Đừng coi thường những biến đổi “vớ vẩn, ngớ ngẩn” của giới trẻ

(PLO) - Gần đây, liên tiếp xảy ra những vụ nữ sinh tự tử vì tình, để lại những hệ lụy đau lòng cho người thân, gia đình và một hình ảnh xấu cho xã hội. Dưới góc độ tâm lý, TS Nguyễn Thị Kim Quý đã chia sẻ những “khúc mắc” với phụ huynh về vấn đề này. 
Ảnh minh họa. Nguồn internet. Ảnh minh họa. Nguồn internet.

Thưa bà, những vụ nữ sinh tự tử vì rất nhiều lý do khác nhau liên tiếp  xảy ra gần đây đã và đang là câu chuyện không nhỏ. Theo bà, đâu là nguyên nhân?

- Thường những em có ý định tự tử có thần kinh yếu, nhân cách hướng nội, khí chất ưu tư, đa sầu, nhạy cảm. Nhìn chung, những trường hợp tự tử vì tình hầu như do khủng hoảng về tâm lý và tinh thần mà không được giải tỏa kịp thời nên dẫn đến sự bế tắc trong suy nghĩ và hành động. Những người ở trong hoàn cảnh đó thường không thể tìm ra lối thoát, và điều duy nhất họ nghĩ tới để thoát khỏi tất cả là cái chết.

Có phải những cô, cậu học trò này đang tìm cách thể hiện mình, muốn “trả thù” đối phương hay bên trong đó là sự cùng quẫn, bế tắc?

- Khi người trẻ không tìm thấy sự đồng cảm trong gia đình thì bạn bè, tình yêu  rất quan trọng. Do đó, các em có suy  nghĩ đơn giản mà không lường hết được hậu quả mà bố mẹ, người thân phải chịu lụy. Những thanh niên, thiếu niên ở tuổi vị thành niên có lòng tự trọng, tự ái cao, luôn muốn khẳng định… mình là ai, mình làm được gì? Khi không biết trả lời câu hỏi đó như thế nào, muốn được coi là người lớn, muốn khẳng định cái tôi, nếu bố mẹ không có thời gian gần gũi quan tâm thì trẻ sẽ tự tìm bạn xấu hoặc có những hành động tiêu cực. 

Rất nhiều trường hợp tới đây tư vấn là nữ sinh, từng cắt cổ tay 3 lần do tự ái không được bố mẹ quan tâm, không hiểu mình, em cảm thấy càng giãy càng bị quấn chặt lại, tự mình không giải thoát được nên đã giải thoát bằng cách xâm kích cơ thể mà đỉnh cao là tự tử. 

Làm sao để nhận biết được khi người trẻ và trẻ vị thành niên đang bế tắc, cùng quẫn, thưa bà?

- Một đứa trẻ trước khi tự tử bao giờ cũng có sự biến đổi bất thường trong suy nghĩ, sinh hoạt hàng ngày. Ví dụ: Nếu là con gái, cháu sẽ tâm sự với bạn thân hoặc để lại lời nhắn trên Facebook một cách vu vơ (nhưng có chủ đích), ví dụ: Tôi không thích sống, chán sống/ Tôi sắp đi xa/ Tôi sắp rời xa các bạn để sang thế giới tươi đẹp/ Hẹn gặp lại nhé... Nếu cha mẹ, những người xung quanh không quan tâm, để ý thì những biến đổi đó không có giá trị và thất bại. Thậm chí trẻ còn bị coi là “vớ vẩn, ngớ ngẩn” nên càng chủ quan, đó là sai lầm rất lớn. 

Có là nghịch lý không khi phụ huynh say mê kiếm tiền, mang tới cho con cuộc sống vật chất thậm chí là xa xỉ, nhưng lại không lấp được khoảng trống trong tâm hồn trẻ?

- Bố mẹ mải làm ăn với quan niệm “kiếm tiền cũng chỉ vì con cái” để đáp ứng nhu cầu vật chất mà trẻ mong muốn, nhưng quên rằng ở tuổi này trẻ cần sự quan tâm về đời sống tinh thần, thời gian chia sẻ, trò chuyện tháo gỡ những vướng mắc hơn là cuộc sống xa xỉ mà lạnh lẽo trong ngôi nhà của chính mình.

