Đồng Nai: Tranh chấp đất kéo dài hơn 20 năm, cần xem xét toàn diện để bảo đảm quyền lợi người dân

Theo trình bày, ông Nguyễn Văn Thi là người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Văn Hiếu - cha ông Thi (đã mất), là nguyên đơn trong vụ án “tranh chấp nhà và vườn đất” tại khu vực xã Tam Phước, huyện Long Thành (nay là xã An Phước, tỉnh Đồng Nai). Khu đất tranh chấp có diện tích khoảng 4 ha (các lô 23, 24, 25, 26) nay là các thửa 223, 224, 225, 226, tờ bản đồ số 9, có nguồn gốc từ các giao dịch chuyển nhượng hợp pháp từ năm 1972, được xác nhận bởi chính quyền thời điểm đó. Trên đất đã hình thành nhà ở, cây trồng và các tài sản gắn liền với đất trong quá trình sử dụng ổn định.

Đáng chú ý, vào năm 1976, do điều kiện cư trú, ông Vũ Sỹ Ngôi (người đứng tên phần lớn diện tích đất) đã giao cho ông Nguyễn Trọng Tâm và bà Phạm Thị Hồng Điệp quản lý, trông coi và canh tác. Việc giao này, theo gia đình, chỉ mang tính chất ủy quyền quản lý trên cơ sở tin tưởng, không phải là chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Hiếu cũng giao phần đất của mình cho ông Tâm quản lý với cùng mục đích. Tuy nhiên, sau đó, ông Tâm và bà Điệp đã chuyển nhượng toàn bộ diện tích đất cho vợ chồng ông Đỗ Long và bà Lai Kim mà theo người khiếu nại là trái với ý chí của chủ sử dụng hợp pháp, từ đó phát sinh tranh chấp kéo dài.

Vụ việc đã được đưa ra xét xử qua nhiều cấp. Đáng chú ý: Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 06/DSST ngày 25/5/1996 của TAND tỉnh Đồng Nai và Bản án phúc thẩm số 71/DSPT ngày 26/4/1997 của TAND tối cao, Tòa án đã tuyên: “Hủy một phần hợp đồng chuyển nhượng đất lập ngày 25/6/1992 giữa ông Tâm, bà Điệp với vợ chồng ông Long, bà Kim. Buộc vợ chồng ông Đỗ Long, bà Lai Kim giao trả phần đất thuộc lô 23 cho ông Nguyễn Văn Hiếu và giao trả phần đất thuộc các lô 25, 26 cho ông Vũ Sỹ Ngôi”.

Sau đó, ông Tâm, bà Điệp và vợ chồng ông Long, bà Kim tiếp tục khiếu nại, dẫn đến việc xét xử giám đốc thẩm. Tại Quyết định giám đốc thẩm số 10/UBTP-DS ngày 02/5/1998 của Ủy ban Thẩm phán – TAND tối cao, Tòa án đã hủy cả bản án sơ thẩm và phúc thẩm; đồng thời chuyển hồ sơ vụ án cho UBND huyện Long Thành giải quyết theo thẩm quyền hành chính về đất đai. Thực hiện quyết định trên, ngày 11/11/1999, Chủ tịch UBND huyện Long Thành đã ban hành Quyết định số 881/QĐ.CT.UBH, trong đó: “Chấp nhận khiếu nại của ông Vũ Sỹ Ngôi và ông Nguyễn Văn Hiếu. Buộc ông Nguyễn Trọng Tâm giao trả quyền sử dụng đất các lô 23, 25, 26 cho hai ông sử dụng. Giao Phòng Địa chính huyện Long Thành tổ chức đo đạc, cắm mốc, lập biên bản giao nhận đất theo đúng quy định pháp luật”.

Tuy nhiên, diễn biến vụ việc thay đổi khi năm 2004, UBND tỉnh Đồng Nai ban hành Quyết định số 3200/QĐ-CT-UBT, bác khiếu nại của gia đình ông Thi với lý do không trực tiếp sử dụng đất, không kê khai đăng ký và không thực hiện nghĩa vụ tài chính. Theo ông Nguyễn Văn Thi, cách đánh giá này chưa phản ánh đúng bản chất vụ việc, bởi việc không trực tiếp sử dụng đất xuất phát từ việc đã giao cho người khác trông coi, không phải từ bỏ quyền sử dụng. Đồng thời, quyết định này cũng chưa xem xét đầy đủ các phán quyết trước đó của tòa án và quyết định hành chính cấp huyện.

Gần đây, tại Công văn số 4924/UBND-TCD ngày 31/3/2026, UBND tỉnh Đồng Nai tiếp tục giữ nguyên quan điểm giải quyết. Tuy nhiên, theo phản ánh, công văn này chưa phân tích, đối chiếu đầy đủ các tài liệu pháp lý quan trọng, bao gồm các bản án và quyết định đã có hiệu lực trước đó, cũng như chưa làm rõ bản chất việc giao đất chỉ là trông coi.

Không chỉ dừng lại ở tranh chấp pháp lý, vụ việc còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của gia đình. Theo ông Thi, do tranh chấp kéo dài, gia đình không thể khai thác, sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất trong suốt nhiều năm, dẫn đến khó khăn về kinh tế và điều kiện sinh hoạt.

Dưới góc độ pháp lý, Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định các bản án, quyết định đã có hiệu lực phải được tôn trọng và thi hành. Đồng thời, Luật Đất đai năm 2013 yêu cầu việc xác định quyền sử dụng đất phải căn cứ vào nguồn gốc, quá trình sử dụng và tài sản gắn liền với đất. Trong bối cảnh vụ việc tồn tại nhiều giai đoạn xử lý khác nhau, có sự chưa thống nhất giữa các phán quyết tư pháp và quyết định hành chính, việc rà soát toàn diện hồ sơ là cần thiết để bảo đảm tính khách quan và đúng pháp luật.

Từ đó, ông Nguyễn Văn Thi kiến nghị các cơ quan chức năng Trung ương quan tâm chỉ đạo rà soát lại toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc, đặc biệt là Quyết định số 3200/QĐ-CT-UBT của UBND tỉnh Đồng Nai; làm rõ căn cứ pháp lý của việc công nhận quyền sử dụng đất cho bên nhận chuyển nhượng. Đồng thời, đánh giá đầy đủ các bản án, quyết định đã có hiệu lực và các chứng cứ liên quan đến nguồn gốc, quá trình sử dụng đất.

Vụ việc không chỉ là một tranh chấp dân sự kéo dài mà còn đặt ra yêu cầu về sự thận trọng, nhất quán và toàn diện trong quá trình giải quyết của các cơ quan chức năng, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và hạn chế phát sinh khiếu nại kéo dài.