Dự án cải tạo nâng cấp Cảng Hải Phòng giai đoạn 2: Vì sao chủ đầu tư chậm thanh toán cho nhà thầu 200 tỷ đồng?
Dự án cải tạo nâng cấp Cảng Hải Phòng giai đoạn 2 được thực hiện từ 2001, nhằm nâng cao năng lực của Cảng Hải Phòng. Đến nay, nhiều hạng mục của gói thầu số 1 cơ bản hoàn thành, trong đó có luồng tàu mới vào cảng, kịp thời đưa vào khai thác góp phần nâng cao sản lượng hàng hoá thông qua không chỉ của cảng Hải Phòng mà còn của các cảng biển trong khu vực. Tuy nhiên, đến nay, chủ đầu tư vẫn chưa thanh toán cho nhà thầu khoản nợ gần 200 tỷ đồng ()?.
Theo Ban quản lý dự án vì mức độ ảnh hưởng lớn, mang tầm quốc gia và quốc tế, quá trình thực hiện dự án liên quan đến nhiều cấp ngành, địa phương, thời gian dài và nguồn vốn sử dụng lớn, đòi hỏi tiến độ thực hiện nghiêm ngặt, nên việc nghiệm thu, thanh quyết toán với nhà thầu chính vẫn chưa hoàn tất, chưa kể tới thời gian thanh tra kéo dài. Tháng 11 – 2005, Bộ tài chính tiến hành thanh tra công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng dự án, sau 5 tháng (ngày 12- 4- 2006) mới có kết luận và có nhiều vấn đề chưa thoả đáng, dẫn đến Bộ Giao thông- Vận tải và các cơ quan trực thuộc, trong đó có Ban quản lý dự án Cảng Hải Phòng phải mất nhiều thời gian giải trình. Lại mất thêm 5 tháng nữa (ngày 28- 9- 2006), Thanh tra Bộ Tài chính mới có văn bản trả lời về các nội dung mà Bộ GTVT đã giải trình. Tuy vậy, trong nội dung văn bản này của Thanh tra Bộ Tài chính vẫn còn một số vấn đề chưa thoả đáng.
Thanh tra Bộ Tài chính có ý kiến về một số hạng mục lớn của dự án đang thực hiện dở dang, dẫn đến việc chủ đầu tư buộc phải ngừng thanh toán cho nhà thầu và “để chờ làm rõ”. Việc nghiệm thu, thanh, quyết toán khối lượng công việc giữa Ban quản lý dự án và nhà thầu chính PENTA- TOA bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Hiện, Ban quản lý dự án đang chờ ý kiến của Bộ Giao thông Vận tải cho phép thanh toán với nhà thầu thi công các khoản tiền trị giá gần 200 tỷ đồng, trong đó lớn nhất là khoản 150 tỷ đồng nạo vét luồng sông từ – 5,5m lên – 7,2m. Các khoản tiền phát sinh khác cũng vào khoảng 50 tỷ đồng nữa.
