Đường ngoại sẽ "nuốt chửng" mía đường trong nước?

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) -  Diện tích giảm, năng suất giảm, sản lượng giảm, số hộ dân trồng mía giảm, số nhà máy chế biến cũng giảm... Sự thiếu hụt nguồn cung đường trong nước lại đang được nguồn đường nhập khẩu... bù đắp.
Đường cát nhập khẩu vào Việt Nam chủ yếu từ Thái Lan Đường cát nhập khẩu vào Việt Nam chủ yếu từ Thái Lan

Chỉ đáp ứng 40% nhu cầu tiêu dùng

Theo Hiệp hội mía đường Việt Nam (VSSA), mặc dù Việt Nam đứng thứ tư tại Đông Nam Á (sau Thái Lan, Indonesia, Philippines) và thứ 15 trên thế giới về diện tích trồng mía, song ngành mía đường Việt Nam đang có xu hướng co giảm.

Diện tích trồng mía giảm từ hơn 274 nghìn ha trong vụ 2016-2017 xuống còn gần 151 nghìn ha hiện nay, tương đương mức giảm trên 45%. Năng suất giảm từ 64,8 tấn/ha xuống còn 61,5 tấn/ha trong cùng giai đoạn (5,1%).

Số hộ tham gia trồng mía giảm từ gần 219,5 nghìn hộ xuống ở mức khoảng 126.000 hộ hiện nay. Sụt giảm cũng thể hiện trong khâu chế biến: 38 nhà máy năm 2017 giảm còn 29 nhà máy hiện nay. Từ 2017 tới nay sản lượng đường giảm từ 1,24 triệu tấn xuống còn 0,77 triệu tấn, tương đương mức giảm 38%.

Ngược lại, lượng đường nhập khẩu (NK) vào Việt Nam ngày càng tăng. Lượng nhập năm 2020 tăng gần 340% so với năm 2019. Đường NK cả chính ngạch và nhập lậu chủ yếu có nguồn gốc từ Thái Lan, được nhập vào Việt Nam thông qua đường bộ từ Campuchia và Lào.

Theo ông Cao Anh Đương, quyền Chủ tịch VSSA, lượng cung trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 40% cầu tiêu dùng và được bù đắp bằng lượng NK. Trong giai đoạn 2017-2020, bình quân mỗi năm Việt Nam phải NK 1,2 - 1,8 triệu tấn đường.

Cạnh tranh không lại!

Theo lãnh đạo VSSA, có nhiều yếu tố khiến cho ngành mía đường suy giảm, trong đó có yếu tố quan trọng nhất là năng lực cạnh tranh của ngành còn thấp, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế khi các hàng rào về thuế quan được loại bỏ, cho phép đường NK với giá cạnh tranh đặc biệt từ Thái Lan được nhập vào Việt Nam.

Cụ thể, sản xuất trong nước hiện đang phải cạnh tranh khốc liệt với đường NK, đặc biệt kể từ khi Việt Nam tham gia Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), theo đó thuế NK đường vào Việt Nam giảm xuống còn 0-5% theo từng mặt hàng cụ thể bắt đầu từ 1/1/2020.

“Mặc dù Việt Nam đang áp dụng mức thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với đường nhập từ Thái Lan (47,64%), nhưng mức thuế này có thể sẽ tạo động lực cho việc mở rộng NK lậu - vấn nạn đã hình thành từ lâu nhưng đến nay chưa được giải quyết triệt để và trong tương lai xa không khuyến khích được ngành mía đường có những thay đổi đột phá nằm nâng cao lợi thế cạnh tranh...”, ông Cao Anh Đương, quyền Chủ tịch VSSA nhận định.

Đặc biệt, chi phí sản xuất, chế biến và quản lý sản xuất của ngành mía Việt Nam hiện cao hơn Thái Lan ở các mức tương ứng là 30%, 183,4% và 52,9%. Cùng với đó, hiệu quả sản xuất kinh doanh mía đường và khả năng cạnh tranh của cây mía so với các cây trồng khác có sử dụng cùng nguồn quỹ đất đang có sự cách biệt.

