Đừng vì cái lợi trước mắt

Chị Nguyễn Thị L, nhân viên tạp vụ một công ty sản xuất giấy, có nguyện vọng làm thủ tục hưởng trợ cấp BHXH một lần cho chồng chị. Anh ấy là công nhân cùng công ty, tham gia BHXH hơn 25 năm, không may mắc bệnh ung thư vòm họng, gia đình nghèo không có điều kiện thuốc thang nên chị muốn làm thủ tục để có tiền chạy chữa cho anh. Nhiều người khuyên chị rằng chồng chị bệnh nặng không thể qua khỏi, nên chăng để con chị hưởng chế độ tuất vì cháu chưa đầy 3 tuổi, còn quá nhỏ, trong khi công việc của chị không ổn định, lương thấp, khi anh mất sẽ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Nhưng vì thương chồng, “còn nước còn tát” nên chị vẫn quyết định xin hưởng chế độ trợ cấp  BHXH một lần cho anh…

Do hoàn cảnh quá khó khăn đã đành, nhiều lao động không nắm rõ chính sách hưởng lương hưu nên thấy cái lợi trước mắt là làm thủ tục xin nhận trợ cấp BHXH một lần. Anh Nguyễn Văn A, một công nhân giày dép tiếc nuối: “Tôi tham gia BHXH được 15 năm, nhưng vừa rồi thấy mọi người trong công ty đi lĩnh trợ cấp nên cũng làm theo. Nếu được tư vấn trước thì tôi đã đóng BHXH tự nguyện để sau này được hưởng lương hưu chứ. Từ trước đến nay tôi cứ tưởng làm việc ở cơ quan Nhà nước mới có lương hưu…”. Anh A cho biết thêm, sau khi nhận này, nhiều người trong công ty anh mua sắm vài vật dụng trong gia đình là hết khoản tiền trợ cấp. Như vậy, sau này về già, không có lương hưu hay chế độ gì, công việc bấp bênh, sẽ là gánh nặng cho con cháu và phải vất vả lo tìm kế sinh nhai cho đến hết cuộc đời.

Theo số liệu của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trong khi chính sách BHXH tự nguyện đang được Nhà nước đẩy mạnh với mục tiêu thu hút ngày càng nhiều người tham gia thì số lượng nhận trợ cấp BHXH một lần ngày càng tăng vọt. Năm 2008, cả nước có 288.309 người hưởng chế độ trợ cấp BHXH một lần thì đến năm 2009 tăng lên 425.898 người (tăng 47%).

Năm 2009, Hải Phòng có 4991 người hưởng trợ cấp BHXH một lần. Theo lãnh đạo BHXH thành phố, việc cho phép hưởng trợ cấp BHXH một lần sau một năm nghỉ việc làm cho chính sách BHXH không đạt mục tiêu lâu dài. Nên chăng sửa đổi Luật BHXH chỉ cho hưởng trợ cấp một lần với những trường hợp chắc chắn không hưởng chế độ hưu trí hằng tháng như định cư ở nước ngoài, hết tuổi lao động hoặc suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên mà chưa đủ 20 năm tham gia BHXH. Hải Phòng là thành phố thu hút đông lao động nhập cư, phần đông làm việc ở ngành giày dép, may mặc, sản xuất thép, linh kiện điện tử, phụ tùng máy móc…Đây là những ngành nghề nặng nhọc, tuổi nghề của người lao động chỉ khoảng 10-15 năm. Sau khi làm việc trong ngành này, nhiều lao động khó tìm được công việc khác vì vấn đề sức khỏe nên việc tiếp tục tham gia BHXH cho đến lúc đủ tuổi nghỉ hưu gặp nhiều khó khăn. Không ít doanh nghiệp chưa thực hiện đúng chính sách pháp luật về lao động. Vì thế nhiều lao động, nhất là công nhân nữ ngành giày dép, may mặc chỉ làm việc đến 15 năm là kiệt sức, ngoài 40 tuổi, phần lớn số lao động này không đủ sức khỏe để tiếp tục làm việc, nên họ chọn giải pháp hưởng trợ cấp BHXH một lần.

Thực tế, phần lớn lao động làm việc trong các ngành nghề nặng nhọc khó có thể làm việc lâu dài và tham gia BHXH đủ thời gian hưởng hưu trí. Khắc phục vấn đề này, Nhà nước có chính sách BHXH tự nguyện. Người lao động nếu tham gia BHXH bắt buộc chưa đủ năm để hưởng lương hưu có thể tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Thời gian tham gia sau này được cộng vào thời gian tham gia BHXH trước đó để tính hưu trí. Song số người tham gia BHXH tự nguyện quá ít. Năm 2009, Hải Phòng chỉ có 909 người tham gia.

Giám đốc BHXH thành phố Trương Văn Quý cho rằng do chưa nắm được chính sách, người lao động đánh mất quyền lợi hưởng hưu trí. Nếu chỉ thấy cái lợi trước mắt là nhận trợ cấp một lần thì sẽ không được hưởng lương hưu. Về lâu dài, những lao động nhận trợ cấp một lần sẽ không có thu nhập lúc tuổi già. Việc người lao động đua nhau nhận trợ cấp một lần phần nào mất đi ý nghĩa xã hội của quỹ BHXH, đồng thời làm phát sinh khối lượng công việc lớn cho ngành BHXH./.

             Bạch Dương