Đưa bưởi đỏ Đông Cao lên livestream, mở thêm kênh tiêu thụ cho nông dân

Mới đây, Hội Nông dân xã Mê Linh (Tp. Hà Nội) tổ chức phiên livestream quảng bá bưởi đỏ Đông Cao trên fanpage của Hội. Cách làm này không chỉ tạo thêm cơ hội quảng bá cho một sản phẩm OCOP của địa phương, mà còn mở ra kênh kết nối trực tiếp giữa người sản xuất với người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Mê Linh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Mê Linh, chương trình được tổ chức với mong muốn đưa các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng. Thông qua nền tảng số, người mua có thể hiểu rõ hơn về nguồn gốc, đặc điểm, quy trình sản xuất cũng như giá trị của bưởi đỏ Đông Cao. “Đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm hỗ trợ người dân và các hợp tác xã quảng bá, mở rộng thị trường, ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm”, ông Hùng cho biết.

Từ giống bưởi bản địa đến sản phẩm OCOP 4 sao

Ông Lương Văn Phương, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Bưởi đỏ Đông Cao, đồng thời là người trực tiếp làm trang trại chia sẻ, giống bưởi này đã có ở Đông Cao từ nhiều năm trước, gia đình ông cũng là một trong những hộ tham gia gìn giữ, duy trì giống cây bản địa này.

Theo ông Phương, điểm dễ nhận biết của bưởi đỏ Đông Cao là sự thay đổi màu sắc trong quá trình quả phát triển. Ban đầu quả có màu xanh, sau đó chuyển dần sang vàng và khi đến gần Tết chuyển sang màu đỏ. Đặc điểm về màu sắc giúp loại bưởi này vừa được sử dụng để thưởng thức, vừa phù hợp với nhu cầu trưng bày, làm quà biếu cho khách hàng. Từ việc gìn giữ giống theo kinh nghiệm của từng gia đình, những người trồng bưởi Đông Cao từng bước chuyển sang cách làm bài bản hơn.

"Năm 2012, nhóm những người tham gia phát triển bưởi đỏ Đông Cao tiến hành rà soát, đánh giá trên địa bàn và ghi nhận khoảng 1.500 gốc bưởi. Sau đó, người dân phối hợp với Trung tâm Tài nguyên thực vật và đơn vị nghiên cứu để đánh giá, tiếp tục phát triển nguồn giống. Đến nay, địa phương còn duy trì 3 cây đầu dòng để tiếp tục gìn giữ, phát triển giống bưởi đặc sản Đông Cao", ông Phương cho hay.

Cũng theo ông, việc giữ giống vì thế dần gắn với quá trình xây dựng sản phẩm và thương hiệu. Sau khi hợp tác xã được thành lập, bưởi đỏ Đông Cao từng bước được chứng nhận nhãn hiệu tập thể; sản phẩm cũng đã được đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 4 sao của địa phương.

Cùng với giữ giống, quy trình chăm sóc cũng từng bước được thống nhất giữa các hộ tham gia. Hợp tác xã hướng dẫn người trồng chăm sóc cây theo từng giai đoạn phát triển, từ trước khi ra mầm, thời kỳ ra hoa đến quá trình nuôi quả và hoàn thiện màu sắc. Định hướng được hợp tác xã đưa ra là sản xuất theo hướng hữu cơ. "Chúng tôi hướng bà con làm theo một quy trình chuẩn. Nội dung nào chưa hiểu thì hợp tác xã tiếp tục hướng dẫn để bà con thực hiện cho đúng quy trình”, ông Phương thông tin thêm.

Khi giống được gìn giữ, quy trình sản xuất từng bước được chuẩn hóa và sản phẩm đã có thương hiệu, người trồng bưởi tiếp tục tìm cách gia tăng giá trị cho sản phẩm. Một trong những hướng Hợp tác xã Bưởi đỏ Đông Cao lựa chọn là tạo hình quả để đáp ứng nhu cầu trưng bày, làm quà biếu. Từ những quả bưởi tròn, người trồng sử dụng khuôn trong quá trình quả phát triển để tạo thành bưởi “tài lộc”, hướng tới thị trường vào các dịp lễ, Tết.

