Gắn kết nhà trường và doanh nghiệp: Kinh nghiệm từ Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội và những quy định cần tháo gỡ

Cùng doanh nghiệp giải quyết tình trạng thiếu lao động giỏi

Một vấn đề lớn của giáo dục nghề nghiệp nước ta nhiều năm qua là chương trình học thường đi sau thực tế công nghệ từ 5 đến 7 năm. Các chuyên gia tại hội nghị đã nêu ra một thực tế đáng chú ý: Có khoảng 1,4 triệu thanh niên thất nghiệp, nhưng 84% doanh nghiệp vẫn không tìm đủ nhân lực có tay nghề cao. Bên cạnh đó, nhu cầu tuyển dụng hiện nay không chỉ chú trọng bằng cấp mà đánh giá dựa trên bốn yếu tố: ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ, kinh nghiệm thực tế và thái độ làm việc.

Để giải quyết tình trạng này, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội đã chủ động mời doanh nghiệp cùng tham gia vào quá trình dạy học. NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết việc hợp tác này là yếu tố quyết định chất lượng đào tạo và giúp trường thu hút được nhiều học sinh đến đăng ký học.

Mô hình nổi bật của trường là "đào tạo 0 đồng". Nhờ có doanh nghiệp tham gia, sinh viên được học và thực hành ngay trên các máy móc hiện đại nhất. Các em được doanh nghiệp trả lương trong thời gian đi thực tập và được đảm bảo có việc làm sau khi tốt nghiệp. Đối với giáo viên, việc thường xuyên xuống nhà máy làm việc cũng giúp họ cập nhật kiến thức mới, đáp ứng yêu cầu công việc thực tế. Việc này không chỉ mang lại lợi ích cho người học mà còn giúp xã hội có nguồn lao động tốt, giảm bớt chi phí ngân sách nhà nước đầu tư cho các trường công lập.

Những kết quả thực tế từ sự hợp tác

Tính đến nay, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội đã làm việc cùng hơn 400 doanh nghiệp và các hiệp hội lớn. Sự hợp tác này được xây dựng trên cơ sở các bên cùng đầu tư và cùng có lợi, chứ không chỉ dừng ở việc xin hỗ trợ một chiều.

Một trong những kết quả lớn nhất là việc một tập đoàn đã chi 24 tỉ đồng để trường đào tạo và tuyển dụng 100 sinh viên. Ở lĩnh vực công nghệ cao, nhà trường đã kết nối với các công ty công nghệ của Mỹ để mở Trung tâm đào tạo bán dẫn ngay tại Hà Nội. Đối với những ngành nghề như hàng không hay sản xuất chíp bán dẫn, công nghệ thay đổi rất nhanh và cần khoản tiền khổng lồ để mua máy móc. Ngân sách nhà nước không thể cấp đủ tiền cho trường để mua sắm liên tục. Vì vậy, việc trường chủ động tìm kiếm doanh nghiệp để cùng đầu tư là cách nhanh nhất để sinh viên được học công nghệ mới.

Bên cạnh việc dạy học, trường còn đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu. Những sản phẩm do giáo viên và sinh viên nghiên cứu được đưa đến các hội chợ công nghệ để bán ra thị trường. Điều này chứng minh chất lượng đào tạo của trường đã thực sự làm ra được những sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực tế.

Cần chính sách linh hoạt hơn để gỡ vướng

Mặc dù đạt được những kết quả rất tích cực, việc hợp tác giữa trường nghề và doanh nghiệp hiện nay vẫn còn gặp khó khăn. Từ thực tế của Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, có thể thấy hai vướng mắc chính cần được giải quyết.

Thứ nhất, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam (khoảng 97%) là các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa. Nguồn tiền của họ hạn hẹp nên chưa mặn mà với việc đầu tư tài chính vào trường học để đào tạo lao động.

Thứ hai là khó khăn về mặt thủ tục, giấy tờ. Khi một trường học của Nhà nước muốn nhận tiền tài trợ hoặc máy móc từ doanh nghiệp, họ phải làm rất nhiều thủ tục phức tạp theo quy định về quản lý tài sản công. Nếu các quy định này không được nới lỏng, các trường sẽ rất e ngại và sợ sai phạm khi làm việc với doanh nghiệp.

Để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao chất lượng nhân lực đến năm 2030, Nhà nước cần có các quy định pháp luật rõ ràng, dễ hiểu và dễ thực hiện hơn. Những đề nghị của Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội về việc cần có cơ chế hợp tác thoáng hơn và chính sách hỗ trợ tiền đào tạo cho các ngành công nghệ cao là rất hợp lý.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên cũng yêu cầu các trường phải thay đổi cách quản lý. Công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) phải được ứng dụng nhiều hơn trong việc quản lý học sinh, phân tích nhu cầu việc làm và tổ chức giảng dạy.

Có thể nói, để học sinh ra trường có việc làm ngay, việc gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp là con đường hiệu quả nhất. Nhưng để có nhiều trường làm tốt như Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, các quy định quản lí từ phía Nhà nước cần phải thay đổi linh hoạt hơn, tạo ra một môi trường thuận lợi nhất cho nhà trường và doanh nghiệp cùng song hành.