Đưa nông sản lên sàn: 'Bước đi kinh tế số táo bạo từ Học viện Nông nghiệp Việt Nam'

Từ hội chợ truyền thống đến “chợ số” cho nông sản

Trong khuôn khổ Hội chợ Xuân Bính Ngọ 2026 với chủ đề “Kết nối nông sản - Lan tỏa Tết Việt”, Học viện Nông nghiệp Việt Nam chính thức ra mắt sàn thương mại điện tử VNUA-MART. Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa xúc tiến thương mại đơn thuần mà còn đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế số, tạo dựng hệ sinh thái kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người tiêu dùng.

Hội chợ Xuân Bính Ngọ 2026 quy tụ hàng chục gian hàng của các doanh nghiệp, hợp tác xã, đơn vị sản xuất với đa dạng sản phẩm như nông sản tươi, sản phẩm OCOP, hoa - cây cảnh và đặc sản vùng miền. Tuy nhiên, điểm nhấn lớn nhất không nằm ở quy mô gian hàng mà ở việc các sản phẩm này đồng thời được đưa lên sàn VNUA-MART, cho phép giao dịch trực tuyến, đặt hàng và kết nối thị trường theo mô hình số hóa.

Trao đổi với báo chí, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết: “Theo định hướng của Học viện, VNUA-MART được xây dựng như một nền tảng thương mại điện tử chuyên biệt cho lĩnh vực nông nghiệp, tập trung hỗ trợ tiêu thụ nông sản, sản phẩm khởi nghiệp của sinh viên và sản phẩm nghiên cứu chuyển giao từ các đề tài khoa học. Khác với các sàn thương mại điện tử đại trà, nền tảng này hướng đến việc kiểm soát chất lượng đầu vào, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động sản xuất - nghiên cứu - tiêu thụ. Việc ra mắt sàn thương mại điện tử trong khuôn khổ một hội chợ truyền thống cũng cho thấy cách tiếp cận mới: không tách rời thị trường thực và thị trường số, mà vận hành song song để tạo hiệu ứng cộng hưởng. Người tiêu dùng có thể trực tiếp trải nghiệm sản phẩm tại hội chợ, đồng thời tiếp tục đặt hàng, theo dõi thông tin sản phẩm trên nền tảng trực tuyến sau khi sự kiện kết thúc.

Theo bà Lan, Nghị quyết số 57 xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược cho phát triển nhanh và bền vững. Nghị quyết số 71 nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, gắn đào tạo với thực tiễn phát triển đất nước. Cùng với đó, các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể, đặc biệt là hợp tác xã, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của khu vực này trong cơ cấu nền kinh tế.

Ở góc độ kinh tế, đây là bước chuyển từ mô hình xúc tiến thương mại ngắn hạn sang cơ chế tạo lập kênh phân phối bền vững. Thay vì chỉ tiêu thụ sản phẩm trong vài ngày hội chợ, các đơn vị tham gia có thêm một kênh bán hàng dài hạn, góp phần mở rộng thị trường và giảm phụ thuộc vào thương lái truyền thống.

Gắn đào tạo với thị trường, từ “phòng thí nghiệm kinh tế số”

Ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: “Một trong những mục tiêu quan trọng của VNUA-MART là trở thành “phòng thí nghiệm sống” cho sinh viên các ngành kinh tế, thương mại điện tử, quản trị kinh doanh và khởi nghiệp nông nghiệp. Thông qua việc vận hành sàn, sinh viên có cơ hội tiếp cận trực tiếp quy trình xây dựng gian hàng số, quản lý đơn hàng, truyền thông sản phẩm và chăm sóc khách hàng”.

Sự kiện ra mắt VNUA-MART diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số, trong đó nông nghiệp được xác định là một trong những lĩnh vực cần ưu tiên ứng dụng công nghệ. Thực tế cho thấy, dù chiếm tỷ trọng lớn về lao động và có vai trò quan trọng trong ổn định kinh tế vĩ mô, khu vực nông nghiệp vẫn gặp nhiều thách thức về thị trường, đặc biệt là tình trạng “được mùa, rớt giá”, phụ thuộc vào một số kênh xuất khẩu truyền thống.

Việc chủ động xây dựng nền tảng thương mại điện tử riêng cho nông sản có thể xem là giải pháp góp phần đa dạng hóa kênh phân phối, giảm rủi ro thị trường và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Khi nông dân và hợp tác xã tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng thông qua môi trường số, biên độ lợi nhuận có thể được cải thiện, đồng thời tạo động lực nâng cao chất lượng sản phẩm.

Từ góc độ chính sách, mô hình này cũng đặt ra những gợi mở đáng chú ý về vai trò của các cơ sở đào tạo trong phát triển kinh tế địa phương. Không chỉ đào tạo nguồn nhân lực, trường đại học có thể trở thành hạt nhân kết nối thị trường, hỗ trợ chuyển giao công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Với việc ra mắt VNUA-MART, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đang thử nghiệm một mô hình kết hợp giữa đào tạo, nghiên cứu và kinh doanh trên nền tảng số. Nếu được vận hành hiệu quả, đây có thể là tiền đề để nhân rộng sang các lĩnh vực khác, góp phần hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số, nơi tri thức khoa học, công nghệ và thị trường được tích hợp trong một chuỗi giá trị khép kín.

Ở khía cạnh đó, VNUA-MART không chỉ là một sàn thương mại điện tử mới ra đời, mà còn là thử nghiệm về mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp - lĩnh vực đang từng bước chuyển mình từ “trụ đỡ” truyền thống sang “động lực” mới của nền kinh tế.