Khi người lớn “bàng hoàng” trước những cái chết đau lòng của trẻ, có nghĩa người lớn chưa hiểu trẻ. Cha mẹ, thầy cô không hiểu con, không biết nhu cầu mong muốn của con mình là gì. Trẻ thích mốt đầu tóc Hàn Quốc, Nhật Bản nhưng nếu có người lớn định hướng sẽ tốt, nhưng có trường hợp bố mẹ can thiệp thô bạo, thậm chí có bà mẹ là giám đốc đã  cắt xoẹt mái tóc của con đi khiến trẻ có hành động đập phá, thậm chí lên mạng xưng bà, tôi với mẹ.

Trước đây bố mẹ dạy con theo lễ giáo phong kiến bền chặt, lũ trẻ được quản lý chặt. Ngược lại, ngày nay trẻ biết được chúng có quyền lợi, trách nhiệm gì và chúng thông minh biết tận dụng hết những điều có lợi cho mình. Và giới trẻ từ nghĩa vụ chuyển hẳn sang thái cực tự do. Phương pháp dạy con cổ điển như mắng mỏ, so sánh, lên lớp sẽ không phù hợp khiến trẻ phản ứng không nói lại mà im lặng, lầm lì ngấm ngầm chống đối.

Phải làm sao để ngăn chặn tình trạng tự tử bởi nhiều lý do “lãng xẹt”, thưa bà?

- Cần có những trung tâm tư vấn, đường đây chia sẻ miễn phí rộng rãi hơn để  các em chia sẻ được thì tâm lý sẽ ổn định hơn và các em từ bỏ được ý định tự tử. Thế nên, có trường hợp một bé gái lớp 7 ở Thanh Hóa bị bạn bè tẩy chay, bố mẹ áp đặt sống theo cách của mình, khi bị tích tụ nên bùng lên tự tử. Một bé gái khác mới học lớp 4 nhưng là người có nhân cách hướng nội, dễ ưu tư, nhạy cảm nên đã tự tử để kéo sự quan tâm của bố mẹ. Thậm chí có trẻ  lớp 5 còn mua sẵn bát hương, dặn dò mọi người thắp hương cho mình….

Ở Việt Nam, việc “dạy” cha mẹ biết cách nuôi dạy con là chưa có, họ toàn dạy con theo kiểu “nhìn người đi trước”, trong khi tâm lý trẻ em biến đổi theo thời gian, cho nên các bậc cha mẹ không thể áp cách dạy con “như các cụ trước đây”, bởi mỗi thời mỗi khác. Điều tôi muốn nói với các phụ huynh là hãy hỏi ý kiến con cái, để các em có tiếng nói trong việc lựa chọn học tập, nên khuyến khích, động viên thay vì áp đặt. Có như vậy mới tránh được những trường hợp đáng tiếc khi các con phản ứng thái quá hay làm chỉ để đối phó, nhất là thời điểm quan trọng hiện nay.

Đặc biệt, hàng năm cứ sau mỗi kỳ thi đại học lại có những vụ học sinh tự tử. Cho nên, để tránh tình trạng này, cha mẹ không nên gây áp lực lớn với con, động viên con học đến mức tối đa trong chừng mực có thể; thường xuyên trò chuyện, chia sẻ với con như những người bạn, và hướng nghiệp cho con. Giáo viên cũng không nên dạy theo kiểu gò ép, nhồi nhét, bởi nếu học nhiều các em sẽ dễ bị trầm cảm và khoảng cách giữa trầm cảm và tự tử là rất mong manh. 

Xin cảm ơn bà!

Uyên Na
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Lan tỏa sự tử tế trên mạng xã hội

Nhiều nạn nhân bị tấn công trên mạng xã hội.
(PLVN) - Bên cạnh những tiện ích rất lớn, những tác hại của mạng xã hội đem lại cũng không nhỏ. Đó là những thông tin bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm hại đời tư, kích động bạo lực, quấy rối, khiêu dâm, “ném đá hội đồng”… ngày càng phát triển nhiều hơn. Đây là một “căn bệnh” nhức nhối thời đại 4.0, thậm chí còn là những nhát dao vô hình cướp đi mạng sống của nhiều bạn trẻ.

Câu chuyện từ trái tim

PGS.TS Lân Hiếu - Câu chuyện từ trái tim đầy chân thực, rung động về người thầy thuốc tận tụy.
(PLVN) - Gần đây, khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành, có không ít những cuốn sách do các bác sĩ viết, hoặc viết về bác sĩ, gây xúc động sâu sắc.

Khóa học làm giàu hay làm con nợ?

