Dự án trồng rừng ngập mặn- Những cánh rừng đã lên xanh

“Bức tường xanh” bảo vệ môi trường

Bão Washi đổ bộ vào Hải Phòng ngày 31-7-2005 phá vỡ đê biển  bê- tông kiên cố ở huyện Cát Hải, nhưng tuyến đê bằng đất ở phường Bàng La (quận Đồ Sơn) vẫn an toàn nhờ có rừng trang. Đó là một bằng chứng sống động cho thấy tác dụng bảo vệ an toàn đê biển của rừng ngập mặn. Theo Tiến sĩ Vũ Đoàn Thái (Trường đại học Hải Phòng), cùng chịu ảnh hưởng của một cơn bão, nhưng với tuyến đê được rừng ngập mặn che chở thì năng lượng sóng khi vượt qua rừng đã giảm 70-80%.

Rừng ngập mặn chỉ có ở các nước nhiệt đới, cận nhiệt đới và có nhiều tác dụng trong bảo vệ môi trường, đặc biệt là trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Nhờ những đặc trưng riêng như tầng tán dày, hệ thống rễ chằng chịt..., rừng ngập mặn được đánh giá là một “bức tường xanh” vững chắc chống gió bão, sóng thần, xói lở, làm sạch môi trường ven biển, hạn chế xâm nhập mặn, bảo vệ nước ngầm, tích lũy cacbon, giảm khí CO2... Hệ thống rễ cây dày đặc trên mặt đất, rừng ngập mặn có tác dụng cản sóng và tích lũy phù sa cùng mùn bã thực vật tại chỗ nên chúng có tác dụng làm chậm dòng chảy và thích nghi với mức nước biển dâng. Rừng ngập mặn còn có tác dụng giảm mạnh độ cao của sóng khi triều cường.

Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ thành phố Nguyễn Ngạc cho biết: “Ngoài tác dụng phòng ngừa thảm họa, bảo vệ tuyến đê biển xung yếu, rừng ngập mặn tạo môi trường sinh thái, cảnh quan tươi đẹp, nhiều loại chim, cò quý hiếm di cư hàng đàn về đây. Rừng ngập mặn còn mang lại nguồn lợi hải sản quý giá cho người dân. Ở xã Đại Hợp, huyện Kiến Thụy, hàng trăm người dân sống chủ yếu bằng việc đánh bắt hải sản ở khu vực rừng ngập mặn…”.

Nhưng thời gian qua, rừng ngập mặn đang đối mặt với nguy cơ bị tàn phá nghiêm trọng. Một bộ phận người dân thiếu hiểu biết về vai trò của rừng phòng hộ đã phá rừng, nuôi trồng thủy sản. Nhiều người chặt cây lấy củi, làm than. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, cứ mỗi hec-ta rừng ngập mặn mất đi thì sản lượng cá giảm 180 kg/năm. Tính riêng tác dụng lọc chất thải, nước thải thì mỗi 1 hec-ta  rừng ngập mặn mất đi tương đương giá trị khoảng 30.000 USD. Sự suy giảm về rừng ngập mặn diễn ra đồng thời với môi trường biển của Hải Phòng ngày càng bị đe dọa. Những cánh rừng chảy máu khiến chính quyền địa phương và những người có trách nhiệm và quan tâm đến rừng trăn trở…

Gieo những mầm xanh

Từ năm 1997 đến nay, Hội Chữ thập đỏ Hải Phòng tiếp nhận và tổ chức thực hiện chương trình dự án trồng rừng ngập mặn do Hội chữ thập đỏ Nhật Bản tài trợ tại 14 xã, phường thuộc 6 quận, huyện. Thông qua dự án, Hội đã tổ chức trồng hơn 1050 hec-ta rừng ngập mặn ở những khu vực xung yếu.

Những ngày đầu triển khai dự án trồng rừng ngập mặn, các cấp hội chữ thập đỏ gặp không ít khó khăn. Do tính chất mới lạ của dự án, nhiều người dân không tin cho rằng đây là việc “hoang tưởng” bởi trồng cây ở biển liệu cây có thể sống được bởi sóng và nước biển? Cán bộ Hội chữ thập đỏ trực tiếp xuống vận động bà con, tổ chức nhiều chương trình, hội thi tuyên truyền về tác dụng to lớn của rừng ngập mặn đối với sự phát triển bền vững, nhất là vấn đề bảo vệ môi trường; đồng thời vận động bà con tham gia trồng và bảo vệ rừng.Sự vào cuộc tích cực của các cấp hội chữ thập đỏ và chính quyền địa phương đã làm chuyển biến nhận thức trong nhân dân, giảm đáng kể tình trạng chặt phá rừng. Rừng lành vết thương  thỏa sức trải dài màu xanh trên những bãi bồi mang lại sự bình yên cho những vùng đất ven biển. Bà con ngư dân yên tâm nuôi trồng thủy sản mỗi khi bão đến, mưa về.

Bên cánh rừng ngập mặn đang lên xanh ở tuyên đê biển 1 thuộc phường Ngọc Xuyên, Phó chủ tịch Hội Chữ thập đỏ quận Đồ Sơn Hoàng Thị Thủy phấn khởi: “Từ đầu năm đến nay, Hội tổ chức trồng 2 đợt, đợt 1 trồng 2 nghìn cây bần, đợt 2 trồng 4 nghìn cây. Khu vực này khó trồng do bãi bồi nhiều cát mặn, cây non dễ gãy đổ. Chúng tôi phải trồng theo phương pháp mới là ươm cây trong bầu từ 3-5 tháng khi cây cao khoảng 1,2m mới đem trồng. Việc quản lý, chăm sóc, bảo vệ được giao khoán cho hơn 20 hộ dân quanh khu vực. Tỷ lệ sống của cây trồng đợt 1 đạt 92%. Tỷ lệ sống cây trồng đợt 2 thấp hơn (60%) do ảnh hưởng của cơn bão số 10. Việc trồng rừng ngập mặn góp phần làm thay đổi nhận thức của người dân trong việc bảo vệ và chăm sóc rừng ngập mặn. Họ không còn tư tưởng “quai đê lấn biển”, phá rừng nuôi tôm tự phát như cách làm cũ ”.

Hàng trăm hec-ta cây bần đang vươn những bộ rễ khỏe khoắn lấn ra biển, bãi bồi ngày một dày thêm nuôi dưỡng hy vọng của người dân nơi đây về một vành đai an toàn, che chở cuộc sống của họ khỏi những cơn thịnh nộ của thiên nhiên, hứa hẹn mang lại nguồn lợi thủy sản dồi dào và môi trường cảnh quan sinh thái trong lành.

Thanh Thủy