FTA Việt Nam- EU: Nhiều cơ hội, lắm thách thức

Bên lề Hội thảo “FTA Việt Nam – EU - Cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” vừa được Vafie, UBQG Hợp tác Kinh tế Quốc tế, Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên (Mutrap III) phối hợp tổ chức tại Hà Nội, ông Nguyễn Văn Toàn- PCT Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư Nước ngoài (Vafie) cho biết, thống kê chưa đầy đủ cho thấy, hiện Việt Nam đang xuất siêu vào thị trường EU với nhiều mặt hàng khác nhau, mạnh nhất vẫn là các mặt hàng cà phê, giầy dép, may mặc, thủy sản…. cho thấy DN Việt Nam có thể dần khắc phục những tồn tại để tham gia vào chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của toàn cầu:

- Các DN đầu tư nước ngoài được hiểu là “có một chân ở Việt Nam và một chân ở nước ngoài”. Họ có một nguồn cung ứng ổn định về nguyên vật liệu, sản xuất ở nước ngoài,ở nước họ  hoặc ở nước thứ ba. Họ cũng có một thị trường xuất khẩu ổn định hơn các DN Việt Nam bởi họ có một thị trường gắn kết tại xứ sở của mình và thị trường các nước mà họ có quan hệ. Đương nhiên họ cũng chịu các tác động chung  như DN ngành ô tô, họ sẽ chịu các tác động chung khi nhập khẩu ô tô từ EU vào Việt Nam và các DN sản xuất, lắp ráp ô tô tại nước ta sẽ bị cạnh tranh gay gắt. Tương ứng với các đặc thù riêng thì họ cũng có các thuận lợi, thí dụ như họ làm thương mại với Việt Nam, sau một thời gian , các DN sẽ chuyển hướng đầu tư, để xuất khẩu trở lại chính những quốc gia đang làm ăn với họ, thậm chí là xuất khẩu vào chính nước họ. Và cũng giống như các DN Việt Nam, các DN có vốn đầu tư nước ngoài cũng sẽ chịu các tác động của cạnh tranh, của chia sẻ thị phần nhất là khi giảm các dòng thuế.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để nắm rõ các thách thức và thuận lợi đòi hỏi cộng đồng DN cần phải tham gia nhiều hơn vào các quá trình của đàm phán, ông nghĩ gì về điều này?

- Thực tế thời gian qua cho thấy, với tất cả các hiệp định chúng ta đã ký kết, kể cả là việc trở thành thành viên của WTO, các đoàn đàm phán đã lấy ý kiến, tham khảo ý kiến từ các DN nhưng dưới hình thức không chính thức. Tuy nhiên, gần đây Văn phòng Chính phủ đã có công văn yêu cầu các bộ ngành, đặc biệt là Bộ Công Thương soạn thảo quy chế, DN được tham gia vào quy trình, quá trình đàm phán hiệp định thương mại quốc tế của nước ta. Khi những nội dung như vậy được luật hóa, sự tham gia của DN không phải là không chính thức nữa, mà còn là quyền lợi và trách nhiệm của DN phải tham gia bởi các đàm phán ký kết đó sẽ tác động trực tiếp đến đời sống của DN.

Thưa ông, nhiều ý kiến cho rằng, đàm phán FTA Việt Nam- EU cũng cần tính đến việc nằm trong một tổng thể chiến lược đàm phán quốc tế để có thể sâu chuỗi, nhìn rõ hơn các vấn đề, các nội dung đàm phán, ông có đồng quan điểm này không?

- Thực chất trong vấn đề này chúng ta cũng đã có các tổng kết nhưng chưa có các tổng kết, đánh giá toàn diện, sâu sắc. Chúng ta rất cần các nghiên cứu, các đánh giá trước khi hiệp định FTA với EU được ký kết. Bởi đến nay đã có 5 hiệp định Việt Nam và ASEAN ký kết với các đối tác khác nhưng lại chưa có hiệp định tự do song phương nào riêng của Việt Nam ký với các đối tác là quốc gia, các thể chế nào. FTA Việt Nam và EU được xem là hiệp định đầu tiên và mở màn cho ký kết hiệp định thương mại tự do song phương mà Việt Nam triển khai. Việc tổng kết và đúc rút các kinh nghiệm đàm phán là rất cần thiết. Cần phải biết được sau các chương trình, hợp tác và ký kết các ngành hàng bị tác động gì, chịu ảnh hưởng gì, xuất nhập khẩu ra sao…cần phải xem xét và đúc kết thành bài học và kinh nghiệm cho các đàm phán về sau. Ngoài ra, chúng ta cũng cần học tập và nghiên cứu các đàm phán, ký kết của các nước, mỗi khi họ có các hợp tác song phương, để từ đó đúc rút kinh nghiệm và bài học cho mình.

Xin cảm ơn ông!

Hồng Anh