Đưa pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đến tận thôn, bản vùng cao ở Thanh Hóa

Khi “đường bản vắng” không đồng nghĩa với an toàn

Qua công tác nắm địa bàn và tuyên truyền pháp luật tại các xã miền núi, biên giới, lực lượng CSGT Công an tỉnh Thanh Hóa nhận thấy tình trạng vi phạm pháp luật về TTATGT vẫn còn khá phổ biến. Đáng chú ý, nhiều hành vi xuất phát từ những thói quen tưởng như nhỏ trong đời sống hằng ngày nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến tai nạn.

Theo Thượng tá Lê Đình Lợi, Trưởng phòng CSGT Công an tỉnh Thanh Hóa, những vi phạm thường gặp tại một số địa bàn miền núi là không đội mũ bảo hiểm, điều khiển phương tiện khi chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe, chở quá số người quy định và giao xe cho con em chưa đủ điều kiện điều khiển.

“Không ít người vẫn có tâm lý đường bản vắng, quãng đường đi ngắn nên chủ quan với các quy định. Một số trường hợp không chú ý tốc độ, không quan sát kỹ khi qua đường, đi vào đoạn cua hoặc xuống dốc. Những hành vi tưởng nhỏ nhưng khi xảy ra sự cố, hậu quả có thể không nhỏ”, Thượng tá Lê Đình Lợi cho biết.

Giao thông miền núi có những đặc thù riêng với nhiều tuyến đường quanh co, dốc cao, cua hẹp, khuất tầm nhìn, mặt đường nhỏ hoặc trơn trượt vào mùa mưa. Trong điều kiện đó, việc thiếu quan sát, không làm chủ tốc độ hoặc điều khiển phương tiện khi chưa đủ điều kiện càng tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn.

Bên cạnh đó, theo Thượng tá Lê Đình Lợi, thói quen sử dụng rượu, bia trong sinh hoạt tại một số địa bàn cũng là vấn đề cần được quan tâm. Sau những cuộc gặp gỡ, liên hoan hoặc sinh hoạt cộng đồng, nếu người dân vẫn điều khiển xe máy khi đã uống rượu, bia thì nguy cơ tai nạn càng lớn.

“Đường giao thông miền núi có nhiều đoạn quanh co, dốc cao, khuất tầm nhìn, mặt đường hẹp, nên chỉ một phút chủ quan cũng có thể dẫn đến tai nạn. Đây là những hành vi, thói quen cần được tập trung tuyên truyền, nhắc nhở và chấn chỉnh ngay từ cơ sở”, Thượng tá Lợi nhấn mạnh.

Từ thực tế đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) về TTATGT tại các xã miền núi được lực lượng CSGT Công an tỉnh Thanh Hóa triển khai theo hướng sát địa bàn, sát đối tượng và sát những vấn đề người dân thường gặp.

Thay vì chỉ phổ biến các quy định một chiều, cán bộ Công an trực tiếp xuống thôn, bản, gặp gỡ người dân và trao đổi về những tình huống cụ thể trong quá trình tham gia giao thông.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng CSGT đã phối hợp tổ chức hàng chục buổi tuyên truyền pháp luật về TTATGT tại các xã vùng cao, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn tỉnh, thu hút 4.658 đồng bào các dân tộc tham gia.

Từ những câu chuyện trên đường đến việc hiểu luật

Nội dung tuyên truyền được lựa chọn từ chính thực tế địa phương. Những lỗi vi phạm thường gặp được phân tích thông qua các tình huống gần gũi với cuộc sống; người dân cũng được hướng dẫn cách xử lý khi đi qua những đoạn đường đặc thù như xuống dốc, vào cua, qua vị trí khuất tầm nhìn hoặc những đoạn đường dễ trơn trượt.

Theo Thượng tá Lê Đình Lợi, cách tuyên truyền ở cơ sở không đặt nặng việc đọc các quy định pháp luật, mà bắt đầu bằng việc tìm hiểu chính thói quen đi lại của người dân. “Cán bộ Công an hỏi người dân thường đi đường nào, thường sử dụng phương tiện ra sao, những lỗi nào họ thấy nhiều ở địa bàn mình. Từ những câu chuyện đó, từng quy định được giải thích, hướng dẫn cụ thể. Cách tiếp cận này giúp khoảng cách giữa quy định pháp luật và đời sống được rút ngắn”.

Tại xã Pù Luông, những chuyển biến về nhận thức của người dân cũng được ghi nhận sau các hoạt động tuyên truyền. Thượng tá Bùi Văn Thuyết, Trưởng Công an xã, cho biết trước đây, nhiều người dân còn tâm lý chủ quan vì cho rằng đường làng, đường quê vắng người nên không cần chấp hành nghiêm các quy định về TTATGT. Những lỗi thường gặp nhất là không đội mũ bảo hiểm, không có giấy phép lái xe.

