Dùng dao gây án có thể bị xử như dùng súng: Quy định mới và cảnh báo pháp lý
(PLVN) - Từ năm 2025, pháp luật đã có một thay đổi quan trọng: trong nhiều trường hợp, việc sử dụng dao gây án có thể bị xác định là sử dụng vũ khí quân dụng. Điều này đồng nghĩa với việc người vi phạm không chỉ đối diện một tội danh, mà có thể phải chịu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc hơn nhiều so với trước đây.
Theo Thông tư số 75/2024/TT-BCA của Bộ Công an, các loại dao như dao sắc, dao nhọn, dao gấp, dao bấm, kiếm, giáo, mác, thương, lưỡi lê, mã tấu… đều thuộc danh mục “dao có tính sát thương cao”. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các loại công cụ tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh, trật tự, đồng thời góp phần phục vụ hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm sử dụng dao và hung khí nguy hiểm để thực hiện hành vi phạm tội.
Tuy nhiên, từ ngày 01/01/2025, khi Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ (ban hành ngày 29/6/2024) chính thức có hiệu lực, quy định pháp luật đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng, trong đó có điểm mới đáng chú ý liên quan đến việc sử dụng dao có tính sát thương cao để phạm tội.Theo đó, nếu sử dụng dao có tính sát thương cao với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật thì hành vi này được xác định là sử dụng vũ khí quân dụng.
ßQuy định này dẫn đến một thay đổi lớn trong xử lý tội phạm. Trước đây, các hành vi dùng dao gây án chủ yếu bị xử lý về các tội danh như “Giết người” hoặc “Cố ý gây thương tích”. Còn với quy định mới, người phạm tội còn có thể bị truy cứu thêm về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”. Điều này đồng nghĩa với việc một hành vi vi phạm có thể bị xử lý đồng thời nhiều tội danh, kéo theo mức hình phạt nghiêm khắc hơn đáng kể.
Thực tiễn xét xử đã ghi nhận những trường hợp điển hình. Cuối năm 2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã xét xử một vụ án trong đó bị cáo sử dụng dao trong sinh hoạt để đâm nạn nhân tử vong. Ngoài việc bị tuyên phạt tù chung thân về tội “Giết người”, bị cáo còn bị tuyên thêm 6 năm tù về tội “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”. Tổng hợp hình phạt chung là tù chung thân.
Đáng chú ý, hung khí trong vụ án này chỉ là một con dao dùng trong bếp. Tuy nhiên, do mục đích sử dụng nhằm xâm phạm tính mạng người khác, con dao đã được xác định là vũ khí quân dụng theo quy định của pháp luật.
Không chỉ trong các trường hợp gây chết người, việc sử dụng dao để tấn công người khác, dù chưa gây hậu quả nghiêm trọng, vẫn có thể bị xử lý hình sự. Trong nhiều vụ việc, chỉ cần hành vi có dấu hiệu tấn công vào vùng trọng yếu, sử dụng hung khí nguy hiểm, cơ quan tiến hành tố tụng đã có thể xem xét dấu hiệu của tội “Giết người”.
Một số trường hợp khác, dù người bị hại không yêu cầu xử lý về tội gây thương tích, đối tượng vi phạm vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Điều này cho thấy tính nghiêm minh và chặt chẽ của quy định pháp luật hiện hành.
Bên cạnh việc xử lý hành vi phạm tội, pháp luật cũng quy định rõ các biện pháp quản lý đối với việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng dao có tính sát thương cao. Các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo đảm an toàn. Trường hợp vi phạm, tùy theo tính chất, mức độ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Thực tế cho thấy, tình trạng một số đối tượng tàng trữ, mang theo dao với mục đích phòng thân hoặc giải quyết mâu thuẫn vẫn còn diễn ra. Đây là hành vi tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến bạo lực, đồng thời có thể khiến người vi phạm phải đối mặt với hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Đánh giá của Bộ Công an sau hơn 01 năm triển khai thực hiện Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 cho thấy đã phát huy hiệu quả rất tích cực, đáp ứng yêu cầu công tác quản lý nhà nước và phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm trong tình hình mới, trong đó, đã vận động nhân dân giao nộp được số lượng lớn vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, cụ thể là: 31.705 khẩu súng các loại (trong đó súng bắn đạn ghém, nén khí, nén hơi là 17.783 khẩu), 114.700 viên đạn các loại, 1.346 lựu đạn, bom, mìn, đầu đạn, 5.812 kíp nổ, 6.455 công cụ hỗ trợ, 52.337 vũ khí thô sơ.
Qua đấu tranh, xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ thấy vẫn còn tình trạng người dân chưa nhận thức đầy đủ các quy định mới của pháp luật về danh mục các loại vũ khí quân dụng; chính sách pháp luật trong quản lý, sử dụng các loại vũ khí thô sơ, dao có tính sát thương cao theo mục đích sử dụng.
Bộ Công an khuyến cáo, để thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về công tác này, không để xảy ra vi phạm do thiếu hiểu biết, người dân cần lưu ý một số nội dung. Cụ thể, Luật đã quy định súng bắn đạn ghém, súng nén khí, nén hơi và đạn sử dụng cho các loại súng này là vũ khí quân dụng. Mọi hành vi chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển, sử dụng trái phép sẽ bị xử lý theo Điều 304 Bộ luật Hình sự. Linh kiện cơ bản của súng (thân súng, nòng súng, bộ phận cò, bộ phận khóa nòng, kim hỏa) cũng thuộc nhóm vũ khí quân dụng. Mọi hành vi chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển, sử dụng trái phép sẽ bị xử lý theo Điều 304 Bộ luật Hình sự.
Bên cạnh đó, cần lưu ý quy định mới về quản lý vũ khí thô sơ, dao có tính sát thương cao. Theo đó, vũ khí thô sơ, dao có tính sát thương cao sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật là vũ khí quân dụng; người thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị xử lý hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép vũ khí quân dụng theo Điều 304 Bộ luật Hình sự. Dao có tính sát thương cao sử dụng với mục đích để thực hiện hành vi phạm tội, gây rối, làm mất trật tự công cộng hoặc chống đối cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, người thi hành công vụ là vũ khí thô sơ. Người thực hiện hành vi vi phạm, tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý hình sự hoặc hành chính theo quy định tại Bộ luật Hình sự hoặc Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng chống tệ nạn xã hội, phòng chống bạo lực gia đình.
Bộ Công an đề nghị tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân phải thực hiện nghiêm túc các biện pháp bảo đảm an toàn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển, sử dụng dao có tính sát thương cao. Tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân vi phạm sẽ bị xử lý hành chính theo quy định tại Điều 14 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng chống tệ nạn xã hội, phòng chống bạo lực gia đình. Các tổ chức, doanh nghiệp có liên quan và mọi người dân cần chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; khi phát hiện hành vi vi phạm cần thông báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc gửi kiến nghị, phản ánh về an ninh trật tự trên ứng dụng VNeID.