Dòng tiền đổ vào vàng và nỗi lo méo mó thị trường: Cần một khung pháp lý đủ mạnh

Tham dự Tọa đàm có Tiến sĩ Lê Ngọc Dũng - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý Việt Nam, Chủ tịch Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam; Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thông tin Tư vấn Kinh tế Thương mại Việt Nam, Uỷ viên Hội đồng tư vấn kinh tế - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Giảng viên Học viện Tài chính, Bộ Tài chính; Luật sư Hoàng Minh Hiển - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội; Ông Nguyễn Quang Huy - Chuyên gia kinh tế, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thị trường vàng và bất động sản đang có nhiều diễn biến phức tạp. Giá vàng trong nước liên tục tăng mạnh, có thời điểm chênh lệch lên tới hàng chục triệu đồng mỗi lượng so với giá thế giới, trong khi thị trường bất động sản lại đối mặt với tình trạng thanh khoản giảm nhưng giá vẫn neo cao.

Theo Ban Tổ chức, những biến động này không chỉ phản ánh cung – cầu mà còn đặt ra vấn đề lớn hơn về tính minh bạch của thị trường, cơ chế vận hành và niềm tin của nhà đầu tư trong giai đoạn mới.

Minh bạch - “nút thắt” của thị trường tài sản

Tại tọa đàm, Tiến sĩ Lê Ngọc Dũng - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý Việt Nam nêu ý kiến: "điểm tựa tài sản" bền vững chính là sự minh bạch thông tin, minh bạch nguồn tài sản và con người là điểm tựa "vô giá".

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Trần Đình Lương - Giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Vạn Lộc VLJ nêu ý kiến tại Tọa đàm: Vàng vốn được coi là công cụ tích lũy tài sản an toàn, yên tâm, với truyền thống Á Đông vàng còn là biểu hiện của sự may mắn thịnh vượng, theo thống kê gần 100% các gia đình sở hữu vàng. Hiện nay chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới khá cao, như hôm nay là 17 - 18 triệu. Khoảng cách mua bán giữa các công ty vàng cũng khác nhau, giá vàng tư nhân, giá vàng công ty mới, giá vàng nhà nước...

Dưới góc độ doanh nghiệp, mong muốn có thị trường minh bạch trong việc mua bán, nộp thuế đầy đủ và hạn chế phát sinh rủi ro trong việc kinh doanh, phòng chống rửa tiền.

Vàng không phải "điểm tựa" duy nhất tích lũy tài sản, còn nhiều ngành nghề, sản phẩm khác, không nên mua theo phong trào, không vay tiền quá lớn để đầu tư, cần có kiến thức tài chính, phân bổ nguồn tiền dài hạn.

Một trong những nội dung được đặc biệt quan tâm là sự chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới, cùng với tâm lý đầu tư theo đám đông. Ông Lương cho rằng, dù vàng vẫn là kênh tích sản truyền thống, có tính thanh khoản cao và gắn với yếu tố văn hóa, song thị trường hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập như giao dịch thiếu minh bạch, nguồn cung chưa được kiểm soát hiệu quả và hiện tượng đầu cơ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Huy - Chuyên gia kinh tế, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, tính minh bạch của thị trường giúp giảm thiểu rủi ro khoảng trống pháp lý, không còn cảnh xếp hàng truyền thống khi giá vàng tăng. Nhà đầu tư tự nâng cao năng lực của mình, sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo... thẩm định thông tin kinh tế vĩ mô, sản phẩm giao dịch trên thị trường để ra quyết định chính xác hơn.

Các ý kiến tại tọa đàm cũng chỉ ra rằng, nếu không giải quyết được bài toán minh bạch, các biến động giá sẽ tiếp tục bị khuếch đại bởi tâm lý thị trường, khiến dòng tiền đầu tư dịch chuyển thiếu ổn định.

Đề xuất sàn giao dịch vàng quốc gia và số hóa thị trường

Một điểm nhấn đáng chú ý tại tọa đàm là đề xuất sớm xây dựng sàn giao dịch vàng quốc gia nhằm kiểm soát thị trường, thu hẹp chênh lệch giá và hạn chế giao dịch tự phát.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thông tin Tư vấn Kinh tế Thương mại Việt Nam cho biết, tính liên thông trong thị trường giao dịch vô cùng quan trọng. Sự không bình thường đang diễn ra khi nhìn vào giao dịch vàng: cùng vàng miếng nhưng các hãng giá khác nhau, cùng là vàng 4 số 9 nhưng vàng nhẫn, vàng miếng giá mua bán cũng khác nhau...

