Đưa sản phẩm nghệ thuật ứng dụng đến với cộng đồng

Từ ngày 19 đến 25-2, tại Cung Văn hóa lao động hữu nghị Việt Tiệp diễn ra Triển lãm, hội thi mỹ thuật ứng dụng vùng duyên hải phía Bắc, do Chi nhánh Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam tại Hải Phòng phối hợp với Hội Nghệ nhân thợ giỏi Hải Phòng tổ chức. Có thể nói, đây là dịp để công chúng hiểu thêm về mỹ thuật ứng dụng.

Dấu ấn mới
Chủ tịch Hội Nghệ nhân, thợ giỏi Hải Phòng Nguyễn Công Hường chia sẻ: nhu cầu sử dụng hàng hóa có những thay đổi, bên cạnh yêu cầu về độ bền, tiện dụng,…tiêu chí đẹp ngày càng có vai trò quan trọng, quyết định sự lựa chọn sản phẩm của người tiêu dùng. Trên thế giới, từ lâu mỹ thuật ứng dụng được kết hợp chặt chẽ với kỹ thuật, công nghệ sản xuất tạo nên sức cạnh tranh sản phẩm trên thị trường. Tuy nhiên, ở trong nước mỹ thuật ứng dụng vẫn còn là vấn đề mới. Với mong muốn để nhiều người hiểu hơn về ý nghĩa, giá trị của mỹ thuật ứng dụng, ngày càng nhiều sản phẩm kết hợp yếu tố mỹ thuật với giá trị sử dụng, phục vụ đời sống đến được với cộng đồng, triển lãm, hội chợ được tổ chức. Đây là dịp để nghệ nhân, thợ giỏi trình diễn, quảng bá hình ảnh, quảng cáo các sản phẩm thiết thực từ sự sáng tạo, thúc đẩy sự tạo dấu ấn của mỹ thuật ứng dụng đến cộng đồng xã hội.

Các sản phẩm mỹ nghệ bằng gỗ của nghệ nhân các tỉnh tham gia Triển lãm hội thi mỹ thuật ứng dụng vùng duyên hải phía Bắc.      Ảnh: Trường Giang

Không dừng lại ở sản phẩm thủ công mỹ nghệ, các nghệ nhân Hải Phòng nói riêng và vùng duyên hải phía Bắc nói chung ngày càng đưa nhiều loại sản phẩm của mình phục vụ tích cực cho đời sống. Điều đó được thể hiện qua sự đa dạng của các loại hình, chất liệu sản phẩm được trưng bày tại triển lãm. Triển lãm, hội chợ mỹ thuật ứng dụng vùng duyên hải phía Bắc tập hợp hơn 100 gian hàng với 100 nghệ nhân đến từ nhiều tỉnh thành phố, trong đó nghệ nhân, thợ giỏi của Hải Phòng giữ vai trò nòng cốt. Triển lãm cũng tập hợp khoảng hơn 20 ngành nghề, sản phẩm mỹ thuật ứng dụng, bao gồm: mỹ thuật trang trí (thời trang, thêu, thảm len, trang sức,…); mỹ thuật môi trường (kiến trúc nội, ngoại thất, sinh vật cảnh,…); tạo dáng sản phẩm; đồ họa ứng dụng; trang điểm làm đẹp,…Đây là sân chơi đầu tiên của những nghệ nhân dân gian, thợ giỏi chuyên về vấn đề này, với các hoạt động triển lãm, trưng bày giới thiệu sản phẩm; thi thao tác, chế tác sản phẩm. Ngoài hoạt động chính, triển lãm còn có các hoạt động khác như văn hóa ẩm thực, văn nghệ thể thao cùng nhiều trò chơi giải trí, hội thảo, tọa đàm về bồi dưỡng kiến thức về chủ đề mỹ thuật ứng dụng. Đây còn là dịp để quảng bá nét đặc trưng về vùng đất và con người của Hải Phòng và đồng bằng duyên hải Bắc Bộ đến với cộng đồng, xã hội.

