Đồng Tháp: Giữ vững “mạch nước” mùa hạn mặn, đảm bảo nguồn nước sản xuất và sinh hoạt
(PLVN) - Trước tình hình xâm nhập mặn năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm bảo vệ sản xuất nông nghiệp, đồng thời bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt cho người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng.
Diễn biến xâm nhập mặn thấp hơn trung bình nhiều năm
Ông Nguyễn Đức Thịnh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết, tình hình xâm nhập mặn năm 2026 trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đến trễ hơn khoảng 15 ngày so với trung bình nhiều năm và trễ hơn khoảng 20 ngày so với năm 2025. Độ mặn cao nhất trên sông Tiền xuất hiện vào kỳ triều cường cuối tháng Chạp âm lịch, với ranh mặn xâm nhập sâu khoảng 49km tính từ cửa sông, thấp hơn đáng kể so với những năm trước.
Tại cống Xuân Hòa (xã Bình Ninh, cách cửa sông 42km) độ mặn cao nhất đo được 2,54 g/l, thấp hơn đỉnh mặn năm 2016 là 2,86 g/l, thấp hơn đỉnh mặn năm 2025 là 1,52 g/l.
Tại Công viên Lạc Hồng, (phường Mỹ Tho, cách cửa sông 46km) độ mặn cao nhất đo được 0,68 g/l, thấp hơn đỉnh mặn năm 2016 là 3,32 g/l, thấp hơn đỉnh mặn năm 2025 là 1,25 g/l.
Tại cầu Trường Chính trị (phường Thới Sơn, cách cửa sông 49km) độ mặn cao nhất đo được 0,45 g/l, thấp hơn đỉnh mặn năm 2016 là 0,59 g/l, thấp hơn đỉnh mặn năm 2025 là 0,96 g/l.
Hiện, xâm nhập mặn trên sông Tiền khu vực Đồng Tháp ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm và năm 2025 nên ít ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân.
Đáng chú ý, với việc chủ động theo dõi và triển khai các giải pháp từ sớm, các địa phương đã bảo vệ hiệu quả diện tích sản xuất nông nghiệp và đảm bảo cung cấp đủ nước sinh hoạt cho người dân ở Vùng dự án ngọt hóa Gò Công và Vùng dự án Phú Thạnh - Phú Đông.
Song song đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh Đồng Tháp ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về công tác phòng, chống hạn, xâm nhập mặn và cháy rừng. Các đoàn kiểm tra cũng được tổ chức nhằm đánh giá thực tế và kịp thời điều chỉnh các giải pháp ứng phó.
Triển khai đồng bộ các giải pháp
Để chủ động ứng phó, ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan đã triển khai hàng loạt giải pháp cụ thể trên cả hai lĩnh vực: sản xuất nông nghiệp và cấp nước sinh hoạt.
Trong sản xuất, công tác theo dõi độ mặn được thực hiện thường xuyên trên các tuyến sông chính như sông Tiền và sông Hàm Luông. Lịch vận hành các công trình thủy lợi được thông báo kịp thời đến địa phương, giúp người dân chủ động trong việc lấy nước và sản xuất. Các cống đập được kiểm tra, sửa chữa nhằm đảm bảo khả năng ngăn mặn hiệu quả.
Các địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân sử dụng nước tiết kiệm, tăng cường trữ nước trong ao, mương và trên ruộng. Đồng thời, công tác nạo vét kênh mương, khai thông dòng chảy, trục vớt lục bình được duy trì thường xuyên nhằm đảm bảo lưu thông nguồn nước.
Đáng chú ý, hệ thống công trình thủy lợi được vận hành linh hoạt, đặc biệt là cống Xuân Hòa và các công trình thuộc vùng dự án Bảo Định, tuyến ĐT.864, góp phần tích trữ tối đa nguồn nước ngọt. Bên cạnh đó, 17 giếng khoan dự phòng tại các khu vực như Hiệp Đức (8 giếng), Ngũ Hiệp (9 giếng) cũng được kiểm tra, sẵn sàng khai thác khi cần thiết.