Sàn giao dịch vàng làm tăng tính minh bạch, tăng thông tin, tăng tính tổ chức, giảm thiểu chênh lệch giá, tăng thu nhà nước, giảm lướt sóng, giảm động lực ăn chênh lệch giá. Việt Nam đã từng có sàn giao dịch vàng, NHNN tổ chức phiên đấu giá vàng rất sôi động.

Tuy nhiên đưa sàn vàng giao dịch cũng sẽ đối mặt rủi ro biến sàn vàng thành casino, rủi ro về tính thanh khoản, tranh chấp bám vào công nghệ khiến mất ổn định thị trường, tạo cung cầu ảo lớn qua mua bán ký quỹ, tình trạng mua bán vàng giấy cũng sẽ gia tăng. Sàn giao dịch vàng sẽ gây áp lực lên giá tiền, khi đồng tiền dồn vào vàng lạm phát tiền tệ có thể xảy ra.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong nêu ý kiến: một sàn vàng ra đời có đảm bảo tính đồng bộ hay không phụ thuộc vào lộ trình xây dựng đề án: lập sàn vàng chưa liên thông quốc tế, sau đó mở rộng quy mô đối tượng, phạm vi, thậm chí là có sàn vàng "ảo"... rất cần xây dựng đưa ra đề án chính thức để có một sự hình dung, định hướng nhất định.

Ông Trần Đình Lương - Giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Vạn Lộc VLJ nêu kiến nghị, giao dịch làm sao qua đó được nộp thuế đầy đủ, hợp pháp, minh bạch. Nhà nước kiểm soát chặt các giao dịch vàng "bên ngoài", thành lập quỹ đầu tư vàng, phát hành tín chỉ gửi vàng, số hóa, định danh sản phẩm vàng, cũng như doanh nghiệp kinh doanh vàng.

Các chuyên gia nhận định, việc ứng dụng công nghệ và dữ liệu không chỉ giúp quản lý thị trường hiệu quả hơn mà còn góp phần xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư - yếu tố đang bị bào mòn trong thời gian qua.

Luật sư Hoàng Minh Hiển - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội nêu ý kiến: Quy định pháp luật chưa theo kịp mô hình kinh doanh mới: mô hình ủy thác đầu tư, cổ phần nội bộ, góp vốn đầu tư, các mô hình huy động nguồn tài chính rộng rãi trên mạng xã hội theo quy mô rộng, thu hút số đông người tham gia.

Việc huy động vốn lấy của người sau trả lãi cho người trước đã xảy ra nhiều năm và là những vụ án đặc biệt. Đặc biệt các hình thức gọi vốn đầu tư "khủng" 43%/năm với chu kỳ 6 - 72 tháng khiến người đầu tư dễ bị cuốn vào. Chế tài xử lý hiện còn đang chậm và khó khăn, khoảng trống đáng lo ngại nhất là xác định bản chất thật của các giao dịch đó là gì. Vì vậy rất cần một khung pháp lý đủ mạnh, "điểm tựa" pháp lý phải là kiểm soát được rủi ro.

Theo Luật sư Hoàng Minh Hiển: Thị trường vàng minh bạch sẽ hạn chế được tội phạm về vàng. Cần có cơ chế giám sát các giao dịch về mặt thực tế, để loại bỏ nhu cầu ảo, tạo sóng, thao túng thị trường. Kiểm soát được dòng chảy về mặt tài chính...

Điều cốt lõi nằm ở chất lượng dữ liệu, tính minh bạch của thị trường và mức độ hoàn thiện của hành lang pháp lý. Khi có một khung pháp lý đủ mạnh, bất kỳ loại tài sản nào cũng có thể trở thành “điểm tựa” ổn định cho nền kinh tế.

Hiện nay mức độ tinh vi, thao túng tâm lý của người huy động vốn đối với nhà đầu tư trên không gian mạng,, hội nhóm kín. Có hiện tượng các KOL đưa ra các quan điểm cá nhân, dẫn dắt câu chuyện để sử dụng nguồn vốn có mục đích và né tránh trách nhiệm pháp lý. Nhà đầu tư cần tránh hiệu ứng đám đông, hiệu ứng "fomo" sợ lỡ mất cơ hội.

Tham gia tọa đàm, các diễn giả đều thống nhất rằng, câu chuyện tài sản trong kỷ nguyên mới không còn đơn thuần là lựa chọn giữa các kênh đầu tư. Và dòng tiền đầu tư đang ngày càng phụ thuộc vào mức độ minh bạch và khả năng dự báo của thị trường, thay vì chỉ dựa vào yếu tố lợi nhuận ngắn hạn.