Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): Siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm lưu thông trên thị trường

Tăng cường quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm

Theo ông Tuyên, Luật ATTP (sửa đổi) có ý nghĩa rất quan trọng trong bối cảnh giải quyết những vấn đề thực tiễn mà Luật ATTP 2010 chưa có quy định hoặc có nhưng không còn phù hợp.

Luật ATTP (sửa đổi) sẽ hoàn thiện khung pháp lý toàn diện thống nhất từ Trung ương đến địa phương, tăng cường phân cấp, phân quyền cho các địa phương, tránh chồng chéo chức năng, nhiệm vụ của các Bộ, ngành. Dự thảo Luật chuyển đổi tư duy quản lý từ xử lý vi phạm sang phòng ngừa chủ động, ngăn chặn ngay từ đầu theo nguy cơ; buộc các cơ sở áp dụng hệ thống quản lý tiên tiến cho sản phẩm nguy cơ cao; kiểm soát lô hàng nhập khẩu và sản phẩm chế biến sẵn dựa trên nguy cơ và lịch sử DN.

Dự thảo đưa ra một số nhóm chính sách lớn thay đổi căn bản nhất nhằm đổi mới mạnh mẽ quy trình, thủ tục hành chính theo hướng cắt giảm tối đa thủ tục hành chính; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường trách nhiệm; xây dựng quy định quản lý theo nguy cơ, thay đổi phương thức quản lý tiền kiểm…

Cụ thể, dự thảo Luật tăng cường quản lý với các cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm thực phẩm (SPTP) có nguy cơ cao với mục tiêu siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi SPTP được lưu thông trên thị trường. Kết hợp tăng cường cả tiền kiểm và hậu kiểm với sản phẩm nguy cơ cao, để các sản phẩm lưu thông trên thị trường an toàn, chất lượng, hướng tới phương thức kiểm soát ATTP của các nước phát triển.

Đồng thời, quy định trách nhiệm chủ sở hữu sàn giao dịch điện tử, tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ thương mại điện tử phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán cung cấp, công khai các giấy tờ pháp lý về sản phẩm theo quy định; hợp tác với cơ quan quản lý nhà nước, kịp thời gỡ bỏ các sản phẩm vi phạm khi có yêu cầu; chịu trách nhiệm liên đới trong trường hợp không thực hiện các biện pháp kiểm duyệt cần thiết, để xảy ra sự cố về ATTP gây thiệt hại cho người dùng; cung cấp thông tin, dữ liệu giao dịch cho cơ quan thẩm quyền khi có yêu cầu.

Dự thảo Luật tăng cường phân quyền quản lý nhà nước về ATTP ở Trung ương và phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP cho UBND cấp tỉnh. Việc phân cấp, phân quyền tối đa nhằm nâng cao vai trò của chính quyền địa phương, bảo đảm một đầu mối thực hiện nhiệm vụ ATTP từ Trung ương tới địa phương.

Việc phân cấp, phân quyền sẽ được thực hiện theo nguyên tắc lấy người tiêu dùng làm trung tâm của chính sách ATTP, gắn quản lý ATTP với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; quản lý ATTP theo chuỗi giá trị, bảo đảm kiểm soát rủi ro tại từng công đoạn của quá trình sản xuất, kinh doanh.

Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực phẩm

Một nội dung đáng lưu ý khác, theo Thứ trưởng Tuyên, dự thảo Luật sẽ giải quyết được những bất cập liên quan quy định về sản phẩm công bố hợp quy hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng dựa trên quy chuẩn, tiêu chuẩn, các bản công bố không có thời hạn chưa phù hợp thực tiễn; việc quản lý thực phẩm cần dựa trên nguy cơ; với những nhóm cần kiểm soát chặt hơn phải có biện pháp quản lý chặt chẽ.

Đồng thời, xóa bỏ những khái niệm tại Luật ATTP 2010 không còn phù hợp, như khái niệm "lần đầu tiên đưa ra thị trường" với thực phẩm chức năng, dẫn đến khó khăn khi thực thi trong công tác quản lý điều hành.

Dự thảo Luật quy định các cơ sở sản xuất nhóm thực phẩm nguy cơ cao phải có đủ cơ sở vật chất, nhân sự đáp ứng quy định các hệ thống quản lý ATTP tiên tiến mới được tham gia vào việc sản xuất kinh doanh thực phẩm.

Theo đề xuất mới, sẽ phân định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính trong quản lý và khi có sự cố về ATTP, ảnh hưởng quyền lợi người dùng. Bổ sung các quy định liên quan việc thu hồi các giấy phép khi cơ sở vi phạm.

Về điều kiện, hồ sơ, trình tự thủ tục chỉ định hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng của cơ sở kiểm nghiệm do Nhà nước chỉ định, không do Nhà nước chỉ định, phòng kiểm nghiệm của cơ sở sản xuất cũng được quy định rõ. Bên cạnh đó, dự thảo quy định đầu mối cơ quan quản lý nhà nước để xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực phẩm liên thông với hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành. Việc này nhằm quản lý trực tuyến việc đăng ký lưu hành, công bố tiêu chuẩn áp dụng, xuất nhập khẩu, truy xuất nguồn gốc, thanh, kiểm tra giám sát.

Xây dựng hệ thống đánh giá nguy cơ về ATTP; hệ thống thông tin, truyền thông và cảnh báo nguy cơ với ATTP, các bệnh truyền qua thực phẩm; hệ thống cảnh báo nhanh về ATTP; hệ thống cảnh báo sự cố ATTP quốc gia.