Hình ảnh khóa học làm giàu.
(PLVN) - Nếu như trước đây, muốn trở nên giàu có thì cần rất nhiều yếu tố như thời thế, năng lực hay may mắn. Nhưng ngày nay, để trở nên giàu có thì lại cực kì đơn giản khi chỉ cần tham gia khóa học làm giàu?

Nhà báo 'nhìn' phụ nữ - xin đừng định kiến!

Đừng tạo ra những định kiến giới trong việc điều khiển phương tiện giao thông
(PLVN) - Không dám vơ đũa cả nắm vì nếu không có sự đóng góp của báo chí, truyền thông thì sự nghiệp giải phóng phụ nữ, đấu tranh vì bình đẳng giới… sẽ không thể có được thành công như ngày hôm nay. Nhưng, đây đó, vẫn còn những tác phẩm truyền thông có góc nhìn hạn hẹp, nếu không muốn nói là vẫn còn ẩn chứa định kiến khiến hình ảnh người phụ nữ trong đó luôn ở phía sai, phía lỗi, bất kể sự thật là thế nào…

Báo chí với sứ mệnh 'lan tỏa cái đẹp dọn dẹp cái xấu'

Báo chí với sứ mệnh 'lan tỏa cái đẹp dọn dẹp cái xấu'
(PLVN) - Sự xuất hiện và phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội không những không làm hạn chế vai trò của báo chí, mà còn đặt ra cho người làm báo một sứ mệnh mới: Đưa ra những thông tin chính thống, có kiểm chứng, góp phần “dọn dẹp” tin rác, lan tỏa cái đẹp, “dọn dẹp” cái xấu, ổn định cuộc sống.

Nhiều tỉnh, thành phố có chỉ số tia cực tím gây hại ở mức rất cao

Nhiều tỉnh, thành phố có chỉ số tia cực tím gây hại ở mức rất cao
(PLVN) -  Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, do ảnh hưởng của vùng áp thấp nóng phía Tây kết hợp với hiệu ứng phơn mạnh nên từ ngày 19-21/6, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 37-40 độ C, có nơi trên 40 độ C.

Đồng Tháp hỗ trợ nhân dân TP HCM vượt qua dịch COVID-19

Đồng Tháp hỗ trợ nhân dân TP HCM vượt qua dịch COVID-19
(PLVN) - Khoảng 20 tấn gạo, 05 tấn khoai lang, 300 kg cá khô, 600 chai nước mắm, 1.000 trứng gà sẽ được vận chuyển bằng xe tải từ Đồng Tháp đến TP HCM. Tổng trị giá hơn 300 triệu đồng do Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh vận động các tổ chức, điạ phương và mạnh thường quân hỗ trợ.

Tin giao thông đến sáng 19/6: Tài xế bị thương khi xe đầu kéo lật; hàng chục cảnh sát lập chốt ngăn tài xế gây tai nạn rồi bỏ chạy

Tin giao thông đến sáng 19/6: Tài xế bị thương khi xe đầu kéo lật; hàng chục cảnh sát lập chốt ngăn tài xế gây tai nạn rồi bỏ chạy
(PLVN) - Xe đầu kéo lật ngang trong khu công nghiệp; truy tìm tài xế xe Mercedes – Benz gây tai nạn rồi bỏ chạy; khởi tố tài xế “ngáo đá” tông bị thương CSGT; hàng chục cảnh sát lập chốt ngăn tài xế gây tai nạn bỏ chạy là những tin giao thông đáng chú ý ngày 18/6.

Phòng chống thiên tai: Lấy sự an toàn của người dân làm thước đo kết quả

Phòng chống thiên tai: Lấy sự an toàn của người dân làm thước đo kết quả
(PLVN) - Quan điểm chỉ đạo chung đối với công tác phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố và tìm kiếm cứu nạn là phải chủ động hơn nữa, quyết tâm cao nhất để hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra, lấy sự an toàn của người dân làm thước đo cho kết quả các hoạt động của phòng, chống thiên tai; phòng chống thiên tai phải lấy phòng ngừa là chính, từ cơ sở là chính, thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”.

Sơn La: Dấu ấn trong xây dựng nông thôn mới

 Nhiều sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Sơn La có giá trị kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.
(PLVN) - Với sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, cùng sự đồng sức, đồng lòng của nhân dân, sau 10 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Sơn La đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Diện mạo khu vực nông thôn đang từng ngày “thay da, đổi thịt”, đời sống của nhân dân không ngừng được cải thiện, nâng cao.