Về khoản tiền 150 tỷ đồng mà nhà thầu đã chi phí để nạo vét 2,8 triệu m3 đất chủ yếu do nhà thầu Tổng công ty xây dựng đường thuỷ thực hiện theo hợp đồng với nhà thầu chính PENTA-TOA chưa được chủ đầu tư thanh toán. Thực tế, do nhu cầu mua tàu nạo vét không còn, Bộ Giao thông- Vận tải báo cáo Thủ tướng Chính phủ chấp thuận về chủ trương sử dụng nguồn vốn 8,7 triệu USD của gói thầu số 3 để nạo vét tăng độ sâu đoạn luồng Bạch Đằng và kênh Hà Nam. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Giao thông- Vận tải, Ban quản lý dự án yêu cầu nhà thầu nạo vét luồng sông đạt – 7,2m, nhằm tận dụng luôn phương tiện của các nhà thầu khi tiến hành nạo vét luồng tàu từ biển vào Cảng Hải Phòng, bảo đảm tiến độ chung của dự án, kịp thời tận dụng cốt luồng cho tàu ra vào cảng thuận lợi. Riêng đoạn luồng sông (cốt – 5,5m) được xác định từ kênh Đình Vũ đến cửa kênh Hà
Những phát sinh khác, Ban QLDA cho biết: Dự án cải tạo, nâng cấp Cảng Hải Phòng giai đoạn 2, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu tư theo Quyết định 29/ QĐ-TTg ngày 9- 1- 1999 với tổng mức đầu tư tạm tính (bước 1) là 1.229,996 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2000 đến 2004. Nguồn vốn vay OECF (Nhật Bản) nay là JBIC và vốn đối ứng trong nước. Căn cứ thiết kế luồng ban đầu chỉ cho cỡ tàu trọng tải một vạn tấn, nên đơn vị thi công chọn điểm võng nhất của tĩnh không đường điện cao thế Gót- Cái Viềng ngang qua Lạch Huyện, nhưng sau đó, ngày 28- 9-2000, Thủ tướng Chính phủ có quyết định số 944/ QĐ-TTg điều chỉnh tổng mức đầu tư là 1772,251 tỷ đồng, thời gian cũng được điều chỉnh thêm đến 2009, thiết kế luồng tàu cũng có thay đổi cho tàu 2 vạn tấn ra, vào luồng tới Đình Vũ. Chính vì thế, chủ đầu tư yêu cầu nhà thầu phải chuyển điểm nạo vét dịch vào gần phía bến Gót để tận dụng độ cao tĩnh không, trong khi trước đó, nhà thầu đã nạo vét tại điểm võng tĩnh không với khối lượng công việc trị giá 2,3 tỷ đồng. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cũng không cho thanh toán khoản tiền chênh 3 tỷ đồng, chưa kể phần phát sinh do nhà thầu phải huy động thêm phương tiện để bảo đảm tiến độ dự án; cho rằng chủ đầu tư ứng trước sai luật 3,2 tỷ đồng cho nhà thầu xây dựng bãi công - ten-nơ Chùa Vẽ, việc thanh toán 22 tỷ đồng giá trị xây lắp hạng mục san lấp bãi công-ten- nơ cũng bị đình lại để “ xem xét” biện pháp thi công.Thực tế, khoản tiền 3,2 tỷ đồng chủ đầu tư ứng trước cho nhà thầu chỉ lớn hơn 1/7 tổng giá trị hạng mục công trình. Về khoản tiền chênh 23 tỷ đồng thực tế do phải thay đổi vị trí đổ đất theo phương án đã được phê duyệt tại Yên Hưng, Quảng Ninh và Đình Vũ, Hải Phòng, nhưng UBND tỉnh Quảng Ninh và Công ty liên doanh đầu tư phát triển Đình Vũ không đồng ý. Để bảo đảm tiến độ dự án, lãnh đạo Bộ Giao thông Vận tải và thành phố Hải Phòng thống nhất quyết định phương án mang đất ra biển đổ tại vị trí đổ đất hiện có tại luồng Nam Triệu, quyết định này phát sinh thêm cho nhà thầu hơn 20 tỷ đồng ( nhà thầu đã thực hiện).
Trong khi chờ đợi chủ đầu tư thanh toán số tiền trên, không chỉ nhà thầu chính Nhật Bản tỏ ra mệt mỏi vì các thủ tục hành chính quá rườm rà, mà nhà thầu phụ Việt Nam là Tổng công ty Xây dựng đường thuỷ cũng đang trông ngóng được thanh toán. Hiện, một loạt đơn vị thành viên của Tổng công ty Xây dựng đường thuỷ, trong đó có Công ty Nạo vét và xây dựng đường thuỷ1 đang lâm vào những vướng mắc công nợ ngân hàng và các chủ bán nhiên liệu, vật tư ... Vấn đề đặt ra là Bộ Giao thông -Vận tải, với tư cách là chủ đầu tư cần có biện pháp cụ thể, sớm hoàn tất quá trình phê duyệt thanh toán cho nhà thầu, giúp Ban quản lý dự án Cảng Hải Phòng hoàn thành kế hoạch giải ngân năm 2006. Đồng thời tạo điều kiện cho đơn vị thi công bảo đảm đời sống người lao động và tránh bị siết nợ từ các ngân hàng thương mại ./.
Anh Tú