Đừng để cái khó bó cái khôn

Rừng ngập mặn ven sông, ven biển Hải Phòng không tập trung thành vùng lớn, nhưng lại có vai trò đặc biệt quan trọng. Rừng Hải Phòng có vị trí đặc biệt quan trọng  trong việc cải thiện môi trường, giữ gìn hệ sinh quyển, cần được quan tâm phát triển, quản lý và bảo vệ.  

Chỉ vì thiếu kinh phí

Thực tế, công tác kiểm tra, kiểm soát, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng ở Hải Phòng chậm đổi mới về phương pháp. Việc quản lý, bảo vệ rừng còn những bất cập và chưa tương xứng với vị trí, vai trò mà nhiều nhà khoa học trong nước và trên thế giới đã khẳng định. Chi cục trưởng Chi cục kiểm lâm Hải Phòng Nguyễn Tự Lập cho biết, dự án ứng dụng công nghệ GIS  vào việc theo dõi diễn biến rừng chưa được triển khai do thiếu kinh phí. Hiện nay, Chi cục kiểm lâm Hải Phòng theo dõi diễn biến rừng bằng các bảng biểu thủ công, hoặc sử dụng các phần mềm miễn phí do Cục kiểm lâm cấp, nên việc tập hợp, phân tích dữ liệu, quản lý rừng có nhiều hạn chế.      

Theo Sở Nông nghiệp- PTNT, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng tại cấp xã, phường chưa được quan tâm đúng mức. Rừng của Hải Phòng chủ yếu là rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, hạn chế khai thác nên lợi ích kinh tế từ rừng gần như không có gì, các địa phương không mấy mặn mà. Việc triển khai quy hoạch, xây dựng kế hoạch bảo vệ, phát triển rừng,  cắm mốc ranh giới 3 loại rừng ngoài thực địa ở cấp huyện, xã triển khai chậm. Việc giao đất giao rừng chưa được quan tâm đúng mức, diện tích rừng giao nhỏ lẻ, manh mún, phần lớn diện tích rừng chưa có chủ thực sự nên công tác quản lý khó khăn. Hiện nay, mới có 40% diện tích rừng được giao cho các chủ rừng quản lý. Sự phát triển mạnh các ngành kinh tế trong điều kiện tiềm năng đất đai có hạn, quy hoạch phát triển các ngành còn chồng chéo, chưa đồng bộ, dẫn tới sự xâm hại đất rừng trong quá trình phát triển công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản. Hàng trăm ha rừng chắn sóng ven biển để nuôi trồng thủy sản ở Tràng Cát (Hải An), Tiên Lãng, Dương Kinh, Thủy Nguyên đã bị phá trong các năm 2004-2006. Có những dự án lớn phá rừng chắn sóng như 327 ha rừng Tràng Cát, hàng chục ha rừng ngập mặn đã bị dự án nuôi trồng thủy sản của Tổng công ty thủy sản Hạ Long (ngoài đê biển 1, quận Dương Kinh) xâm lấn dần, dự án thủy sản Việt Mỹ cũng đang phá không ít rừng chắn sóng tự nhiên ở Tiên Lãng…Kể cả rừng quốc gia Cát Bà, thuộc khu dự trữ sinh quyển thế giới cũng bị xâm hại trong các năm 2005-2006 và hiện vẫn còn tình trạng bị chặt phá lén lút cây rừng hoặc đặt bẫy bắt các loài động vật hoang dã. Từ năm 2005 đến nay, Chi cục kiểm lâm Hải Phòng phát hiện và xử lý 19 vụ vi phạm Luật bảo vệ, phát triển rừng.

Đơn giản, nhanh chóng với chìa khoá GIS

Công nghệ GIS hỗ trợ quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng được nhiều địa phương có rừng ứng dụng rất hiệu quả. Các cơ sở dữ liệu được quản lý thông qua phần mềm chuyên dùng rất tiện lợi, giảm bớt dư thừa dữ liệu lưu trữ, cập nhật dữ liệu theo tiêu chuẩn khuôn mẫu thống nhất. Nếu trước đây đi rừng bằng bản đồ và la bàn cầm tay, thì ngày nay, đơn giản hơn, với thiết bị GIS và công nghệ bản đồ kỹ thuật số, các đơn vị lâm nghiệp có thể kiểm tra thực địa và quản lý tài nguyên rừng hiệu quả và nhanh chóng nhờ hệ thống này có khả năng xác định tọa độ, độ cao, cự ly tuyến đường, đo đạc hàng nghìn ha rừng trong một ngày, cho phép nhìn thấy khu vực vừa đo đạc xong bằng màn hình và sau đó chuyển qua chương trình Mapinfo để vẽ lên bản đồ. Tại Hải Phòng, bước đầu, công nghệ này được ứng dụng trong quản lý tài nguyên rừng ở vườn quốc gia Cát Bà như xây dựng hệ thống bản đồ số hoá, theo dõi diễn biến của thảm thực vật rừng, kiểm soát, theo dõi tập tính sinh học của các loài thú…Chi cục kiểm lâm Hải Phòng bước đầu sử dụng một số phần mềm tin học cho việc thống kê, quản lý rừng đơn giản, tiền đề cho việc ứng dụng công nghệ GIS vào quản lý tài nguyên rừng. Sở Nông nghiệp- PTNT xây dựng chương trình ứng dụng công nghệ này trên một số lĩnh vực như quản lý, bảo vệ rừng, bảo vệ thực vật, chăn nuôi thú y và phát triển thủy sản. Hy vọng trong một tương lai gần, công nghệ GIS sẽ được ứng dụng rộng rãi, chuyên nghiệp trong nhiều lĩnh vực ở Hải Phòng.