Dự báo lũ quét: Lực bất tòng tâm
Hiện chỉ có thể cảnh báo lũ, chứ chưa thể dự báo. Từ nay tới năm 2012, 300 thiết bị đo mưa mới được lắp đặt cho ngành dự báo thời tiết.
Hiện chỉ có thể cảnh báo lũ, chứ chưa thể dự báo. Từ nay tới năm 2012, 300 thiết bị đo mưa mới được lắp đặt cho ngành dự báo thời tiết.
Liên tiếp những ngày đầu tháng 8 vừa qua, một số tỉnh miền núi phía Bắc đã phải hứng chịu sự tàn phá của lũ quét. Mức độ thiệt hại của lũ quét là rất lớn nhưng với loại thiên tai này, các nhà khoa học cho biết, cho đến thời điểm hiện tại, dự báo lũ quét gần như là điều không tưởng.
Chỉ cảnh báo chưa dự báo được
TS Nguyễn Lan Châu, Phó giám đốc Trung tâm dự báo KTTV Trung ương cho biết: đặc thù của lũ quét là diễn ra nhanh, tốc độ nên rất khó trở tay ứng phó. Chính vì vậy, TS Châu thừa nhận, chúng ta mới chỉ dừng lại ở mức độ cảnh báo có lũ quét chứ chưa thể dự báo. Hiện, do thiết bị quan trắc nên chủ yếu là đo lượng mưa (vì mưa là nguyên nhân chính gây ra lũ quét).
Tuy nhiên, TS Lan Châu cho biết, chỉ dựa vào hệ thống quan trắc mưa thì chỉ có thể đưa ra mức độ cảnh báo, trong khi một trạm quan trắc mưa chỉ có thể báo cáo dữ liệu trong bán kính 10 km. Song lũ quét thường diễn biến ra theo tính cục bộ, đột ngột ở một vài thôn, xã nên càng khó có thể cảnh báo trước.
Đó là chưa kể, hiện số trạm quan trắc lũ quét còn quá ít nên chưa thể đáp ứng được công tác dự báo. Được biết, từ nay tới năm 2012, 300 thiết bị đo mưa sẽ được lắp đặt.
TS Vũ Cao Minh, Viện Địa chất cho rằng: thiết bị là một chuyện nhưng người sử dụng thiết bị và tính toán đúng địa điểm để đặt chúng cũng là một vấn đề cần bàn. Lũ quét được dự báo trên nhiều yếu tố: địa hình, độ dốc, thảm thực vật... chỉ cần sai đi một trong những yếu tố này cũng dẫn đến sai số liệu đo đạc.
Các nhà khoa học nhận định: lũ quét hiện không chỉ là “đặc sản” của các tỉnh miền núi phía Bắc mà một số tỉnh miền Trung, vùng cao Tây Nguyên cũng có thể sẽ phải hứng chịu lũ quét.
TS Nguyễn Lan Châu, Phó giám đốc Trung tâm dự báo KTTV Trung ương cho biết: đặc thù của lũ quét là diễn ra nhanh, tốc độ nên rất khó trở tay ứng phó. Chính vì vậy, TS Châu thừa nhận, chúng ta mới chỉ dừng lại ở mức độ cảnh báo có lũ quét chứ chưa thể dự báo. Hiện, do thiết bị quan trắc nên chủ yếu là đo lượng mưa (vì mưa là nguyên nhân chính gây ra lũ quét).
 |
|
Lũ ( (Ảnh: VITINFO) |
Đó là chưa kể, hiện số trạm quan trắc lũ quét còn quá ít nên chưa thể đáp ứng được công tác dự báo. Được biết, từ nay tới năm 2012, 300 thiết bị đo mưa sẽ được lắp đặt.
TS Vũ Cao Minh, Viện Địa chất cho rằng: thiết bị là một chuyện nhưng người sử dụng thiết bị và tính toán đúng địa điểm để đặt chúng cũng là một vấn đề cần bàn. Lũ quét được dự báo trên nhiều yếu tố: địa hình, độ dốc, thảm thực vật... chỉ cần sai đi một trong những yếu tố này cũng dẫn đến sai số liệu đo đạc.
Các nhà khoa học nhận định: lũ quét hiện không chỉ là “đặc sản” của các tỉnh miền núi phía Bắc mà một số tỉnh miền Trung, vùng cao Tây Nguyên cũng có thể sẽ phải hứng chịu lũ quét.
Kinh nghiệm dự báo: Yếu tố thắng công nghệ
Trong khi chờ đợi một công nghệ tối ưu thì các nhà khoa học khuyến cáo: hãy sử dụng kinh nghiệm dân gian cũng như những đúc kết từ thực tế để chủ động phòng tránh loại thiên tai bất ngờ này.
GS. TS Lê Đình Quang, Phó giám đốc Trung tâm dự báo KTTV và Môi trường (Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam) cho biết, bằng quan sát và đúc kết từ kinh nghiệm làm nghề dự báo nhiều năm, thường những khu vực vừa xảy ra đợt khô hạn, đất đai bị khô, nứt, bở sau đó có mưa lớn là nơi có nguy cơ lũ quét cao. Sở dĩ có điều này bởi khi có trận mưa lớn xuống, đất sẽ ngấm nước rất nhanh, rất dễ dẫn đến lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt là ở những khu vực gần cửa sông, suối, chân núi, đồi…
Một trong những dấu hiệu cho thấy sắp có lũ quét mà người dân có thể quan sát, nghe ngóng bằng các giác quan đó là: những tiếng động lạ hoặc thấy nước sông suối đang đầy bỗng nhiên hạ thấp xuống; mưa lớn, nước dâng cao và bị đục do cuốn theo cây cối và bùn đất...
Một lưu ý nữa là lũ quét thường xảy ra rất nhanh vào ban đêm nên ở những khu vực đã từng xảy ra hiện tượng này cần liên tục cử.
Trong khi chờ đợi một công nghệ tối ưu thì các nhà khoa học khuyến cáo: hãy sử dụng kinh nghiệm dân gian cũng như những đúc kết từ thực tế để chủ động phòng tránh loại thiên tai bất ngờ này.
 |
|
Một cảnh chạy lũ ở miền Trung Việt Nam năm 2007 (Ảnh: VITINFO) |
Một trong những dấu hiệu cho thấy sắp có lũ quét mà người dân có thể quan sát, nghe ngóng bằng các giác quan đó là: những tiếng động lạ hoặc thấy nước sông suối đang đầy bỗng nhiên hạ thấp xuống; mưa lớn, nước dâng cao và bị đục do cuốn theo cây cối và bùn đất...
Một lưu ý nữa là lũ quét thường xảy ra rất nhanh vào ban đêm nên ở những khu vực đã từng xảy ra hiện tượng này cần liên tục cử.
Nguồn: Đất Việt