Theo ông Phương, việc tạo hình xuất phát từ mong muốn “nâng cấp sản phẩm”, làm cho sản phẩm đa dạng và có giá trị hơn. Đặc biệt, bưởi tạo hình có thể đạt giá trị cao gấp 2-3 lần quả bưởi thông thường.

Hiện nay, khả năng cung ứng bưởi đỏ Đông Cao đã đáp ứng được những đơn hàng với số lượng lớn. Theo ông Lương Văn Phương, nếu khách hàng có nhu cầu đặt mua một vài nghìn quả, các trang trại có thể đáp ứng. Riêng bưởi loại 1, với tiêu chí trọng lượng trên 1kg/quả, sản lượng hiện có khoảng 7.000 quả.

Đưa nông sản lên không gian số, thêm “cánh cửa” thị trường cho nông dân

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Mê Linh, cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, địa phương sẽ tiếp tục quan tâm, đồng hành và tạo điều kiện để hợp tác xã cùng các hộ sản xuất xây dựng thương hiệu, mở rộng các kênh tiêu thụ, tăng cường quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Livestream là một trong những cách để sản phẩm tiếp cận trực tiếp hơn với người tiêu dùng, đồng thời giúp người sản xuất từng bước làm quen với phương thức giới thiệu và bán hàng mới.

Điểm khác biệt của phương thức này là người nông dân không còn chỉ đứng ở đầu chuỗi sản xuất rồi giao sản phẩm cho những kênh phân phối quen thuộc. Khi xuất hiện trực tiếp trên nền tảng số, chính người trồng có thể giới thiệu vùng sản xuất, nguồn gốc giống, quy trình chăm sóc, đặc điểm của quả và những sản phẩm mới được phát triển. Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng có thể đặt câu hỏi, trao đổi, phản hồi và đặt hàng ngay trong quá trình theo dõi. Nhờ đó, khoảng cách giữa người làm ra sản phẩm và người mua được rút ngắn hơn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khâu giới thiệu của người bán hàng trung gian.

Theo ông Phương, những phiên livestream trước đã bước đầu giúp phạm vi khách hàng biết đến bưởi đỏ Đông Cao được mở rộng. Hợp tác xã nhận được nhiều tin nhắn, phản hồi từ người tiêu dùng ở các địa phương khác nhau và cả người Việt đang sinh sống ở nước ngoài.

“Kết quả bước đầu ấy cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chính người sản xuất. Khi trực tiếp giới thiệu sản phẩm trước người tiêu dùng, những nhận xét chung như “ngon”, “đẹp” hay “đặc sản” là chưa đủ để tạo dựng niềm tin lâu dài. Khách hàng cần biết sản phẩm đến từ đâu, được sản xuất như thế nào, chất lượng có ổn định hay không và điều gì tạo nên sự khác biệt. Vì vậy, việc đưa sản phẩm OCOP lên môi trường số càng không thể tách rời quá trình chuẩn hóa chất lượng ngay từ vườn sản xuất”, ông Phương nói.

Nhìn từ bưởi đỏ Đông Cao, hành trình đưa một đặc sản địa phương tới với người tiêu dùng không chỉ dừng lại ở việc được công nhận, phân hạng OCOP. Sau những “ngôi sao” là bài toán tiếp tục nâng chất lượng, hoàn thiện sản phẩm và quan trọng hơn là tìm được thị trường. Đây cũng là hướng Hà Nội đang đẩy mạnh trong năm 2026, khi cùng với mục tiêu phát triển thêm các sản phẩm OCOP, thành phố chú trọng xúc tiến thương mại, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và đưa nông sản lên môi trường số.

Những phiên livestream quảng bá OCOP, nông sản, sản phẩm làng nghề đang được triển khai tại nhiều xã, phường của Hà Nội cho thấy, không gian số đang mở thêm một con đường để sản phẩm địa phương tiếp cận thị trường. Nhưng để đi được đường dài, nền tảng vẫn là chất lượng sản phẩm và năng lực của chính các chủ thể. Khi sản phẩm được làm tốt và người sản xuất chủ động tìm đến thị trường, mỗi sản phẩm OCOP mới thực sự có cơ hội đi xa hơn khỏi nơi mình được tạo ra.

***

Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội.