Được mùa, chưa hết nỗi lo

3 năm trước, trên địa bàn huyện Tiên Lãng chỉ có một vài hộ sản xuất nấm thử nghiệm cho hiệu quả kinh tế cao. Đến nay, nhà nhà ở Tiên Lãng đua nhau phát triển trang trại trồng nấm. Niên vụ 2010-2011, nông dân trồng nấm trên địa bàn huyện được mùa, thu nhập cao hơn niên vụ trước nhưng vẫn canh cánh nỗi lo về việc nghề này khó có cơ hội phát triển bền vững, khi trang trại trồng nấm ngày càng nhiều mà đầu ra không ổn định.

            

Một số loại nấm cho giá trị kinh tế cao được nông dân Tiên Lãng nhân rộng sản xuất

                                                      

Từ phụ thành chính

 

Gia đình ông Nguyễn Văn Hoàn, hộ sản xuất nấm ở khu 6 thị trấn Tiên Lãng có 4 người. Trước đây, thu nhập của gia đình chỉ trông chờ vào 6 sào ruộng, trong đó có 4 sào cấy lúa, 2 sào trồng rau màu. Khi bắt tay trồng nấm, gia đình ông Hoàn xác định đó chỉ là nghề phụ. Nhưng qua 3 niên vụ sản xuất, đến nay, trồng nấm trở thành nghề chính, mang lại thu nhập cao cho gia đình. Vụ hè, gia đình ông làm 5 đợt nấm rơm với 3 tấn rơm nguyên liệu, cho thu nhập 9 triệu đồng. Cuối vụ hè, gia đình ông ủ tiếp 5 tạ rơm để làm nấm sò, cho thu nhập khoảng 3 triệu đồng. Bên cạnh nấm rơm và nấm sò, gia đình ông Hoàn còn trồng nấm mỡ, cả năm, gia đình ông Hoàn có thu nhập từ nấm khoảng 50 triệu đồng, giải quyết việc làm cho các thành viên trong gia đình với mức thu nhập 2 triệu đồng/người/tháng.

 

Ở xã Kiến Thiết, đến nay, có 25 hộ trồng nấm. Niên vụ vừa qua sản lượng các loại nấm đạt 8,6 tấn nấm rơm, 15,3 tấn nấm mỡ; tổng thu nhập của các hộ sản xuất nấm hơn 478 triệu đồng.

 

Toàn huyện hiện có 339 lán trại trồng nấm với tổng diện tích hơn 36715m2. Bên cạnh các hộ có lán trại đủ tiêu chuẩn quy định, nhiều hộ tiếp tục xây dựng lán trại mới và tận dụng diện tích chuồng trại chăn nuôi để trồng nấm với tổng diện tích 2100m2. Sản phẩm đa dạng các loại nấm gồm nấm mỡ, sò, rơm, mộc nhĩ. Trong niên vụ 2010-2011, toàn huyện có 169 hộ trồng nấm mỡ, thu hoạch được 165 tấn; 129 hộ trồng nấm rơm, thu hoạch hơn 109 tấn. Nghề trồng nấm tạo việc làm ổn định cho 400 lao động thường xuyên và gần 600 lao động thời vụ, bảo đảm thu nhập khoảng 1,5 triệu đồng/1 lao động thường xuyên/tháng.

 

Trang trại trồng nấm ở xã Quyết Tiến (Tiên Lãng)

 

Tìm hướng phát triển bền vững

 

Chỉ trong vòng 3 năm, Tiên Lãng phát triển nhanh các cơ sở sản xuất nấm. Theo thông tin của Phòng trồng trọt, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Tiên Lãng là địa phương đi đầu trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đưa nấm vào trồng đại trà.

 

 Tuy nhiên, một thực tế dễ nhận thấy là hầu hết hộ trồng nấm chưa có đầu ra ổn định. Chị Bùi Thị Tám ở thôn Ngân Bồng, xã Quyết Tiến cho biết: “Đến mùa thu hoạch rộ thì nhà nhà có sản phẩm để bán. Nông dân tự tìm đầu ra là bán buôn cho một số tư thương hoặc trực tiếp giao hàng đến các chợ, siêu thị”. Theo phản ánh của người trồng nấm, những năm qua, sản lượng nấm trên địa bàn huyện ngày càng tăng, nhưng người trồng chưa tìm được đường vào các siêu thị hoặc chợ đầu mối trên địa bàn thành phố, mà phải mang đến các tỉnh bạn, chủ yếu là các chợ và siêu thị ở Hà Nội. Vì vậy, chi phí vận chuyển đáng kể, thu nhập từ trồng nấm giảm nhiều.

 

Còn nhớ vài năm trước, ở một số địa phương như Bát Trang, Chiến Thắng (An Lão) có giai đoạn nông dân ồ ạt trồng cây vải. Đến mùa thu hoạch rộ, vải Hải Phòng bị cạnh tranh bởi “thương hiệu” lớn như Thanh Hà (Hải Dương), Lục Ngạn (Bắc Giang) nên không được giá. Trừ chi phí, lãi không đang kể. Dần dần, người dân bỏ vải để trồng cây khác. Nay nếu các cơ sở trồng nấm ở Tiên Lãng ngày càng nhiều mà không có đầu ra ổn định, e rằng cũng có lúc sẽ bế tắc như vậy. Vòng luẩn quẩn về được mùa rớt giá, phát triển rộ rồi lại phá bỏ sẽ làm nản lòng nhiều nông dân. Đặc biệt, nghề trồng nấm phải chi phí khá nhiều để đầu tư cơ sở vật chất, giống…, trong khi nguồn vốn đầu tư hầu hết vay mượn từ nhiều nguồn khác nhau. Nếu thất thu từ nghề trồng nấm, nông dân sẽ thiệt hại nặng hơn về kinh tế.

 

Trao đổi với chúng tôi về đầu ra cho nấm, ông Nguyễn Văn Thấm, Phó Phòng Nông nghiệp - Phát triển nông thôn huyện Tiên Lãng cho biết, thời gian qua, địa phương có liên kết tiêu thụ với Trung tâm công nghệ sinh học thực vật (Viện Di truyền nông nghiệp Việt Nam), nhưng do giá nấm bán cho Trung tâm thấp hơn nhiều so với giá thị trường nên hầu hết nông dân tự tìm đầu ra”. Từ thực tế này, để phát triển ổn định nghề trồng nấm, thời gian tới, bên cạnh việc mở rộng các lán trại trồng nấm, địa phương quan tâm hơn đến việc giúp đỡ nông dân liên kết mở rộng thị trường, đặc biệt là các siêu thị trên địa bàn thành phố.  Người trồng cũng cần hướng mạnh đến việc chế biến và bảo quản nấm khô xuất khẩu, phát triển nấm tươi trái vụ bảo đảm đa dạng nguồn cung cho thị trường trong mọi thời điểm mới mong giữ được ổn định và có thu nhập cao từ nghề trồng nấm.

 

Hải An