

Trong lĩnh vực văn hóa, không giống Bush, Obama ủng hộ nạo thai và nghiên cứu tế bào gốc. Tuy vậy, ông cũng chấp nhận các vấn đề mà phe Cộng hòa ủng hộ, làm cho "trách nhiệm" trở thành một chủ đề thường xuyên trong các bài diễn văn và giữ lại văn phòng các sáng kiến dựa trên niềm tin của Bush. Ông đã chống lại những lời kêu gọi của các đồng minh tự do về việc điều tra nhóm này của ông Bush.

Nguồn VietNamNet