Du lịch sông nước Hải Phòng tiềm năng còn bỏ ngỏ

Trông người...

Bản thân những con sông, không gian cảnh quan và đời sống của dân cư khu vực ven sông là đề tài du lịch hấp dẫn tại bất cứ thành phố loại quốc gia nào. Tại châu Âu, sản phẩm du lịch trên sông được rất nhiều thành phố như Paris, London, Venice, Florence, Amsterdam, Saint Petersbourg, Kiev… khai thác, là những công trình kiến trúc, những cảnh quan đô thị ven sông và những cây cầu tuyệt đẹp với lịch sử hình thành và phát triển đô thị lâu đời. Với chính sách bảo tồn nghiêm ngặt, du thuyền trên các dòng sông châu Âu đang là những sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù chủ lực và là những tuyến du lịch thành phố (city tour) được giới thiệu chính thức cho khách du lịch. Các thành phố Châu Á cũng rất thành công khi đưa những dòng sông trở thành sản phẩm du lịch đặc thù của mỗi vùng; từ Seoul, Thượng Hải, Quảng Châu, tới Băng Cốc, Phnôm Pênh, Xingapo hay Koula Lumpur… mỗi nơi đều có những chương trình du lịch bằng thuyền trên các con sông trong thành phố rất hấp dẫn, luôn là những chương trình du lịch ưa thích trong hành trình khám phá dành cho khách nước ngoài.

Tại Việt Nam, du lịch sông nước cũng rất đa dạng. Với những thành phố miền sông nước Cửu Long như Cần Thơ, việc tham dự một chương trình du lịch trên sông luôn nằm trong lộ trình du lịch của mỗi hãng lữ hành. Khách du lịch tới đây được giới thiệu những tua trên các tuyến sông hấp dẫn mang đặc trưng Nam Bộ như chương trình buổi tối đi bến Ninh Kiều, nghe ca nhạc tài tử Nam Bộ hay du lịch dã ngoại bằng đò trên sông Cửu Long và các kênh rạch, ngắm phong cảnh làng quê thôn dã, tham quan cảnh mua bán trên chợ nổi Cái Răng, ghé các nhà vườn, thưởng thức trái cây bốn mùa. Đến thành phố Hồ Chí Minh hãy thưởng thức du thuyền Bonsai Cruise tại bến Nhà Rồng; hay về Huế để được ngồi trên những chuyến đò dọc sông Hương thăm chùa Thiên Mụ, lênh đênh mạn thuyền nghe ca Huế hay thưởng thức các món ẩm thực xứ Huế, ngắm cố đô về đêm, cầu Trường Tiền, Đại Nội lung linh trong ánh điện. Thủ đô Hà Nội cũng hấp dẫn du khách với chương trình du lịch Sông Hồng thăm làng gốm Bát Tràng, thăm đền Chử Đồng Tử-  Tiên Dung…

... lại ngẫm đến ta

Hải Phòng là vùng đất được bồi đắp, bao bọc bởi những dòng sông như Thái Bình, Bạch Đằng, Văn Úc, Cấm, Lạch Tray... Những con sông đã đi vào sử sách, thi ca tao nên những cánh đồng màu mỡ. Bên cạnh những dòng sông bao bọc đắp bồi tạo nên cảng Hải Phòng, nhiều con sông khác ở vùng ngoại thành là nguồn sống của người dân vùng lúa nước Bắc Bộ như sông Đa Độ, sông Giá, sông Rế, sông Thái Bình… Những dòng sông tươi mát uốn lượn hiền hòa mang lại cho đô thị Hải Phòng sự mềm mại và một không gian không bị giới hạn; có sự hoà quyện trời, nước, cây xanh và kiến trúc đô thị tạo ra một không gian đặc trưng độc đáo.

Nằm hai bên bờ sông là những bến tàu thuyền, là phong cảnh phố thợ, là những đặc trưng của người dân đất Cảng. Làng An Biên giáp hai dòng sông Cấm và sông Tam Bạc, nơi nữ tướng Lê Chân chiêu dân lập ấp, hưởng ứng cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng chống ách đô hộ của nhà Hán, trở thành nguồn cội miền đất Hải Phòng. Các con sông thường nối với nhau và đều thông ra biển tạo thành mạng lưới giao thông quan trọng giúp mở mang đất đai và làm nghề sông nước. Các con sông ở Hải Phòng là vị trí chiến lược gắn với việc bảo vệ chủ quyền đất nước. Nơi đây còn khắc ghi bao chiến tích lẫy lừng chống giặc ngoại xâm của cha ông  ngày trước.

