Đồng Tháp: Khi chính sách BHXH tự nguyện được kể bằng chuyện đời thường
Không phải những cuộc vận động ồn ào, công việc của những nhân viên thu BHXH tự nguyện ở cơ sở thường bắt đầu từ những cuộc trò chuyện rất đời thường. Với sự gần gũi và bền bỉ, họ trở thành những “cầu nối” đưa chính sách BHYT, BHXH tự nguyện đến gần hơn với từng gia đình.
Gắn bó nhiều năm với địa bàn, am hiểu đời sống và hoàn cảnh của người dân, ông Nguyễn Văn Tâm và bà Võ Hồng Tươi, nhân viên thu Bưu điện xã Long Phú Thuận, là những người có nhiều cách làm gần gũi, sát thực tế trong tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT. Với họ, vận động người dân tham gia không đơn thuần là công việc, mà còn là quá trình kiên trì giải thích, đồng hành và tạo dựng niềm tin.
Từ những người quen thuộc ở cơ sở
Ở Long Phú Thuận, nhắc đến ông Nguyễn Văn Tâm, người dân thường gọi một cách thân thuộc là “chú Tâm bảo hiểm”. Hơn 6 năm làm nhân viên thu, ông đã quen với những con đường, xóm ấp và cả những hoàn cảnh khác nhau của người dân địa phương.
Trước khi gắn bó với công việc này, ông Tâm có hơn 10 năm làm trong lĩnh vực dân số ở địa phương. Quãng thời gian tiếp xúc với người dân giúp ông có một lợi thế không nhỏ khi chuyển sang vận động tham gia BHYT, BHXH tự nguyện: nhiều người đã biết, đã tin và sẵn sàng trò chuyện.
Nhưng theo ông, quen người dân mới chỉ là điểm bắt đầu. Để một người quyết định tham gia BHXH tự nguyện còn phụ thuộc vào thu nhập, công việc và những dự tính cho cuộc sống về sau.
Là địa bàn xã đảo, người dân Long Phú Thuận chủ yếu làm nông, làm thuê, thu nhập của nhiều gia đình chưa ổn định. Với những người còn phải lo từng khoản chi trong cuộc sống hằng ngày, việc dành một khoản tiền để tham gia một chính sách mà quyền lợi được thụ hưởng về lâu dài đôi khi chưa phải ưu tiên trước mắt. Vì vậy, ông Tâm chọn cách “đi từng bước”. Gặp người dân, ông tìm hiểu hoàn cảnh trước rồi mới nói đến chính sách; người dân quan tâm điều gì thì giải thích điều đó, không cố gắng đưa quá nhiều thông tin trong một lần gặp.
“Có người nghe qua thì thấy chính sách phù hợp, nhưng khi nói đến việc đóng trong thời gian dài lại còn cân nhắc. Đặc biệt người dân thường lo lắng nhất là khi đã tham gia nhưng đến lúc được hưởng, được chi trả chế độ thì quá nhiều thủ tục phức tạp. Vì vậy, mình phải giải thích từ những điều gần gũi nhất, để bà con hiểu đây là chính sách an sinh cho chính mình về lâu dài", ông Tâm chia sẻ.
Một trường hợp thực tế, nhiều người thêm tin tưởng
Trong hành trình vận động, ông Tâm từng thuyết phục vợ chồng ông Hồ Văn Tao tham gia BHXH tự nguyện. Sau hơn 5 năm tham gia, vợ ông Tao không may qua đời do bệnh. Gia đình ông được cơ quan bảo hiểm xã hội giải quyết chế độ theo đúng quy định, thủ tục nhanh gọn, góp phần san sẻ gánh nặng trong lúc gia đình gặp biến cố.
Với ông Tâm, đó không chỉ là một trường hợp giải quyết chế độ. Câu chuyện thực tế ấy giúp những người xung quanh có thêm một cách nhìn cụ thể hơn về giá trị của chính sách khi gia đình không may gặp biến cố.
Một số hộ dân từng tham gia BHXH nhưng sau đó dừng lại, thậm chí có người đã nhận BHXH một lần cũng bắt đầu quan tâm trở lại. Qua những câu chuyện như vậy, việc tuyên truyền không còn chỉ là những con số về mức đóng hay quy định, mà trở nên gần gũi hơn bởi người dân có thể nhìn thấy một trường hợp cụ thể ngay địa phương của mình.
Bền bỉ với những cuộc trò chuyện tại quán nước
Nếu ông Tâm quen với những con đường và từng hộ dân ở Long Phú Thuận thì bà Võ Hồng Tươi lại có một cách tiếp cận rất đời thường: bắt đầu câu chuyện về BHXH, BHYT từ những cuộc gặp gỡ trong cuộc sống hằng ngày.
Hơn 4 năm làm nhân viên thu tại Bưu điện xã Long Phú Thuận, bà Tươi không ít lần bắt đầu câu chuyện về BHXH tự nguyện, BHYT ở những nơi rất bình thường. Có khi tại nhà dân, khu dân cư, chợ; cũng có lúc chỉ là một cuộc gặp tình cờ bên quán nước hay trên vỉa hè.
Gặp người quen, bà hỏi thăm công việc, gia đình, chuyện làm ăn. Khi câu chuyện đã cởi mở mới chuyển sang việc tham gia BHXH tự nguyện, BHYT. Theo bà Tươi, những cuộc trò chuyện như vậy đôi khi lại hiệu quả bởi người dân không có cảm giác mình đang bước vào một buổi “tuyên truyền”.