Cụ thể, trong vụ 2019-2020, tại khu vực Miền Trung - Tây Nguyên, cây sắn, ngô, keo lai có hiệu quả kinh tế cao hơn so với cây mía khoảng từ 500-800% tính trên cùng một đơn vị diện tích đất. Tại khu vực Đông Nam Bộ, cây sắn và ngô vượt trội khoảng 1.000-3.000% về hiệu quả so với cây mía. Tại vùng Tây Nam bộ, cây lúa cho hiệu quả cao hơn cây mía khoảng 3.000 - 4.400%.

Theo ông Tô Xuân Phúc, chuyên gia Forest Trends, điều đáng ngại chính là yếu tố nội tại của ngành mía đường.

Số liệu của VSSA cho thấy, người trồng mía, chủ yếu là các hộ gia đình (80,6%), đóng vai trò chủ đạo ở đầu chuỗi cung, cung phần lớn lượng mía nguyên liệu cho các nhà máy chế biến. Tuy nhiên, vai trò, vị thế và đặc biệt là lợi ích của hộ thu được từ việc tham gia chuỗi là nhỏ nhất so với các nhóm khác tham gia chuỗi (nhóm hộ trồng mía chỉ nhận được dưới 11% trong tổng lợi nhuận từ chuỗi, tiếp đến là các nhà máy đường, trong khi gần 44% lợi nhuận rơi vào khâu phân phối).

Không những thế, khâu thu mua mía nguyên liệu đang có sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhà máy, thường là có sự cấu kết với các thương lái mía. Kết quả là các hợp đồng liên kết giữa hộ và các nhà máy bị phá vỡ, nguồn nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy không đảm bảo, tạo ra sự mất lòng tin giữa các bên tham gia liên kết...

“Các yếu tố cạnh tranh giữa ngành mía đường Việt Nam và ngành mía đường của các nước trong khu vực, giữa cây mía và các cây trồng khác cạnh tranh khác về nguồn đất sản xuất ở các vùng sinh thái khác nhau ở Việt Nam. Không nâng cao được lợi thế cạnh tranh trong tương lai có thể làm cho ngành sản xuất mía đường của Việt Nam khó khăn để tồn tại. Nếu điều này xảy ra, Việt Nam sẽ vào vị thế như Malaysia và Đài Loan (Trung Quốc), phụ thuộc hoàn toàn vào đường NK. Nếu Việt Nam cần ngành mía đường tồn tại và phát triển trong tương lai, ngành cần phải có những thay đổi vĩ mô, nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh…”, chuyên gia Forest Trends cảnh báo.

“Tính từ thời điểm Việt Nam xoá bỏ quy định về hạn ngạch và giảm thuế NK đường xuống mức thấp 5% theo Hiệp định ATIGA từ ngày 1/1/2020, sản xuất, chế biến mía đường vụ 2019-2020 có sự tụt giảm sâu cả về diện tích, năng suất, sản lượng, số hộ tham gia trồng mía, nhà máy chế biến… Rõ ràng, ngành mía đường đã thiếu sự chuẩn bị kỹ càng trước khi mở cửa và điều này đã dẫn tới sự thất thế của ngành mía đường trong nước...”, Ông Tô Xuân Phúc, chuyên gia Forest Trends

Thanh Thanh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cơ quan Nhà nước 'nhầm vai' trong các Hợp đồng BOT?

Ảnh minh họa

(PLVN) - Bản chất của phương thức đối tác công - tư (PPP) là Nhà nước và nhà đầu tư cùng ký hợp đồng để xây dựng công trình giao thông, cung cấp dịch vụ cho người dân. Thế nhưng trên thực tế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong các dự án PPP luôn nghĩ rằng mình có quyền quản lý và nhà đầu tư là đối tượng bị quản lý?

Nhiều lợi thế trong chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam

Trong Quy hoạch điện VIII, Bộ Công Thương đã phát triển hệ thống điện Việt Nam theo hướng xanh, bền vững, phù hợp cam kết tại COP26
(PLVN) -Để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc đầu tiên cần làm là chuyển dịch năng lượng. Nhiều chuyên gia am tường về năng lượng trong, ngoài nước đều cho rằng, Việt Nam có nhiều lợi thế về vấn đề này.

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?

