Gắn kết giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp: Động lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Lào Cai
(PLVN) - Chiều 9/4, tại Trường Cao đẳng Lào Cai, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai phối hợp với nhà trường tổ chức hội thảo “Tăng cường gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp”.
Hiện nay, toàn tỉnh Lào Cai có 28 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, với quy mô đào tạo trên 28.000 người. Hệ thống này gồm 3 trường cao đẳng, 3 trường trung cấp, 4 trung tâm giáo dục nghề nghiệp tư thục và 18 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Mạng lưới phân bố tương đối rộng, từng bước đáp ứng nhu cầu học nghề đa dạng của người dân, đặc biệt tại khu vực vùng cao, vùng khó khăn.
Cơ cấu đào tạo được tổ chức linh hoạt theo nhiều trình độ. Trong đó, trình độ cao đẳng chiếm hơn 13% với 3.675 chỉ tiêu, tập trung vào các lĩnh vực dịch vụ như du lịch, tài chính, công nghệ thông tin. Trình độ trung cấp chiếm 24,1% với 6.752 chỉ tiêu, chủ yếu ở các ngành công nghiệp như cơ khí, điện tử. Đáng chú ý, đào tạo ngắn hạn (sơ cấp và dưới 3 tháng) chiếm tới 62,8%, tương đương 17.585 người, cho thấy nhu cầu lớn về đào tạo nhanh, linh hoạt để đáp ứng thị trường lao động.
Toàn tỉnh Lào Cai hiện tổ chức đào tạo khoảng 100 ngành, nghề, trong đó các lĩnh vực như điều dưỡng, du lịch, công nghệ ô tô, điện công nghiệp, logistics, công nghệ thông tin thu hút đông đảo người học, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế địa phương. Song song với đó, nhiều chính sách hỗ trợ đã được triển khai như miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, đào tạo cho lao động trong doanh nghiệp nhỏ và vừa… góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục nghề nghiệp cho người dân.
Những năm gần đây, hoạt động liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp đã có chuyển biến tích cực. Giai đoạn 2021 - 2025, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong tỉnh đã hợp tác với hơn 250 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Nội dung hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu, không chỉ dừng ở tiếp nhận thực tập, tuyển dụng mà còn mở rộng sang xây dựng chương trình đào tạo, đánh giá kỹ năng nghề và đào tạo theo đơn đặt hàng.
Một số mô hình liên kết hiệu quả đã được hình thành. Điển hình như Trường Cao đẳng Lào Cai hiện thiết lập quan hệ với hơn 200 doanh nghiệp, triển khai các hình thức hợp tác như đặt hàng đào tạo, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ thiết bị và cấp học bổng. Các trung tâm giáo dục nghề nghiệp tại Sa Pa cũng chủ động liên kết với hệ thống khách sạn, nhà hàng, khu du lịch để tổ chức đào tạo gắn với thực tiễn. Nhờ đó, tỷ lệ học sinh, sinh viên có việc làm sau đào tạo tại một số cơ sở đạt trên 85%, đóng góp tích cực vào công tác giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp vẫn còn tồn tại không ít hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp mới chỉ tham gia ở khâu tuyển dụng hoặc tiếp nhận thực tập sinh, trong khi chưa tham gia sâu vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, giảng dạy và đánh giá người học.
Một số cơ sở đào tạo còn chậm đổi mới công nghệ, chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi số của doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng phải đào tạo lại sau tuyển dụng, gây lãng phí nguồn lực xã hội. Bên cạnh đó, cơ chế, chính sách hỗ trợ và khuyến khích liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp còn thiếu đồng bộ, chưa tạo động lực đủ mạnh.
Trước thực tế này, tỉnh Lào Cai đang xây dựng Đề án nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, trong đó xác định việc tăng cường gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp là một trong những giải pháp trọng tâm.
Đồng thời, tỉnh cũng triển khai mô hình hợp tác “3 nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp trong lĩnh vực lao động, việc làm. Mô hình này hướng tới việc hình thành hệ sinh thái đào tạo bền vững, trong đó doanh nghiệp không chỉ là đơn vị sử dụng lao động mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo.
Tại hội thảo, các đại biểu đã trình bày nhiều tham luận và đóng góp ý kiến từ góc nhìn của cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp. Nội dung thảo luận tập trung phân tích thực trạng liên kết hiện nay, đồng thời đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hợp tác hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong đào tạo nghề, đề xuất các giải pháp ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động.
Hội thảo được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của các bên liên quan, qua đó thúc đẩy gắn kết hiệu quả giữa đào tạo và sử dụng lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Lào Cai trong giai đoạn tới.