Đối với nước sinh hoạt, các đơn vị cấp nước đã chủ động nhiều phương án nhằm đảm bảo cung cấp ổn định cho người dân. Công ty cấp nước đã bơm trữ nước vào các ao chứa, vận hành thử nghiệm hệ thống giếng khoan dự phòng và mở các vòi nước công cộng miễn phí tại một số khu vực khó khăn.
Tính đến nay, hàng chục nghìn mét khối nước đã được khai thác từ các nguồn dự phòng để phục vụ sinh hoạt. Ngoài ra, phương án điều tiết nước giữa các nhà máy và trạm cấp nước cũng được chuẩn bị sẵn sàng, đảm bảo khả năng ứng phó trong trường hợp xâm nhập mặn gia tăng.
Công ty Cổ phần Nhà máy nước Đồng Tâm thường xuyên kiểm tra, vận hành thử Trạm bơm Sáu Ầu và 06 giếng khoan dự phòng sẵn sàng vận hành, khai thác
Công ty TNHH MTV Cấp nước Tiền Giang đã chủ động bơm trữ nước vào các ao chứa để xử lý cung cấp nước cho nhân dân sinh hoạt; thường xuyên kiểm tra, vận hành thử 16 giếng khoan dự phòng sẵn sàng vận hành, khai thác; đã mở 09 vòi nước công cộng (xã Tân Phú Đông 02 vòi, xã Tân Hòa 01 vòi, xã Tân Điền 04 vòi và xã Gò Công Đông 02 vòi) cấp nước miễn phí cho người dân sử dụng.
Chủ động các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu
Theo dự báo xâm nhập mặn của Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Đồng Tháp, xâm nhập mặn trên sông Tiền sẽ đạt đỉnh mặn năm vào kỳ triều cường đầu tháng 2 âm lịch, biên mặn độ mặn 1,0g/l cách cửa sông 48-55km (Cảng Du Thuyền - Đồng Tâm) xuất hiện từ ngày 19-20/3/2026, sau đó sẽ giảm theo triều đến cuối tháng 03/2026 và tăng trở lại theo kỳ triều cường Rằm tháng 2 âm lịch nhưng xâm nhập sâu ở mức thấp hơn đợt triều cường đầu tháng 2 âm lịch.
Dự báo: Trên sông Tiền độ mặn 1,0g/l cách cửa sông 48-52km (Cảng Du Thuyền - cầu Xoài Hột) xuất hiện từ ngày 01-:-04/4/2026.
Từ ngày 5/4, độ mặn sẽ giảm dần theo triều đến ngày 12/4/2026.
Từ ngày 13/4/2026 mặn sẽ lên trở lại theo kỳ triều cường đầu tháng 3 âm lịch và ở mức thấp hơn độ mặn kỳ triều rằm tháng 2 âm lịch. Do mùa mưa năm 2026 bắt đầu muộn hơn năm 2025 và trung bình nhiều năm nên mùa mặn năm nay sẽ kết thúc vào nửa cuối tháng 5/2026 trễ hơn mùa mặn năm 2025.
Trước tình hình đó, các giải pháp tiếp tục được triển khai nhằm đảm bảo tính chủ động và bền vững. Các đơn vị quản lý công trình thủy lợi tiếp tục theo dõi sát diễn biến độ mặn, vận hành linh hoạt hệ thống cống đập và duy trì thông thoáng dòng chảy trên các tuyến kênh rạch.
Ngành cấp nước chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị để mở rộng hệ thống cấp nước công cộng khi cần thiết, đồng thời sẵn sàng vận hành các giếng khoan dự phòng khi độ mặn vượt ngưỡng cho phép. Các nhà máy nước cũng chủ động trữ nước ngọt và tìm nguồn bổ sung nhằm đảm bảo nguồn nước thô cho xử lý.
Ở cấp cơ sở, chính quyền địa phương được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng, nâng cấp các công trình thủy lợi; gia cố đê bao; nạo vét kênh mương nhằm tăng khả năng trữ nước. Người dân được khuyến khích chủ động trữ nước, kiểm tra độ mặn trước khi tưới tiêu và điều chỉnh lịch sản xuất phù hợp.
Đặc biệt, việc tổ chức sản xuất theo khung lịch thời vụ được ngành chuyên môn khuyến cáo nhằm đồng bộ với quy trình vận hành công trình thủy lợi, qua đó hạn chế tối đa rủi ro do hạn, mặn gây ra.