Nếu như dòng Đa Độ hiền hòa vắt từ Kiến Thụy sang An Lão là điểm đến những cánh đồng, những làng mạc đậm chất nông thôn điền dã của Hải Phòng,  thì dòng sông Cấm lại là điểm đến thăm các cơ sở công nghiệp, nhất là công nghiệp đóng tàu, cảng biển... Khu vực nội thành cũng có các dòng sông len lỏi tạo nên phong cảnh đẹp cũng như lá phổi của thành phố, cũng là luồng giao thông của thuyền bè buôn bán, vận chuyển thương mại và là cảnh quan du lịch hấp dẫn. Một số sông ở nội đô Hải Phòng có bờ kè đá, lan can tạo hình ảnh đặc trưng riêng. Việc kết hợp kinh doanh với giao thông thuỷ, họp chợ, buôn bán nhộn nhịp trên bến dưới thuyền kiểu bờ sông Tam Bạc đoạn chợ Sắt và Chợ Đổ là một nét đặc trưng rất quen với người dân Hải Phòng....

Nhưng tiềm năng du lịch lớn này tại |Hải Phòng vẫn đang bị bỏ ngỏ và chưa có cơ hội để phát triển. Vì vậy, điểm đến Hải Phòng chưa thể đa dạng hóa được các sản phẩm du lịch

Phát triển du lịch sông nước- tiềm năng cần được khai thác

Với bề dày lịch sử, bản sắc văn hóa đặc trưng của mảnh đất và con người Hải Phòng, sự liền kề của các tuyến điểm du lịch sẵn có trong khu vực, sự thuận tiện trong giao thông thủy, mỗi một tuyến sông đều có thể thiết kế một chương trình du lịch phù hợp. Đối với các tuyến sông Cấm, Tam Bạc, Lạch Tray có thể tổ chức các chương trình du lịch văn hóa ẩm thực trên sông kết hợp ngắm thành phố về đêm với cảng Hải Phòng lung linh trong ánh điện, ngắm những cây cầu bắc qua sông, đến các khu phố cũ Lý Thường Kiệt, Tam Bạc… giống như ở Hội An, Huế hiện có. Du lịch ẩm thực sông nước có thể tổ chức hiện đại, theo kiểu các nhà hàng nổi có thể di chuyển trên sông giống phà tự hành, bến sông ẩm thực, nhà thuỷ tạ, nhà thuyền phục vụ du khách có biểu diễn các bộ môn nghệ thuật dân tộc đặc trưng vùng đất Hải Phòng như cà trù, hát đúm, rối cạn…

Các sông ở khu vực ngoại thành  có phong cảnh thiên nhiên đẹp, làng quê trù phú, những dự án phát triển khai thác vườn công viên du lịch sinh thái bên bờ bắc sông Cấm, sông Đa Độ, sông Giá, sông Rế sẽ làm tăng sức hấp dẫn của các hành trình du lịch sông nước, đặc biệt các dự án vườn công viên ven sông kết hợp làng chài và du lịch hoang dã nên được khuyến khích triển khai tạo cảnh quan đẹp cho hai bên bờ sông. Những biệt thự ven sông tô điểm cảnh sắc làng biển. Thấp thoáng bên những rặng tre là mái chùa cổ kính, những dãy núi xa xa sẫm màu trước hoàng hôn là những cảnh sắc thường gặp trên mỗi miền quê Hải Phòng chắc chắn làm tuyến du lịch sông nước mang lại cho du khách những cảm giác thú vị. Các tuyến sông Giá, Sông Đa Độ, sông Rế, Sông Bạch Đằng có thể tổ chức các chương trình du lịch sinh thái, mở rộng thăm các làng nghề, di tích lịch sử văn hóa ven sông. Sử dụng các giá trị văn hóa gắn liền với phần hồn các chương trình du lịch được giới thiệu với du khách là những hình ảnh gắn bó quen thuộc, đặc trưng vùng bến thuyền sông nước Hải Phòng. Đó là các lễ hội sông nước:  hội thả đèn; hội đua thuyền; hội bơi chải; hội chọi trâu; hội mở mặt; hội hát đúm. Các lễ hội này mang đậm tập quán từ thuở cha ông khởi nghiệp.

Phát triển du lịch sông nước cần có sự đầu tư đồng bộ, cần quy hoạch các bến sông hợp lý dành riêng cho du lịch, đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng dọc các bờ sông. Chỉnh trang, cải tạo kiến trúc của các tuyến phố dọc hai bên sông để khai thác không gian dọc các tuyến sông. Nên phát triển các khu thương mại và chợ ven sông đi đôi với kè bờ, làm  một số cầu cảng và bến nước. Trên bờ các đường phố ven sông Tam Bạc kết hợp vườn hoa, cây cảnh, có thể điểm xuyết thêm các cây cầu đẹp, cầu cảng neo đậu phù hợp mỹ quan. Những điểm đò ngang trong lòng thành phố nếu được tổ chức sắp xếp hợp lý, sẽ tạo nét thi vị sông nước vì là phương tiện giao thông truyền thống có thể bảo tồn và phát huy để giữ giá trị giao thông và làm tài nguyên phục vụ mục đích du lịch.