Nghệ nhân, thợ giỏi- nét tinh hoa của mỗi vùng đất
Theo Chủ tịch Hội Nghệ nhân, thợ giỏi Hải Phòng Nguyễn Công Hường: Hiện nay, Hội Nghệ nhân thợ giỏi Hải Phòng có gần 200 hội viên. Năm 2010 có 5 nghệ nhân cấp thành phố, hơn 20 thợ giỏi đề nghị xét danh hiệu nghệ nhân. Nghệ nhân dân gian của Hải Phòng nói riêng và vùng duyên hải phía Bắc nói chung hầu hết trưởng thành từ những xóm nghề, phố nghề. Với bàn tay tài hoa, tâm hồn nghệ sĩ, những nghệ nhân, thợ giỏi tìm tòi, sáng tạo và làm nên những sản phẩm có dấu ấn riêng biệt, giàu tính nghệ thuật và có giá trị tiêu dùng cao. Các nghệ nhân dân gian của Hải Phòng nói riêng và vùng đông bằng duyên hải phía Bắc nói chung đóng vai trò chủ lực trong việc tạo nên những mặt hàng thủ công mỹ nghệ có giá trị xuất khẩu cao, như gốm Bát Tràng (Hà Nội), gốm Chu Đậu (Hải Dương), điêu khắc trên than đá Quảng Ninh, chạm bạc Đồng Xâm (Thái Bình), đúc đồng Ý Yên (Nam Định)…Vào thập niên 80, Hải Phòng nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá trị xuất khẩu cao như: sơn mài, mây tre đan, thêu ren móc chỉ, đồ gỗ nội thất, đồ sành sứ,…Nhiều nghệ nhân với những sản phẩm riêng biệt được nhiều người biết đến. Như cố nghệ nhân Đặng Trần Tâm (quận Lê Chân) với bộ sản phẩm ấm chén đất nung; bộ chậu hoa cảnh của cụ Lê Văn Kiên làng Đông Khê (quận Ngô Quyền). Nhiều nghệ nhân ở tuổi “xưa nay hiếm”, nhưng vẫn được người trong nghề nhắc mãi về sự điêu luyện, tài hoa tay nghề, sự độc đáo, đẹp đẽ trong từng sản phẩm. Nghệ nhân Cao Hữu Nghị ngoài 90 tuổi được nhắc đến với tay nghề cắt comple; nghệ nhân Lại Văn Đê được đào tạo qua Trường cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương nhưng say sưa với chất liệu dân dã, mộc mạc nan tre, bẹ cau,…Dưới bàn tay nghệ nhân những chất liệu mộc mạc, thô sơ tạo nên sản phẩm nghệ thuật độc đáo được nhiều người yêu thích. Lâu nay, mọi người vẫn quen thuộc với những bức ảnh truyền thần vẽ bột màu, nghệ nhân Nguyễn Văn Bưởng độc đáo với hình thức truyền thần trên gỗ.
Ứng dụng công nghệ hiện đại, các nghệ nhân trẻ có sáng tạo, tìm tòi đưa nhưng sản phẩm thủ công mỹ nghệ đến gần hơn với cuộc sống. Những tác phẩm điêu khắc với tượng và phù điêu làm từ đá, xi măng góp phần làm đẹp những công trình kiến trúc. Nổi tiếng trong lĩnh vực này có thể kể đến các nghệ nhân dân gian Phạm Cương, Nguyễn Trọng Huyền ứng dụng đồ họa vi tính trong thiết kế và sản xuất. Nghệ nhân Nguyễn Thế Phong đưa những sản phẩm điêu khắc xi-măng sử dụng rộng rãi trong các công trình kiến trúc, từ công trình dân dụng đến những công trình có quy mô lớn.
Sự thành công của triển lãm này tạo tiền đề cho việc tổ chức thường niên, tạo cơ hội cho các nghệ nhân, làng nghề quảng bá, xúc tiến thương mại sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Nguyên Mai