Tuy nhiên, sau khi được lực lượng chức năng tuyên truyền, phổ biến pháp luật và phân tích những hiểm họa có thể xảy ra từ các hành vi vi phạm tưởng chừng nhỏ, ý thức chấp hành của người dân đã có chuyển biến tích cực. Đối với những trường hợp vi phạm lần đầu, lực lượng chức năng chủ yếu nhắc nhở, tuyên truyền để người dân nhận thức và tự giác khắc phục.

“Điều quan trọng là để người dân hiểu được vì sao phải chấp hành, chứ không chỉ biết mình có thể bị xử lý nếu vi phạm”, Thượng tá Thuyết chia sẻ.

Từ góc nhìn của người dân, những thay đổi ấy đôi khi bắt đầu từ một việc rất nhỏ. Ông Hoàng Sỹ Ba, trú xã Cẩm Tú, tỉnh Thanh Hóa, chia sẻ trước đây bản thân từng có lần đưa cháu đi học nhưng không đội mũ bảo hiểm vì nghĩ trường chỉ cách nhà khoảng 2km nên chủ quan. Sau khi được Công an xã tuyên truyền trực tiếp và thông qua các nhóm Zalo về những hành vi vi phạm, mức xử phạt cũng như nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, ông đã thay đổi nhận thức.

“Trước đây tôi nghĩ đi gần thì không sao, nhưng sau khi được Công an tuyên truyền, tôi hiểu rằng nguy hiểm không phụ thuộc vào việc đi xa hay gần. Giờ tôi đã nhận thức rõ hơn và chấp hành đầy đủ các quy định khi tham gia giao thông”, ông Ba nói.

Câu chuyện của ông Ba cũng cho thấy một yêu cầu quan trọng trong công tác PBGDPL: pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu được mối liên hệ giữa quy định và sự an toàn của chính mình, gia đình mình.

Đối với việc điều khiển xe khi chưa đủ tuổi, lực lượng CSGT và Công an các xã đồng thời vận động các gia đình quản lý chặt phương tiện, nhất là xe máy; tuyệt đối không giao xe cho người chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe theo quy định.

Đây là khâu quan trọng để phòng ngừa vi phạm từ sớm. Bởi nếu cha mẹ vẫn giao phương tiện cho con em chưa đủ tuổi hoặc chưa đủ điều kiện điều khiển, việc xử lý một trường hợp vi phạm chỉ mới giải quyết phần ngọn, trong khi nguy cơ vi phạm vẫn có thể tiếp diễn.

Không thể chỉ tuyên truyền một lần

Từ thực tế địa bàn, Thượng tá Lê Đình Lợi cho rằng thay đổi thói quen giao thông ở vùng cao không thể chỉ trông chờ vào những đợt tuyên truyền ngắn ngày. Pháp luật cần được nhắc lại thường xuyên, gắn với kiểm tra, nhắc nhở và xử lý những trường hợp cố tình vi phạm.

Đặc biệt, cần từng bước thay đổi quan niệm “đường bản vắng thì không sao”. Bởi dù mật độ phương tiện không cao như ở khu vực đô thị, những yếu tố đặc thù của giao thông miền núi vẫn đòi hỏi người điều khiển phương tiện phải đặc biệt thận trọng.

“Quan trọng hơn, người dân phải nhận thức được rằng đường bản vắng không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua các quy định an toàn”, Thượng tá Lợi nhấn mạnh.

Với những địa bàn còn khó khăn, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc tuyên truyền càng cần gần gũi, dễ hiểu và kiên trì. Sự phối hợp giữa lực lượng CSGT và Công an cấp xã cũng giúp công tác tuyên truyền bám sát hơn những tuyến đường, khu dân cư và vấn đề thường phát sinh trong đời sống.

Không chỉ truyền đạt kiến thức pháp luật, những buổi tuyên truyền trực tiếp tại thôn, bản còn là dịp để lực lượng Công an lắng nghe phản ánh, giải đáp những vướng mắc của người dân trong quá trình tham gia giao thông, qua đó nắm sát hơn tình hình địa bàn.

Từ hàng chục buổi tuyên truyền được tổ chức tại các xã vùng cao từ đầu năm đến nay, mục tiêu đặt ra không chỉ là giúp người dân ghi nhớ thêm một số quy định pháp luật. Xa hơn, đó là từng bước hình thành thói quen chấp hành pháp luật trong những hành trình thường ngày.

Đưa pháp luật về TTATGT đến tận thôn, bản vì thế không chỉ là đưa những quy định đến gần người dân hơn, mà còn là quá trình đưa ý thức chấp hành pháp luật trở thành một phần của đời sống.