Bà Tươi cho biết, người dân thường không thiếu thông tin về các chính sách này, nhưng có thể chưa hiểu đầy đủ hoặc chưa biết chính sách liên quan cụ thể thế nào đến hoàn cảnh của mình. Vì vậy, thay vì chờ đến những buổi tuyên truyền tập trung, bà tận dụng những cuộc gặp trong sinh hoạt hằng ngày để giải thích từng vấn đề.
Có người hỏi về mức đóng, có người quan tâm quyền lợi khi về sau, cũng có người lo nếu thu nhập không ổn định thì việc tham gia có duy trì được hay không. Bà Tươi không cố gắng đưa ra thật nhiều thông tin trong một lần gặp. Điều người dân hỏi đến đâu, bà giải thích đến đó; nếu chưa hiểu, bà tiếp tục nói lại bằng những ví dụ gần với cuộc sống của họ.
“Người dân có người hiểu chính sách ngay, nhưng cũng có người phải giải thích nhiều lần mới rõ. Mình cứ kiên trì, nói những điều sát với cuộc sống của họ. Khi bà con hiểu được quyền lợi và thấy phù hợp với điều kiện của mình thì họ sẽ tự quyết định", bà Tươi chia sẻ.
Những cuộc trò chuyện bên quán nước, trên vỉa hè hay trong những lần ghé thăm hộ dân với bà Tươi đều có thể trở thành dịp để nói về BHXH tự nguyện, BHYT. Từ những câu chuyện đời thường về công việc, gia đình, thu nhập, bà khéo léo tìm hiểu điều người dân còn băn khoăn để giải thích phù hợp.
Sự gần gũi với địa bàn giúp bà dễ tạo sự cởi mở, để chính sách được trao đổi bằng những câu chuyện sát với cuộc sống thay vì những lời vận động khô cứng.
Bám cơ sở để chính sách đến đúng người
Phó Chủ tịch UBND xã Long Phú Thuận Lê Thị Mộng Chung cho biết, đặc thù của Long Phú Thuận là địa bàn xã đảo, dân cư phân bố ở nhiều khu vực, việc đi lại có những khó khăn nhất định. Nhân viên thu là những người gần dân, hiểu địa bàn và có điều kiện đến từng hộ để giải thích, hướng dẫn. Không chỉ tuyên truyền về BHYT, họ còn tư vấn cho người dân hiểu rõ hơn về BHXH tự nguyện, về quyền lợi khi tham gia và lương hưu khi về già.
“Nhờ sự phối hợp giữa chính quyền, cơ quan BHXH và lực lượng nhân viên thu, tỷ lệ bao phủ BHYT trên địa bàn xã hiện đạt 38.134, khoảng 99,7%; BHXH tự nguyện đạt 1.254 người, tương đương 96,46%. Đây là kết quả rất đáng khích lệ”, Phó Chủ tịch UBND xã Long Phú Thuận chia sẻ.
Tính đến 31/8/2026, BHXH cơ sở Hồng Ngự với 4.913 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 88,46%.
Số người tham gia BHYT đạt 100,98%, tương đương 179.962 người. (Số lượng, tỷ lệ bao phủ BHYT chỉ thống kê số liệu đang tham gia tại BHXH cơ sở Hồng Ngự, chưa bao gồm tham gia nơi khác, thẻ khác)
Theo ông Huỳnh Văn Minh - Giám đốc BHXH cơ sở Hồng Ngự, thành công trong công tác tuyên truyền là sự phối hợp giữa BHXH cơ sở Hồng Ngự với chính quyền địa phương và các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng. Đặc biệt, các nhân viên thu là những người am hiểu địa bàn, luôn gần dân và xác định tốt đối tượng tiềm năng nên công tác vận động phát triển người dân tham gia BHXH tự nguyện ở địa phương rất tốt.
Trong thời gian tới, BHXH cơ sở Hồng Ngự sẽ tiếp tục thay đổi phương thức tuyên truyền, với phương pháp linh hoạt, đa dạng, đồng thời sẽ tăng cường phối hợp chặt chẽ với các ngành có liên quan để vận động, phát triển người dân tham gia BHXH tự nguyện một cách tốt nhất.
Từ kết quả thực tế phát triển BHXH tự nguyện tại địa phương có thể nhận định rằng công tác tuyên truyền, vận động khi xác định được đúng hướng, bám sát cơ sở thì sẽ mang lại hiệu quả cao.
“Từ câu chuyện người dân tham gia BHXH tự nguyện cũng chính là một trong những mắt xích trong hệ thống an sinh xã hội, đồng thời sẽ lan tỏa nhận thức thực tế trong cộng đồng. Việc người dân chủ động tham gia BHXH tự nguyện sẽ là một giải pháp căn cơ để sau này thụ hưởng chế độ hưu trí và giảm bớt áp lực cho gia đình và xã hội", ông Huỳnh Văn Minh nhấn mạnh
Đằng sau những con số về người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT ở cơ sở là công việc bền bỉ của đội ngũ nhân viên thu. Họ là những người trực tiếp gặp gỡ người dân, lắng nghe những điều còn chưa rõ và giải thích chính sách bằng ngôn ngữ gần gũi nhất.
Bởi vậy, công việc của nhân viên thu không dừng ở việc giới thiệu một chính sách hay hoàn tất một hồ sơ. Đó còn là quá trình theo dõi, hướng dẫn người dân trong suốt thời gian tham gia; nhắc nhở khi đến kỳ đóng, giải đáp những thay đổi liên quan đến chính sách và hỗ trợ khi người dân cần tìm hiểu quyền lợi.