Đồng Văn - Hà Giang: NGƯỜI MÔNG VỚI "CÁI THÚ" XE WIN

 Nếu như dân  các vùng biên giới Lạng Sơn, Lào Cai có đặc trưng là rất chuộng xe Minsk thì có một điều khá "lạ" là đồng bào Mông ở Đồng Văn - Hà Giang lại rất khoái xài xe Win.

Để tìm hiểu về cái "thú" này của người Mông, chúng tôi cũng thuê một chiếc xe Win với giá 100.000 nghìn đồng/ngày để ngược lên cao nguyên Đồng Văn. Gần 200km từ Thị xã Hà Giang đi ngược lên khu vực đỉnh đầu tổ quốc thực sự là thử thách. Đây cũng là cách để chúng tôi kiểm nghiệm "cái thú chơi Win" của người Mông ở Đồng Văn.

Đi cùng chúng tôi là một người dân tộc Mông, anh Vàng Mí Chơ đang công tác tại Công an huyện Đồng Văn. Anh tâm sự: anh vẫn dùng xe Win đi lại nhưng hiếm khi anh lại đi một quãng đường xa thế, có lẽ để "chiều" chúng tôi là chính. Mặc dù xe win nổi tiếng khỏe nhưng trên quãng đường 200km với những khúc cua tay áo, chúng tôi vẫn phải dừng lại vài lần để cho cả người và xe được "nghỉ".

Chiếc xe Win "tàu" này đã gắn với Vàng Mí Chơ 3 năm nay, từ khi anh bắt đầu công tác tại Công an huyện Đồng Văn cho đến nay. Mua với giá 7 triệu đồng, hàng tuần, anh lại cùng "con" Win vượt 30km đường đèo để về nhà ở xã Xà Phìn, huyện Đồng Văn.

Chúng tôi lên Đồng Văn vào đúng phiên chợ huyện, đồng bào ở các bản làng với xiêm y xúng xính đi chợ. Xe Win "sánh" cùng những chú ngựa dựng hồn nhiên phía ngoài cổng chợ (có một điều đáng lưu ý ở đây là vào chợ không phải gửi xe, cứ để xe phía ngoài cổng, khóa lại là xong - người Mông thường ít có nạn trộm cắp). Vả lại nếu có ai đó ăn trộm xe thì đường đèo chỉ có vài đường, bà con chỉ cần chạy tắt đường núi thì xe Win có mà... chạy đằng trời.

Xe Win được người dân ở đây dùng chở các vật phẩm đi bán, trao đổi trong những ngày diễn ra phiên chợ. Có người còn lủng lẳng cả tổ ông rừng, có người chở bó vải, một bịch giày, thậm chí có người còn dùng xe Win để chở lợn sề xuống chợ bán.

Người đàn ông dân tộc Mông đi chợ thường uống rất nhiều rượu và đa số rời chợ phiên lúc ban chiều trong tình trạng "chân này đá chân kia". Trong tình trạng khá nguy hiểm đó, người vợ sẽ phải đi gửi xe ở các cửa hàng rồi thuê ngựa chở chồng về nhà.

Thậm chí, có bà vợ còn dắt xe cho chồng, đến đoạn nào chồng say quá thì nằm lăn ra vệ cỏ ngủ, còn vợ dựng xe Win bên cạnh đứng trông. Lắm khi phải chờ suốt một buổi người chồng mới tỉnh rượu, lái xe để đưa vợ về. Có một lý do để người phụ nữ dân tộc Mông có đi được xe win cũng không dám đi vì những khi đi chợ phiên họ đều... mặc váy.

Trên đường đi từ Thị trấn Đồng Văn vào thăm cột cờ Lũng Cú, chúng tôi gặp khá nhiều trường hợp xe Win trong khi leo dốc phải dừng lại sửa. Win vốn là dòng xe sử dụng nhông xích trần nên rất dễ bám bụi bẩn, đất đá. Có một điều khá thú vị là hầu hết các chàng trai Mông "chuộng" xe Win đều thủ sẵn một bộ dây thừng trong yên xe để phòng khi xe trục trặc dọc đường thì nhờ người cùng bản kéo về.

