Đồng Tháp: Dệt “lưới an sinh” ở xã đảo Long Khánh
Ở xã đảo Long Khánh, nhiều người dân không có bảng lương cố định, không có việc làm ổn định quanh năm, nhưng người lao động tự do vẫn có nhu cầu chuẩn bị cho cuộc sống về sau. Vì thế, việc phát triển BHXH tự nguyện tại đây không chỉ dừng ở con số vượt chỉ tiêu mà còn cho thấy sự thay đổi trong cách người dân nhìn nhận về an sinh xã hội.
Từ đặc thù xã đảo đến nhu cầu lo an sinh
Xã đảo Long Khánh có địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung. Người lao động không có thu nhập ổn định, thay đổi theo mùa vụ, tính chất công việc và sức lao động. Điều đó đặt ra bài toán về an sinh khi người lao động không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
Tuy nhiên, tại Làng nghề Dệt choàng lại khuyến khích người lao động đang tham gia chính sách BHXH tự nguyện. Công việc chủ yếu được thực hiện tại nhà, phù hợp với đặc điểm lao động tự do.
Người lao động có thể chủ động tham gia theo khả năng của mình, từng bước tích lũy thời gian đóng để hướng đến các chế độ khi đủ điều kiện. Đến nay, có hơn 100 người làm nghề dệt choàng tham gia BHXH tự nguyện.
Con số này không chỉ phản ánh sự quan tâm của người làm nghề truyền thống mà còn cho thấy BHXH tự nguyện đang được tiếp cận từ nhiều nhóm lao động khác nhau trên địa bàn xã đảo.
Bám địa bàn, đưa chính sách đến từng nhóm lao động
Ông Huỳnh Văn Minh - Giám đốc BHXH cơ sở Hồng Ngự cho biết: “Chỉ tiêu UBND tỉnh giao cho xã Long Khánh là 663 người tham gia BHXH tự nguyện. BHXH cơ sở Hồng Ngự đã vận động được hơn 960 người, đạt khoảng 145% chỉ tiêu. Trong đó, làng nghề dệt choàng có 105 người tham gia.”, Giám đốc BHXH cơ sở Hồng Ngự nhấn mạnh.
Để có được kết quả này, công tác tuyên truyền được thực hiện theo hướng sát địa bàn, thay vì chỉ phổ biến chính sách chung. Nhân viên thu, cộng tác viên trực tiếp gặp gỡ người dân, tìm hiểu điều kiện công việc, thu nhập và giải thích những nội dung còn chưa rõ về BHXH tự nguyện.
Theo ông Minh, đây là lực lượng có vai trò quan trọng bởi sự gần dân, hiểu hoàn cảnh của từng hộ và có thể trực tiếp đến tận nhà để tư vấn. Từ phương thức tham gia, quyền lợi đến mức đóng, những vấn đề người dân quan tâm được trao đổi cụ thể để mỗi người có thể lựa chọn phù hợp với điều kiện của mình.
“Đội ngũ nhân viên thu, cộng tác viên chính là cầu nối giữa cơ quan BHXH với người dân. Sự kiên trì, trách nhiệm và gần gũi của lực lượng này giúp người dân hiểu đúng hơn về chính sách, từ đó tin tưởng và chủ động tham gia BHXH tự nguyện.”, ông Minh chia sẻ.
Từ những hộ làm rẫy, sản xuất nông nghiệp đến lao động tự do và người làm nghề dệt choàng, mỗi nhóm có điều kiện kinh tế và đặc điểm công việc khác nhau. Vì vậy, việc tuyên truyền, vận động cũng được thực hiện theo hướng linh hoạt, sát với từng đối tượng.
Kết quả vượt chỉ tiêu cho thấy khi chính sách được tuyên truyền đúng cách, người dân có thêm thông tin và điều kiện để chủ động tham gia. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện trên địa bàn xã đảo.
Làng nghề dệt choàng Long Khánh nằm trên vùng cù lao Long Khánh, bên dòng sông Tiền, thuộc xã Long Khánh, tỉnh Đồng Tháp. Với lịch sử hơn 100 năm, nghề dệt choàng gắn với quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng cư dân vùng sông nước. Qua nhiều thế hệ, những chiếc khăn rằn với các ô vuông đan xen đã trở thành sản phẩm quen thuộc trong đời sống, lao động của người dân Nam Bộ.
Đáng chú ý, năm 2023, địa phương đã đón nhận Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia Nghề thủ công Truyền thống - Nghề dệt Choàng (dệt khăn rằn), ghi nhận những giá trị văn hóa, kỹ thuật nghề và công sức gìn giữ của các nghệ nhân, người dân địa phương. Thời điểm này, làng nghề có gần 60 hộ làm nghề, 150 khung dệt, tạo việc làm cho hơn 300 lao động địa phương; sản xuất, cung ứng ra thị trường trong và ngoài nước hơn 5 triệu chiếc khăn choàng các loại.
Từ những chiếc khăn đơn sắc đen - trắng hoặc nâu - trắng, sản phẩm ngày nay được phát triển với nhiều màu sắc, hoa văn và kiểu dáng; nguyên liệu khăn choàng còn được sáng tạo thành áo dài, áo bà ba, túi xách, ba lô, cà vạt, ví… phục vụ đời sống và làm quà tặng, du lịch.
Từ năm 2024, địa phương đưa vào khai thác sản phẩm du lịch trải nghiệm làng nghề, tạo điều kiện để du khách tìm hiểu quy trình dệt, xem nghệ nhân trình diễn và mua các sản phẩm đặc trưng.
Không chỉ tạo việc làm, thu nhập cho người dân, làng nghề dệt choàng Long Khánh còn là không gian lưu giữ một lát cắt văn hóa đặc sắc của miền Tây. Mỗi sản phẩm được dệt nên không chỉ mang giá trị sử dụng mà còn gắn với câu chuyện về một nghề truyền thống đã bền bỉ tồn tại trên vùng đất cù lao qua hơn một thế kỷ.