Ngân hàng nói gì khi tỷ giá USD/VND tăng 2% so với cuối năm 2021?
(PLVN) -Theo đại diện Ngân hàng nhà nước (NHNN), mức tăng này là phù hợp với điều kiện, diễn biến thị trường trong và ngoài nước, phù hợp với mục tiêu xuyên suốt của điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) là góp phần ổn định thị trường tiền tệ, kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp

Báo chí là lựa chọn số một khi doanh nghiệp muốn chuyển tải thông điệp
(PLVN) -  Trong bối cảnh công nghệ truyền tin đang phát triển nhanh, mạnh như hiện nay, các doanh nghiệp (DN) đã lựa chọn thêm cho mình những cách thức mới để lan tỏa thông tin như phát triển trang Facebook định danh, những trang Youtube chính thức (official)... Thế nhưng khi được hỏi, phần lớn đều khẳng định giá trị, vai trò của báo chí trong chuyển tải thông điệp của DN. Vì đó là kênh truyền thông uy tín, khó có phương tiện nào thay thế được.

Trào lưu tiêu dùng 'xanh' nói 'không' với những thương hiệu lớn ở Hồ Gươm

Một cửa hàng nhìn thẳng ra Hồ Gươm (Hà Nội)

(PLVN) -  Chia sẻ với PLVN, một nhóm bạn trẻ thuộc Câu lạc bộ Sống Xanh khẳng định, khi lựa chọn thương hiệu nào đó, họ luôn ưu tiên những địa điểm có ý thức bảo vệ môi trường, và sẵn sàng nói "không" với những thương hiệu chưa coi trọng điều này, kể cả là những thương hiệu lớn nằm ở những con phố gần "trái tim" Thủ đô.

Cứ 3 doanh nghiệp thì có 1 chấp nhận chi tiền 'bôi trơn' để trúng thầu

Ảnh minh họa.
(PLVN) -Nhiều doanh nghiêp (DN) trong đó có DN cung cấp trang thiết bị y tế đồng ý với nhận định về tình trạng chi trả “hoa hồng” để trúng thầu… Có trường hợp DN từ chối không chi trả những chi phí này khiến tiến độ hoàn thành hồ sơ bị chậm trễ, không nộp được hồ sơ dự thầu, gây tổn thất lớn hơn khoản chi trả này.

Ra mắt Trục phát triển hợp đồng điện tử Việt Nam

Lễ ra mắt Trục phát triển hợp đồng điện tử
(PLVN) -  Hệ thống Trục phát triển hợp đồng điện tử Việt Nam sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các tổ chức chứng thực hợp đồng điện tử trong hoạt động cung cấp dịch vụ, đồng thời cung cấp cổng tra cứu, xác thực hợp đồng điện tử.

Nhiều quan ngại nếu ‘chẻ’ Tổng cục Đường bộ thành hai Cục

Nếu Tổng cục này bị tách thành hai Cục thì sẽ tăng thêm bộ máy và cán bộ lãnh đạo, quản lý
(PLVN) -Tổng cục Đường bộ Việt Nam tới đây sẽ bị “xóa” tên, và dự kiến sẽ tổ chức lại thành hai đơn vị thuộc Bộ GTVT đó là Cục Đường bộ Việt Nam và Cục Đường bộ cao tốc Việt Nam. Cả hai Cục này đều quản lý nhà nước về một chuyên ngành, đó là đường bộ?

Hãng xe Nhật giúp doanh nghiệp trong nước công nghiệp hỗ trợ ô tô

Hãng xe Nhật giúp doanh nghiệp trong nước công nghiệp hỗ trợ ô tô
(PLVN) -Cục Công Nghiệp (Bộ Công Thương) và Toyota Việt Nam (TMV) và vừa ký kết Biên bản ghi nhớ Dự án Hợp tác hỗ trợ doanh nghiệp (DN) trong nước trong lĩnh vực công nghiệp nhằm nâng cao năng lực và tăng cường liên kết giữa DN hỗ trợ trong nước với các nhà lắp ráp ô tô giai đoạn 2022 - 2023.

Dầu khí: Kinh tế mũi nhọn phải 'nhọn' hơn

Công trình dầu khí trên biển của PVN
(PLVN) -  Các hợp đồng dầu khí ngày càng ít đi, sản lượng khai thác dầu khí ngày càng suy giảm đang khiến những người hoạt động trong lĩnh vực Dầu khí Việt Nam “nóng ruột”, muốn sớm sửa đổi Luật Dầu khí để phù hợp với thực tiễn, “hút” được ngày một nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Dự kiến, dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ được Quốc hội thảo luận, cho ý kiến lần đầu vào hôm nay (15/6).