Khi chúng tôi vào một quán sửa xe ven dường thuộc xã Má Lé thì bắt gặp một dãy xe 7 chiếc đang xếp thành hàng để sửa, trong đó có đến 5 chiếc xe là "đặc sản" của người Mông - xe Win Trung Quốc. Anh Sùng Tà Dùng, chủ hiệu sửa xe cho biết: "Bộ phận hay hỏng nhất ở xe Win mà tôi hay phải thay thế  là nhôm xích.

Người Mông cũng rất ít có ý thức chăm sóc "con xế" của mình, nhiều người khi dầu nhớt đặc quánh, máy nóng, không đi được nữa họ mới chịu mang ra sửa".

Hầu hết đồng bào Mông ở Đồng Văn đều mua xe Win từ Trung quốc qua cửa khẩu Thiên Bảo - Thanh Thủy ở huyện Thanh Thủy, Hà Giang. Những chiếc xe này được nhập về Việt Nam với giá từ 5-8 triệu đồng và hầu hết đều phải đi "đầu tư" từ 1 - 2 triệu đồng tiền phụ tùng mới bắt đầu "lên đường" được.

Xe Win ở đây được dùng đủ công dụng, từ việc đi chơi đến việc chở nông phẩm ra chợ bán, thậm chí là để chợ cày, bừa lên nương, lên rẫy... Nhiều người còn sáng tạo hơn bằng việc dùng xe Win để thay bò kéo xe chở bắp ngô mùa thu hoạch.

Tại Công an huyện Đồng Văn, chúng tôi được nghe kể một câu chuyện khá vui nhộn: trong một lần trực tại khu vực xã Xà Phìn, đội Cảnh sát giao thông huyện Đồng Văn phát hiện 3 chàng trai Mông đang "kẹp ba" trên một chiếc xe Win. Cảnh sát giao thông thổi còi yêu cầu dừng xe kiểm tra giấy tờ, cả 3 anh dừng lại xuất trình đầy đủ.

Khi cảnh sát hỏi có biết đi xe máy 3 người là vi phạm luật giao thông đường bộ không thì một anh hồn nhiên phát biểu: "Ấy, cái con xe Win này khỏe, đi được 3-4 người mà cán bộ. Bọn tao 3 người mỗi người góp 2 triệu đồng mua đấy. Xe chung nên ai cũng muốn đi mà, đi 2 người sao được."

Nghe vậy, các chiến sỹ cảnh sát giao thông lại phải dừng công việc, tranh thủ giảng cho một thôi một hồi về Luật giao thông rồi thả xe cho đi vì giữ xe của đồng bào thì đồng bào... nhất định không chịu. Thế là 3 chàng cảm ơn cán bộ rối rít rồi lại nổ máy, vê ga, thản nhiên leo lên cả 3 người đi như lúc đầu khiến tổ cảnh sát phải phóng xe theo nhắc nhở.

Tại xã Lũng cú, chúng tôi gặp anh Làn Mí Cang, cả gia đình anh vừa gom tiền mua một chiếc xe máy làm phương tiện đi lại. Và như một lẽ đương nhiên chiếc xe mà anh chọn cũng giống như xe mà cả bản, cả làng anh vẫn "chuộng" lâu nay - xe Win mua từ Trung Quốc. Để mua và trang bị cho chiếc xe này, Làn Mí Cang đã phải bán một con trâu tốt và thêm vài tạ bắp ngô vừa thu hoạch.

Xe Win được xem là loại xe mà đồng bào Mông ở Hà Giang sử dụng nhiều nhất. Khác với các vùng biên giới khác có nhiều các hoạt động buôn bán, giao thương như Lạng Sơn, Móng Cái - Quảng Ninh... hay tham quan, du lịch như Sapa... xe gắn máy, chủ yếu là Mink được dùng để vận chuyển hàng hóa thì ở Đồng Văn, xe win như một loại phương tiện di chuyển đa năng của đồng bào Mông.

Xe máy Win có đặc điểm là máy khỏe, chắc chắn và trông khá cao ráo,  nam tính nhưng để xài được cũng đòi hỏi phải chi phí "chăm sóc" khá nhiều. Có lẽ không phải đồng bào Mông ở Đồng Văn chọn xe Win để "ăn chơi" mà đơn giản họ thấy phù hợp với cuộc sống của họ.

• Autonet