Dự thảo Luật Thỏa thuận quốc tế (thay thế): Đề xuất nhiều quy định mới
Chiều 17/6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì Hội đồng thẩm định Dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (thay thế).
Theo dự thảo Tờ trình, nội dung dự thảo Luật sửa đổi, hoàn thiện, bổ sung nhiều qui định. Cụ thể, hoàn thiện quy định về bên ký kết Việt Nam. Theo đó, bổ sung một số chủ thể bao gồm ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế (gọi chung là Ban Quản lý) thuộc UBND cấp tỉnh; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh; UBND cấp xã.
Bổ sung khái niệm “ký điện tử”, “trao đổi văn kiện tạo thành thỏa thuận quốc tế”, “cơ quan quản lý hoạt động đối ngoại của tổ chức”, “đơn vị trực thuộc” để thuận lợi cho áp dụng, thực hiện, tạo cơ sở cho ký điện tử thảo thuận quốc tế (TTQT).
Bổ sung quy định về giám sát ký kết và thực hiện TTQT. Cụ thể, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giám sát tình hình hoạt động ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ; Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình phối hợp với cơ quan có liên quan của Quốc hội của quốc gia cùng ký kết thỏa thuận quốc tế tiến hành giám sát tình hình ký kết và thực hiện TTQT. Trình tự, thủ tục giám sát hoạt động ký kết và thực hiện TTQT thực hiện theo quy định của pháp luật về hoạt động giám sát của Quốc hội.
Bổ sung các trường hợp áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong ký kết TTQT bao gồm: Cần phải xử lý gấp do yêu cầu về quốc phòng, an ninh, cứu trợ khẩn cấp, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh (ngoài các trường hợp có yêu cầu về chính trị, đối ngoại theo quy định tại Luật hiện hành); TTQT được ký kết trên cơ sở điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; Biên bản, kết luận cuộc họp, hội nghị, hội đàm có nội dung ghi nhận trao đổi của bên Việt Nam và bên ký kết nước ngoài tại cuôc họp, hội nghị, hội đàm; Tuyên bố chính trị tại hội nghị đa phương phù hợp với chủ trương, đề án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt…
Góp ý tại Hội đồng thẩm định, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết xây dựng dự thảo Luật Thỏa thuận quốc tế (thay thế), tạo khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho việc ký kết TTQT, góp phần tăng cường quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và đối tác quốc tế, thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục ký kết TTQT, khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện luật hiện hành…
Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị cơ quan chủ trì soạn thảo lựa chọn phương án mở rộng tư cách chủ thể cho tất cả UBND xã, phường, đặc khu; đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa TTQT với Điều ước quốc tế và TTQT theo quy định của Luật này với văn bản hợp tác khác theo pháp luật chuyên ngành; đánh giá kỹ lưỡng tính hợp lý, tính khả thi của phương án, đánh giá điều kiện năng lực, chuyên môn, trách nhiệm pháp lý của người ký; rà soát, hoàn thiện lại một số quy định cho phù hợp, thống nhất với các quy định hiện hành…
Phát biểu kết luận phiên họp Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đánh giá cao hồ sơ dự án Luật của cơ quan chủ trì soạn thảo; cần thiết phải xây dựng Dự án Luật Thỏa thuận quốc tế thay thế luật.
Trên cơ sở ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng cho biết, dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước; cơ bản bảo đảm tính hợp pháp, phù hợp với Hiến pháp, đồng bộ với các luật có liên quan; nội dung của dự thảo Luật không trái với Hiến chương ASEAN và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm vấn đề an ninh, quốc phòng…
Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Nội vụ làm rõ và đảm bảo phân cấp tối đa. Đặc biệt, cần tuân thủ nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó không qui định cụ thể tên và nhiệm vụ riêng của từng Bộ, ngành vào trong Luật, trừ lĩnh vực đặc thù; lược bỏ một số điều quy định cụ thể trong dự thảo Luật.
Đối với việc mở rộng chủ thể được ký kết TTQT là cấp xã, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đánh giá đề xuất này rất tốt, phục vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Tuy nhiên, về nguyên tắc ký kết, Thứ trưởng đề nghị làm rõ ranh giới giữa TTQT với Bộ luật Dân sự và các văn bản pháp lý khác, tránh khó khăn khi áp dụng. Đồng thời cần rà soát kỹ lưỡng nội dung quản lý nhà nước; làm rõ căn cứ pháp lý, thực tiễn của việc không cho phép đơn vị sự nghiệp công lập ngoài nước ở nước ngoài ký kết các TTQT; tiếp tục lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức có liên quan, trong đó có các thành phần dự kiến mở rộng chủ thể được ký kết TTQT.